Những mô hình nguy hiểm nhất của Bitcoin đã hình thành vài ngày trước sự sụp đổ ngày 10/10: Làm sao nhận biết lần tới

Các sự kiện thanh lý hàng tỷ USD không còn là điều hiếm gặp trên thị trường crypto. Dù những cú sập này thường diễn ra bất ngờ, nhưng dữ liệu on-chain, vị thế đòn bẩy và các tín hiệu kỹ thuật thường đã báo trước căng thẳng từ lâu trước khi quá trình bán tháo bị buộc phải diễn ra. Bài viết này sẽ phân tích liệu việc xem lại các sự kiện lớn trong lịch sử có giúp dự đoán các đợt thanh lý dây chuyền được hay không.

Tiếp tục đọc để biết các tín hiệu cảnh báo sớm và cách nhìn nhận tổng thể. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích hai sự kiện lớn: tháng 10/2025 (đợt thanh lý long quy mô lớn) và tháng 04/2025 (short squeeze), đồng thời theo dõi các tín hiệu xuất hiện trước đó. Trọng tâm vẫn là các chỉ số liên quan tới Bitcoin, vì hiện đồng coin này đang chiếm gần 60% (cụ thể là 59.21% tại thời điểm viết bài) tổng vốn hóa thị trường.

10/10/2025 — Đợt thanh lý lệnh long lớn nhất đã có dấu hiệu báo trước

Ngày 10/10/2025, hơn 19 tỷ USD vị thế đòn bẩy đã bị thanh lý – trở thành sự kiện thanh lý lớn nhất lịch sử crypto. Mặc dù nhiều người cho rằng nguyên nhân là do các tin tức về thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng dữ liệu thị trường cho thấy nền tảng yếu kém đã tồn tại suốt nhiều tuần trước. Phần lớn các lệnh bị thanh lý thuộc phía long, gần 17 tỷ USD.

Mở rộng giá và đòn bẩy (27/09 → 05/10)

Từ ngày 27/09 đến 05/10, giá Bitcoin đã tăng mạnh từ mức khoảng 109,000 USD lên hơn 122,000 USD, thậm chí đã thử thách vùng 126,000 USD. Đà tăng nhanh này đã củng cố tâm lý lạc quan và kích thích nhiều nhà đầu tư mở các vị thế long mạo hiểm.

Cùng thời điểm đó, open interest tăng từ khoảng 38 tỷ USD lên trên 47 tỷ USD. Mức đòn bẩy trong thị trường phái sinh cũng tăng vọt, cho thấy các nhà giao dịch ngày càng phụ thuộc vào sản phẩm phái sinh nhiều hơn.

Muốn theo dõi thêm các thông tin về token như thế này? Đăng ký nhận Bản tin crypto hàng ngày của Biên tập viên Harsh Notariya tại đây.

Diễn biến trước cú sập crypto tháng 10: Santiment

Bà Gracy Chen, CEO của Bitget, cho biết thị trường hiện đại khiến hoạt động sử dụng đòn bẩy đồng bộ hơn nhiều so với các giai đoạn trước.

“Các vị thế được mở hoặc đóng nhanh hơn, tại nhiều sàn cùng lúc… đòn bẩy vận hành ngày càng đồng bộ… Khi thị trường căng thẳng, quá trình đóng vị thế càng nhanh, tương quan chặt chẽ hơn và gần như không thể chống đỡ,” bà nói thêm.

Song song đó, lượng Bitcoin nạp lên sàn đã giảm mạnh từ khoảng 68,000 BTC xuống gần 26,000 BTC. Điều này nghĩa là các holder không tranh thủ bán ra khi giá tăng mà giữ lại tài sản, trong lúc tổng mức đòn bẩy trên thị trường tăng lên nhanh chóng.

Cấu trúc thị trường ngày 05/10: Santiment

Sự pha trộn này cho thấy đây là mô hình thường xuất hiện ở cuối chu kỳ tăng mạnh.

Tại giai đoạn này, việc gia tăng đòn bẩy hay open interest không chỉ khiến nhà giao dịch gặp thêm rủi ro mà còn gây áp lực thanh khoản và bảng cân đối cho các sàn giao dịch. Lý do là vì các sàn phải đảm bảo có thể xử lý thanh lý, rút tiền, và gọi ký quỹ một cách trơn tru khi thị trường biến động mạnh.

Khi được hỏi các nền tảng chuẩn bị cho giai đoạn này như thế nào, bà Chen cho biết công tác quản trị rủi ro sẽ diễn ra trước cả khi biến động xuất hiện:

“Có dự trữ BTC mạnh là quyết định quản trị rủi ro – chứ không chỉ là nhận định về giá… nên ưu tiên sự vững mạnh của bảng cân đối kế toán… tránh bị cuốn vào những quyết định phản ứng khi thị trường biến động mạnh…,” bà chia sẻ.

Chốt lời âm thầm (cuối tháng 09 → đầu tháng 10)

Dữ liệu on-chain về lợi nhuận cho thấy hoạt động phân phối đã âm thầm diễn ra.

Cuối tháng 09 đến đầu tháng 10, chỉ số Spent Output Profit Ratio (SOPR) – đo lường việc bán coin lãi hay lỗ – đã tăng từ khoảng 1.00 lên ~1.04 kèm nhiều lần tăng vọt. Điều này nghĩa là càng ngày càng nhiều coin được bán ra với lợi nhuận.

Điều quan trọng là diễn biến này xảy ra trong khi lượng Bitcoin nạp lên sàn vẫn thấp. Những người mua sớm (nhiều khả năng là nguồn cung đã có trên sàn) tranh thủ chốt lời âm thầm, mà không tạo ra áp lực bán rõ rệt. Lúc này giá BTC cũng đang ở vùng đỉnh trong lịch sử.

SOPR sau khi đạt đỉnh: Glassnode

Hiện tượng này thể hiện quá trình chuyển giao dần dần từ nhà đầu tư lâu năm sang các nhà đầu tư mới (thường là nhà đầu tư nhỏ lẻ), và đây là điều thường xuất hiện gần các đỉnh giá cục bộ.

Nhà đầu tư ngắn hạn chuyển từ bán tháo sang lạc quan (27/09 → 06/10)

Chỉ số NUPL (Lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện ròng) của nhà đầu tư nhỏ lẻ nắm giữ ngắn hạn, dùng để đo lường lợi nhuận hay thua lỗ trên giấy tờ, đã cung cấp một trong những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nhất. Ngày 27/09, STH-NUPL nằm gần mức -0.17, phản ánh sự “bán tháo” gần đây. Đến ngày 06/10, chỉ số này bật tăng lên khoảng +0.09.

Chỉ chưa đầy mười ngày, những người mua gần đây đã chuyển từ lỗ nặng sang có lãi rõ rệt.

Biến động NUPL khi giá tăng giúp theo dõi các đợt thanh lý lệnh Long: Glassnode

Những chuyển biến nhanh như vậy rất nguy hiểm. Khi vừa thoát khỏi cảnh thua lỗ, nhiều nhà giao dịch thường trở nên nhạy cảm với các đợt điều chỉnh và muốn bảo vệ lợi nhuận nhỏ, khiến rủi ro bán tháo tăng cao đột ngột.

Khi tâm lý tích cực hơn, sức mạnh vay margin tiếp tục tăng. Khối lượng hợp đồng mở (open interest) lên một trong những mức cao nhất từ trước đến nay, trong khi SOPR và NUPL bắt đầu giảm nhẹ. Dòng tiền nạp lên sàn BTC vẫn ở mức thấp, khiến rủi ro tập trung ở thị trường phái sinh.

Thay vì giảm mức tiếp xúc với rủi ro, nhà giao dịch lại tăng thêm đòn bẩy. Sự mất cân bằng này khiến thị trường trở nên yếu về cấu trúc.

Động lực giảm dần trước khi giá giảm mạnh (tháng 07 → tháng 10)

Xung lực kỹ thuật đã suy yếu suốt nhiều tháng. Từ giữa tháng 07 đến đầu tháng 10, Bitcoin tạo ra sự phân kỳ giảm giá rõ nét trên RSI. Giá tăng cao hơn nhưng chỉ báo sức mạnh động lượng (Relative Strength Index) lại tạo đỉnh thấp dần.

Phân kỳ giảm giá: TradingView

Dấu hiệu này cho thấy nhu cầu dưới bề mặt bắt đầu yếu đi. Vào đầu tháng 10, đà tăng chủ yếu dựa vào đòn bẩy thay vì sức mua tự nhiên, và chỉ báo động lượng đã chứng minh điều đó.

Giai đoạn phòng thủ và phá vỡ cấu trúc (06/10 → 09/10)

Sau ngày 06/10, đà tăng yếu dần và các ngưỡng hỗ trợ liên tục bị thử thách. Tuy vậy, khối lượng hợp đồng mở vẫn ở mức cao và funding rate (lãi/lỗ phí nắm giữ vị thế futures) vẫn duy trì dương. Nhà giao dịch chọn bảo vệ vị thế chứ không rút vốn, có thể còn bổ sung margin.

Chen cũng chia sẻ rằng nỗ lực phòng thủ vị thế thường dễ làm tăng rủi ro cho toàn hệ thống:

“Khi vị thế gần bị thanh lý, nhiều nhà giao dịch thường nạp thêm margin… Đối với từng cá nhân, điều này có vẻ hợp lý. Nhưng về tổng thể, rủi ro hệ thống lại mong manh hơn… Nếu các ngưỡng giữ margin bị thủng, quá trình tháo chạy sẽ không còn diễn ra từ từ mà sẽ trở thành hiệu ứng dây chuyền,” cô nhấn mạnh về nguyên nhân gốc rễ dẫn đến những đợt bán tháo ồ ạt.

Funding rate dương: Santiment

Margin được bổ sung nhiều cuối cùng lại dẫn tới cú sập mạnh hơn.

Ngày 10/10 — Kích hoạt và hiệu ứng dây chuyền

Khi các tin tức liên quan đến thuế quan xuất hiện vào ngày 10/10, cấu trúc yếu kém của thị trường đã sụp đổ.

Giá giảm mạnh, các vị thế có đòn bẩy bắt đầu thua lỗ và margin call tăng cao. Khối lượng hợp đồng mở lao dốc, trong khi tiền chuyển lên sàn tăng vọt.

Vội vàng chốt lời hoặc cắt lỗ: Santiment

Sức ép bán khống bị ép buộc đã tạo ra hiệu ứng “vòng lặp”, gây ra chuỗi thanh lý lớn nhất lịch sử thị trường crypto.

Ông Stephan Lutz, CEO BitMEX, chia sẻ, các vòng lặp thanh lý thường xuất hiện lặp lại mỗi khi thị trường chịu rủi ro quá mức. Ông nói riêng với BeInCrypto:

“Thông thường, thanh lý luôn đi kèm theo chu kỳ mỗi khi lòng tham tăng lên… Điều này thực ra lại giúp thị trường lành mạnh hơn…,” ông nhận định.

Chen lưu ý rằng dữ liệu thanh lý không nên bị nhầm lẫn là nguyên nhân cốt lõi của các đợt sụt giảm.

“Thanh lý… chỉ là chất xúc tác, không phải mồi lửa… Nó chỉ cho bạn thấy rủi ro đã bị định giá sai ở đâu… thanh khoản thực sự mỏng manh đến mức nào bên dưới,” cô nói.

Liệu chuỗi thanh lý vị thế Long này có thể được dự đoán trước không?

Vào đầu tháng 10, đã xuất hiện một số dấu hiệu cảnh báo về khả năng long squeeze:

• Giá tăng nhanh chóng từ cuối tháng 09
• Open interest ở gần mức kỷ lục
• SOPR tăng, cho thấy đang chốt lời
• STH-NUPL chuyển sang dương chỉ trong vài ngày
• Lượng nạp lên sàn thấp, rủi ro tập trung vào phái sinh
• RSI khung dài hạn xuất hiện phân kỳ

Những tín hiệu này nếu nhìn riêng lẻ thì chưa đủ mạnh. Nhưng khi kết hợp lại, chúng cho thấy thị trường đang bị đẩy đòn bẩy quá mức, tâm lý nóng vội và cấu trúc trở nên yếu đuối.

Lutz cho biết thêm rằng các đợt biến động mạnh gần đây cũng đã làm lộ ra những yếu điểm trong việc quản lý rủi ro.

“Ở chu kỳ này, vấn đề không phải là đòn bẩy mà là quản lý rủi ro và sự thiếu nhất quán trong phương pháp kiểm soát…”

Đợt giảm mạnh vào tháng 10/2025 diễn ra theo một trình tự rõ ràng:

Giá tăng mạnh → Open interest tăng → SOPR tăng (chọn lọc chốt lời) → NUPL phục hồi nhanh (tâm lý lạc quan ngắn hạn) → RSI dài hạn phân kỳ (động lực giảm) → Bảo vệ đòn bẩy qua margin → Tác động bên ngoài → Liên hoàn thanh lý lệnh

23/04/2025 — Sự kiện thanh lý lớn từ các lệnh short đã được dự báo trước

Ngày 23/04/2025, Bitcoin tăng vọt mạnh mẽ, dẫn đến hơn 600 triệu USD bị thanh lý lệnh short chỉ trong một phiên. Dù pha tăng giá này có vẻ “bất ngờ”, các dữ liệu on-chain và phái sinh cho thấy cấu trúc thị trường đã yếu dần trong nhiều tuần trước, kể từ sau cú giảm đầu tháng 4.

Đảo chiều kỹ thuật sớm nhưng chưa xác nhận (cuối tháng 02 → đầu tháng 04)

Từ cuối tháng 02 đến đầu tháng 04, Bitcoin liên tục tạo đáy mới thấp hơn. Tuy nhiên, trên khung 12 giờ, chỉ báo Relative Strength Index (RSI) lại cho thấy phân kỳ tăng giá, tức là RSI tạo đáy cao dần khi giá đang đi xuống. Điều này cho thấy áp lực bán đã yếu đi đáng kể.

Phân kỳ tăng giá: TradingView

Dù vậy, lượng coin rút khỏi sàn, tức là mang đi lưu trữ, vẫn sụt giảm liên tục. Từ khoảng 348,000 BTC hồi đầu tháng 03, giảm còn khoảng 285,000 BTC tính đến ngày 08/04.

Lực mua yếu: Santiment

Điều này thể hiện rằng những ai bắt đáy vẫn còn dè dặt, lực tích lũy cũng không mạnh. Tín hiệu đảo chiều kỹ thuật gần như bị thị trường ngó lơ.

Vị thế giảm giá sau mức đáy ngày 08/04 (đầu → giữa tháng 04)

Ngày 08/04, Bitcoin tạo đáy ngắn hạn quanh mốc 76,000 USD. Thay vì giảm rủi ro, các trader lại tăng vị thế short. Funding rate chuyển sang âm, báo hiệu tâm lý short chiếm đa số. Đồng thời, open interest – tổng giá trị hợp đồng phái sinh mở – tăng lên tới 4.16 tỷ USD chỉ riêng trên Bybit.

Funding âm: Santiment

Điều này cho thấy lượng đòn bẩy mới chủ yếu tập trung vào phe short. Đa số các nhà giao dịch đều kỳ vọng giá chỉ hồi ngắn rồi tiếp tục giảm xuống thấp hơn.

Lượng coin rút khỏi sàn tiếp tục giảm, về mức 227,000 BTC vào giữa tháng 04, xác nhận rằng hoạt động tích lũy spot vẫn còn yếu. Cả nhà đầu tư nhỏ lẻ lẫn tổ chức đều giữ tâm lý bi quan.

Dấu hiệu kiệt sức bán trên chuỗi (08/04 → 17/04)

Dữ liệu on-chain cho thấy áp lực bán đã suy yếu dần.

Spent Output Profit Ratio (SOPR) gần mức 1 hoặc thấp hơn, không còn xuất hiện các đợt tăng/giảm mạnh liên tiếp. Điều này chứng tỏ các đợt bán cắt lỗ đã giảm bớt dù lực mua chưa mạnh lên. Đây là một dấu hiệu thường thấy khi tạo đáy.

SOPR trong giai đoạn thanh lý short: Glassnode

STH-NUPL (lợi nhuận/chấp nhận lỗ ròng của holder ngắn hạn) – chỉ báo đánh giá nhà đầu tư mới lãi hay lỗ – vẫn chịu áp lực âm. Chỉ số này liên tục ở vùng đầu hàng với các nhịp hồi rất yếu, thể hiện sự thiếu tự tin cũng như kỳ vọng tích cực thấp.

Biến động NUPL để theo dõi chuỗi thanh lý: Glassnode

Tổng hợp những tín hiệu này cho thấy thị trường đang cạn kiệt lực bán hơn là xuất hiện làn sóng mua mới.

Nén và mất cân bằng cấu trúc (giữa tháng 04)

Đến giữa tháng 04, Bitcoin giao dịch trong biên độ nhỏ. Biến động giá giảm xuống, trong khi open interest vẫn ở mức cao và funding chủ yếu duy trì âm. Các lệnh short bị dồn lại, tuy nhiên giá không giảm thêm mà bắt đầu giữ ổn định trở lại.

Khi áp lực bán giảm dần (SOPR ổn định) nhưng không có dấu hiệu tích lũy mạnh trên thị trường spot (dòng ra sàn yếu), thị trường càng bị chi phối bởi các vị thế phái sinh. Người mua vẫn còn dè dặt, trong khi tỉ lệ đòn bẩy bán khống tiếp tục tăng ngay khi đà giảm giá yếu đi. Điều này khiến thị trường dễ xảy ra biến động mạnh bất ngờ.

Ngày 23/04 — Yếu tố kích hoạt và cú short squeeze

Vào ngày 22–23/04, chỉ số STH-NUPL quay trở lại vùng dương (như đã trình bày ở trên), cho thấy người mua gần đây đã có lãi nhẹ. Một số nhà đầu tư có thể bán chốt lời, nhưng nhiều trader vẫn cho rằng nhịp phục hồi này chỉ tạm thời nên tiếp tục vào thêm vị thế short.

Lưu ý, đợt hồi phục của NUPL tương tự cũng từng xuất hiện trước cú flush dài hồi tháng 10/2025. Tuy nhiên, hoàn cảnh đã khác. Tháng 10, việc các holder ngắn hạn có lãi thúc đẩy thêm nhiều lệnh long mới khi trader kỳ vọng giá tiếp tục tăng. Trong tháng 04, việc trở lại lãi nhẹ lại khuyến khích trader vào short nhiều hơn, do tâm lý thị trường đã chuyển sang điều chỉnh, đánh cược giá sẽ tiếp tục giảm.

Kết hợp lại, điều này khiến thanh khoản bị siết chặt hơn, vị thế bán khống càng đông. Khi giá bật tăng, các lệnh stop loss bị kích hoạt, short phải đóng vị thế nhanh, open interest hụt mạnh. Việc mua bắt buộc tạo hiệu ứng lan truyền, cộng thêm tin tweet tích cực về thuế suất, đã thúc đẩy một trong những vụ thanh lý short lớn nhất năm 2025.

Liệu đợt short squeeze này có thể đã được dự đoán trước không?

Đến giữa tháng 04, thị trường xuất hiện nhiều dấu hiệu cảnh báo:

• RSI phân kỳ tăng từ cuối tháng 02
• Funding rate duy trì âm liên tục
• Open interest tăng trở lại sau đáy tháng 04
• Dòng ra sàn yếu và tích lũy spot không đáng kể
• SOPR ổn định quanh mức 1
• STH-NUPL vẫn ở vùng capitulation (bán tháo mạnh)

Từng dấu hiệu khi đứng riêng có vẻ chưa rõ ràng. Nhưng khi nhìn tổng thể, chúng cho thấy thị trường đang bị dồn lệnh short, lực bán gần cạn, đà giảm giá chậm dần.

Cuộc squeeze tháng 04/2025 diễn ra theo trình tự rõ ràng:

Phân kỳ động lượng → nghi ngờ → tích lũy short → lực bán cạn (SOPR cạn) → giá nén chặt → mất cân bằng vị thế → chuỗi thanh lý short.

Bàn về các chu kỳ thanh lý lặp đi lặp lại, Chen cho biết hành vi của trader vẫn rất nhất quán.

“Giai đoạn thị trường ít biến động dễ khiến trader tự tin quá mức… Mọi người nhầm lẫn giữa thanh khoản và sự ổn định… Sự biến động thực tế làm thay đổi kỳ vọng… Mỗi chu kỳ lại giúp thị trường loại bỏ bớt đòn bẩy quá mức,” cô nói.

Những trường hợp nghiên cứu này tiết lộ gì về rủi ro thanh lý dây chuyền trong tương lai

Các sự kiện tháng 10/2025 và tháng 04/2025 cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong mức đòn bẩy và hành vi on-chain là yếu tố chính dẫn đến các chuỗi thanh lý lớn. Đáng chú ý, các chuỗi thanh lý này không chỉ xuất hiện ở đỉnh hoặc đáy thị trường mà còn có thể xảy ra bất cứ khi nào đòn bẩy bị tập trung và dòng tiền từ thị trường spot suy yếu – kể cả trong các nhịp phục hồi hay điều chỉnh ngắn hạn.

Ở cả hai trường hợp, những tín hiệu này đều xuất hiện trước đỉnh thanh lý từ 7–20 ngày.

Tháng 10/2025, giá Bitcoin tăng từ khoảng 109,000 USD lên 126,000 USD chỉ trong chín ngày, trong khi open interest tăng từ khoảng 38 tỷ USD lên hơn 47 tỷ USD. Dòng BTC đổ vào sàn xuống dưới 30,000 BTC, SOPR vượt 1.04 và NUPL của các holder ngắn hạn tăng từ -0.17 lên mức dương chỉ trong 10 ngày. Điều này phản ánh sự tăng trưởng đòn bẩy mạnh và tâm lý lạc quan gần đỉnh cục bộ.

Tháng 04/2025, Bitcoin tạo đáy quanh 76,000 USD trong khi funding vẫn âm và open interest dần phục hồi về mức 4.16 tỷ USD. Dòng BTC rút khỏi sàn giảm từ khoảng 348,000 BTC về gần 227,000 BTC. SOPR giữ sát 1, và STH-NUPL vẫn âm cho đến ngay trước nhịp squeeze, cho thấy lực bán đã cạn cộng với vị thế short ngày càng lớn.

Dù diễn ra ở các giai đoạn thị trường khác nhau, cả hai chuỗi thanh lý đều có ba điểm chung. Đầu tiên, open interest cùng lúc tăng mạnh trong khi dòng spot yếu đi. Tiếp theo, funding liên tục lệch một chiều trong vài ngày. Thứ ba, chỉ số NUPL của holder ngắn hạn đảo chiều nhanh ngay trước khi bị ép thanh lý. Cuối cùng, nếu có tín hiệu đảo chiều giá hoặc setup hồi phục trên biểu đồ kỹ thuật, việc theo dõi chuỗi thanh lý sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Những mô hình này cũng xuất hiện trong các nhịp điều chỉnh hoặc phục hồi giữa xu hướng chính. Khi đòn bẩy tăng quá nhanh mà niềm tin vào thị trường spot lại yếu và tâm lý nghiêng về một phía, rủi ro thanh lý tăng lên bất kể hướng giá. Kết hợp theo dõi open interest, funding, dòng tiền sàn, SOPR và NUPL sẽ mang lại cái nhìn tổng thể, giúp nhận diện kịp thời những vùng rủi ro dễ tổn thương ngay trong thời gian thực.