Làm việc trong Web3: Nghề nghiệp ngoài lĩnh vực lập trình

Thị trường tài sản số trước đây từng được xem như một “khu vườn đóng”, chỉ dành cho những ai thành thạo các ngôn ngữ lập trình như Solidity, Rust hay C++. Ở giai đoạn đầu, tư duy tập trung vào sản phẩm khiến các nhà phát triển trở thành trung tâm của ngành công nghiệp này. Tuy nhiên, khi chúng ta nhìn lại bức tranh ngành năm 2026, câu chuyện đã thay đổi hoàn toàn. Web3 không còn là một thử nghiệm về công nghệ, mà đã trở thành một ngành công nghiệp toàn cầu.

Trước khi cùng tìm hiểu về sự thay đổi trong xu hướng tuyển dụng blockchain, chúng tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành đến những vị khách quý đã chia sẻ góc nhìn giá trị: Fernando Lillo Aranda – Giám đốc Marketing của Zoomex; Vivien Lin – Giám đốc Sản phẩm của BingX; Dorian Vincileoni – Giám đốc Tăng trưởng Khu vực tại Kraken; và Federico Variola – CEO của Phemex. Những chia sẻ của họ sẽ là kim chỉ nam hữu ích cho hàng ngàn chuyên gia đang muốn chuyển mình khỏi các lĩnh vực truyền thống và hướng tới tương lai phi tập trung.

Kết thúc kỷ nguyên chỉ dành cho developer: Các vị trí phi kỹ thuật đang được săn đón

Sự trưởng thành của ngành công nghiệp này được thể hiện rõ nhất ở các bảng tuyển dụng. Dù nhu cầu về đảm bảo an toàn cho smart contract vẫn còn rất lớn, thì những vị trí còn thiếu lại đang được lấp đầy bởi các chuyên gia am hiểu về thị trường, con người và pháp lý.

Fernando Lillo Aranda, Giám đốc Marketing của Zoomex, nhận định đây là một tín hiệu cho thấy hệ sinh thái đang phát triển khỏe mạnh. Ông chia sẻ:

“Ngành Web3 đã trưởng thành lên rất nhiều, và đó là dấu hiệu rất tích cực,” Aranda giải thích. “Cuộc cách mạng công nghệ này giờ đây không chỉ phụ thuộc vào các lập trình viên, mà đòi hỏi sự tham gia của nhiều chuyên gia phi kỹ thuật để tiếp tục mở rộng độ phủ, tăng cường nhận diện và mở rộng thị trường.”

Aranda cho biết, ưu tiên lớn nhất giờ đây là xây dựng hình ảnh bên ngoài và phát triển kinh doanh. Khi các công ty nhắm tới thị trường toàn cầu, bộ phận Marketing và Vận hành trở thành tuyến đầu. Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh một thay đổi quan trọng tại châu Âu:

“Yêu cầu về pháp lý tại châu Âu đã khiến nhu cầu tuyển dụng các chuyên gia về Pháp lý và Tuân thủ tăng mạnh. Những công ty Web3 hướng tới phát triển bền vững lâu dài sẽ cần thích nghi, áp dụng mô hình doanh nghiệp chặt chẽ hơn giống như Web2.”

Quan điểm này cũng được Vivien Lin, Giám đốc Sản phẩm tại BingX đồng tình. Theo Lin, ngành đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn thực thi. Chị nhấn mạnh vai trò của người “phiên dịch thương hiệu” – người giúp biến những khái niệm phức tạp của phi tập trung thành điều dễ hiểu với đại đa số người dùng.

“Bên cạnh kỹ sư, hiện nay những vị trí không chuyên về kỹ thuật nhưng rất được săn đón chính là chuyên gia về hợp tác và xây dựng thương hiệu,” Lin cho biết.

“Tại BingX, các thỏa thuận hợp tác với những thương hiệu toàn cầu như Chelsea FC hay Scuderia Ferrari HP không chỉ là đưa logo lên sóng. Chúng tôi cần những đội ngũ biết phối hợp các giá trị thương hiệu, thiết kế trải nghiệm người dùng có ý nghĩa và biến tài trợ thành sức bật cho sản phẩm cũng như niềm tin lâu dài của người dùng.”

Tuy nhiên, không phải vai trò nào trong Business Development (BD) cũng giống nhau. Federico Variola, CEO của Phemex, chia sẻ góc nhìn thẳng thắn về xu hướng tuyển dụng hiện nay, cho rằng dù BD rất được chú ý, nhưng cả ứng viên lẫn doanh nghiệp đôi khi lại chưa thực sự hiểu đúng về vị trí này.

“BD thực thụ là phải thúc đẩy doanh thu, volume, TVL và tăng trưởng người dùng,” Variola cho biết.

“Nhiều công ty Web3 vẫn chỉ coi BD như là hợp tác đơn thuần. Những người thật sự có khả năng tạo ra các chỉ số này là rất hiếm, cực kỳ giá trị và hiện vẫn còn thiếu hụt trong lĩnh vực này. Dù không phải vai trò kỹ thuật, nhưng đây lại là nơi mà sự thực thi thực tế có ý nghĩa lớn nhất.”

Cú sốc văn hóa: Từ sau cánh cửa đóng kín đến sự minh bạch triệt để

Với những chuyên gia Web2 – những người quen với nhịp làm việc theo quý ở các công ty công nghệ truyền thống hoặc sự phân cấp chặt chẽ trong ngân hàng, chuyển sang môi trường startup crypto-native giống như đặt chân lên một “hành tinh mới”.

Điểm khác biệt lớn nhất chính là sự minh bạch. Ở môi trường doanh nghiệp truyền thống, chiến lược là bí mật nội bộ, chỉ được bàn ở những phòng họp cấp cao. Còn trong Web3, “phòng họp” là các nhóm công khai trên Discord hay Telegram với 50,000 thành viên sẵn sàng lên tiếng bất cứ lúc nào.

Vivien Lin gọi đây là “cú sốc văn hoá” lớn nhất. “Điều bất ngờ nhất là sự minh bạch. Mọi cuộc thảo luận đều diễn ra trên các diễn đàn công cộng, trên blockchain hay mạng xã hội. Phản hồi từ người dùng đến ngay lập tức và vô cùng trực diện,” chị nói.

Với những ai đã quen với quy trình cố định và các kế hoạch dài hạn, môi trường này có thể rất bỡ ngỡ, nhưng Lin đánh giá sự cởi mở này chính là động lực giúp ngành phát triển nhanh. “Có thể lúc đầu sẽ thấy không thoải mái, nhưng đó cũng là điều tạo nên sức hấp dẫn của lĩnh vực này.”

Sự minh bạch còn hiện diện trong chính tính chất công việc. Làm việc ở một startup crypto-native, bạn không chỉ phục vụ cho công ty, mà là cho cả cộng đồng những người nắm giữ lợi ích. Điều này đòi hỏi kỹ năng giao tiếp và trách nhiệm trước cộng đồng – những khía cạnh mà doanh nghiệp truyền thống gần như không có.

Reputation 2.0: Hoạt động on-chain so với CV truyền thống

Nhìn về xu hướng tuyển dụng năm 2026, câu hỏi thường gặp là: liệu bản CV PDF có còn quan trọng? Trong một ngành lấy “Đừng tin, hãy xác thực” làm tiêu chí, CV truyền thống đang ngày càng được bổ sung hoặc thậm chí dần được thay thế bởi dấu ấn kỹ thuật số của chính ứng viên.

Danh tiếng trên blockchain (on-chain reputation) là việc ghi nhận mọi đóng góp, quyền biểu quyết, NFT và hoạt động DeFi của một người. Đó là bề dày thành tích không thể thay đổi, phản ánh trình độ thực sự của một cá nhân. Tuy nhiên, ngành vẫn chưa thể bỏ hẳn CV giấy truyền thống được.

“Cả hai đều quan trọng, nhưng mỗi cái lại mang một vai trò riêng,” theo Vivien Lin. Theo chị, CV truyền thống vẫn rất cần thiết để cho thấy “năng lực, kinh nghiệm và khả năng đánh giá” – đặc biệt với các vị trí quản lý cấp cao. Tuy nhiên, “bằng chứng thực tế” lại thể hiện ở nơi khác. Lin nhấn mạnh:

“Các hoạt động on-chain, bài viết công khai cũng như đóng góp thực tế ngày càng trở thành bằng chứng về cách bạn tư duy và làm việc. Nhà tuyển dụng sẽ xem bạn đã thực hiện những dự án gì, tương tác ra sao với cộng đồng và xem bạn có thực sự am hiểu thế giới crypto trong thực tế hay không, chứ không chỉ trên lý thuyết.”

Vào năm 2026, ứng viên xuất sắc nhất sẽ là người có nền tảng kỷ luật từ Web2 nhưng đồng thời cũng sở hữu thành tích thực chiến nổi bật trên blockchain, trở thành cây cầu kết nối giữa hai thế giới.

Tương lai của công việc: DAO, làm việc từ xa và giải pháp cân bằng thực tế

Giấc mơ ban đầu của Web3 là một thế giới hoàn toàn phi tập trung, nơi mà lực lượng lao động toàn cầu tổ chức thành các DAO (Tổ chức Tự trị Phi tập trung) – không có sếp, không văn phòng trụ sở. Nhưng thực tế vào năm 2026 lại tinh tế hơn rất nhiều. Dù tinh thần làm việc từ xa vẫn còn nguyên, nhu cầu về hiệu quả đã khiến vài cấu trúc truyền thống bắt đầu quay trở lại.

Dorian Vincileoni, người đứng đầu bộ phận phát triển khu vực tại Kraken, cho rằng chúng ta đang chứng kiến một “lối đi trung dung thực tế”. Ông cho rằng mặc dù DAO rất tuyệt vời để thử nghiệm, nhưng chúng thường gặp khó khăn trong việc phối hợp để cạnh tranh ở quy mô toàn cầu. Vincileoni nhận định:

“Chúng ta đang dần tiến về một lối đi trung dung thực tế. Đây không phải là việc từ bỏ phân quyền, mà là sự phát triển tiếp theo. Mục tiêu chưa bao giờ là tạo ra sự hỗn loạn, mà là tự do đi kèm với trách nhiệm.”

Ông tin rằng, những tổ chức thành công nhất trong thời điểm hiện tại là những tổ chức cân bằng tốt giữa sự tự chủ và cơ cấu rõ ràng.

Fernando Lillo Aranda từ Zoomex còn nhận định rõ hơn rằng, việc hướng tới tổ chức hóa thực ra là điều kiện bắt buộc để tồn tại lâu dài.

“Bất kỳ công ty Web3 nào muốn phát triển bền vững trong dài hạn đều cần thích nghi với mô hình tổ chức có cấu trúc giống Web2 truyền thống hơn,” ông chia sẻ và cho biết áp lực từ các quy định là nhân tố thôi thúc chính.

Vivien Lin cũng có góc nhìn tương tự về mô hình kết hợp. Theo cô, làm việc từ xa hoàn toàn rất phù hợp cho phát triển mã nguồn mở, “nhưng để mở rộng sản phẩm toàn cầu, quản lý rủi ro và tuân thủ quy định, vẫn rất cần có cơ cấu và trách nhiệm rõ ràng.” Tương lai, theo cô, sẽ là sự kết hợp giữa mô hình doanh nghiệp truyền thống và đặc điểm đặc trưng Web3 như cơ chế tạo động lực từ token.

Kết luận: Lời kêu gọi hành động dành cho nhân sự không chuyên môn kỹ thuật

Thông điệp chung từ các lãnh đạo trong ngành rất rõ ràng: Web3 không còn là sân chơi thử nghiệm mật mã nữa, mà đã trở thành môi trường làm việc thực sự, và đang rất cần những kiến thức, kinh nghiệm chuyên nghiệp của bạn. Giai đoạn “miền Tây hoang dã” của ngành, với các nhà sáng lập ẩn danh và triết lý “mã lệnh là luật”, nay đang bị thay thế bởi một nền kinh tế toàn cầu phát triển, đòi hỏi tính tổ chức, kỷ luật như các tổ chức truyền thống để phát triển mạnh mẽ.

Dù bạn là luật sư thành thạo xử lý các quy định phức tạp của MICA và những quy chế quốc tế, chuyên gia marketing có thể biến các khái niệm blockchain trừu tượng thành câu chuyện hấp dẫn với fan CLB Chelsea, hay người vận hành biết cách tổ chức một đội ngũ làm việc từ xa trên toàn cầu không gặp vướng mắc… thì kiến thức chuyên môn của bạn chính là mảnh ghép còn thiếu cho bức tranh này. Khả năng kỹ thuật đặt nền móng, nhưng phải cần đến sự chuyên nghiệp bài bản để xây nên tòa nhà chọc trời.

Như Federico Variola đã chỉ ra, ngành công nghiệp này đã vượt qua giai đoạn “xây dựng chỉ để xây dựng”. Giờ đây, nhu cầu tìm kiếm những người thực sự biết cách thay đổi các chỉ số đã trở nên cấp thiết. Công cụ làm việc không còn là trình soạn thảo mã nguồn, mà là các mô hình chiến lược, các phương án gia nhập thị trường và cách vận hành kinh tế bền vững. Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển mình căn bản, khi tiêu chí phù hợp sản phẩm-thị trường được đặt lên trên cả tính mới mẻ của công nghệ.

Ngành không còn bị ảnh hưởng quá nhiều bởi những đợt biến động theo mùa như “mùa đông crypto” hay các cơn sốt DeFi. Giờ chúng ta bước vào kỷ nguyên của những người làm chuyên nghiệp trong Web3. Hạ tầng đã gần như hoàn thiện, các giao thức hoạt động nhanh, L2 mở rộng tốt và kiểm toán bảo mật đã trở thành tiêu chuẩn. Đây là lúc những người am hiểu về kinh doanh, pháp luật, văn hóa tiến vào, bồi đắp và hoàn thiện những không gian số này, giúp Web3 chạm tới số đông.

Bức tranh đã trưởng thành đến mức rào cản gia nhập không còn là hiểu biết sâu về Solidity hay Rust, mà là khả năng thực thi xuất sắc ở tầm chiến lược. Câu hỏi then chốt cho năm 2026 sẽ không còn là bạn có biết lập trình không, mà là: Bạn có đủ khả năng thực hiện và thành công trong một môi trường phân tán, nhiều áp lực?