Ethereum chuẩn bị bước vào cú nhảy kiến trúc thay đổi lớn nhất kể từ The Merge.

Ngày mai, 11/02/2026, workshop L1-zkEVM đầu tiên sẽ mang đến cái nhìn đầu tiên về một hệ thống mới có thể giúp việc xác thực block trên blockchain nhanh hơn, rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn cho tất cả mọi người.

Thay vì phải thực hiện lại mọi giao dịch trong một block như hiện nay, Ethereum có thể sớm sử dụng zero-knowledge (ZK) proof, cho phép các validator xác minh tính chính xác thông qua các bằng chứng mật mã.

Tại sao việc Ethereum chuyển sang ZK Proofs có thể thay đổi cách xác thực khối

Nhà nghiên cứu của Ethereum Foundation, Ladislaus.eth, nhận định đây “có thể là một trong những nâng cấp quan trọng nhất” trong lịch sử phát triển của mạng lưới Ethereum.

Sự thay đổi này nằm trong lộ trình L1-zkEVM 2026 và tập trung vào tính năng EIP-8025 (Optional Execution Proofs). Điều này cho phép một nhóm validator nhất định, gọi là zkAttester, xác nhận các block thông qua bằng chứng mật mã mà không cần phải kiểm tra từng giao dịch như trước.

Việc chuyển đổi này là tùy chọn, tức là không ai bị ép buộc phải nâng cấp, và các node hiện tại vẫn tiếp tục hoạt động như bình thường. Tuy nhiên, đối với những ai áp dụng, lợi ích có thể sẽ rất lớn.

“Cuộc gọi thảo luận đầu tiên về L1-zkEVM dự kiến diễn ra vào 11/02/2026, lúc 15:00 UTC,” Ladislaus.eth chia sẻ.

Hiện nay, để xác thực một block, validator phải chạy lại mọi giao dịch – điều này ngày càng tốn thời gian và tài nguyên khi mạng lưới mở rộng.

ZK proof giúp zkAttester xác minh block gần như tức thì mà không cần lưu trữ toàn bộ blockchain.

Không chỉ cải thiện tốc độ, giải pháp này còn giảm yêu cầu phần cứng, bộ nhớ và băng thông, giúp Ethereum dễ dàng tiếp cận hơn với mọi người.

Các staker cá nhân và home validator có thể tham gia xác thực chỉ với máy tính phổ thông. Điều này giúp mạng lưới Ethereum giữ vững tính phi tập trung và đúng với tinh thần “đừng chỉ tin, hãy xác minh”.

Gas limit cao hơn và tốc độ xử lý nhanh hơn cũng có thể đạt được mà không đẩy các thành viên nhỏ lẻ ra khỏi hệ sinh thái.

EIP-8025 hướng đến tính linh hoạt và an toàn. Các proof từ nhiều client sẽ được chia sẻ trên toàn mạng, và một block sẽ được chấp nhận sau khi đủ số lượng proof độc lập được xác nhận (đề xuất hiện tại là ba trong năm).

Cách tiếp cận này giúp đa dạng hóa phần mềm client, vừa đảm bảo an toàn, bao trùm và chống lại xu hướng tập trung hóa mạng lưới.

Động lực từ các tổ chức và hội thảo ngày mai mở ra kỷ nguyên mới cho hoạt động xác thực Ethereum

Thời điểm này rất phù hợp khi việc các tổ chức lớn ngày càng quan tâm đến Ethereum trong năm 2026. Fidelity Digital Assets, Morgan Stanley, Grayscale, BlackRock và Standard Chartered đều đang xây dựng hoặc đầu tư khá mạnh cho Ethereum.

“2026 là một năm khởi đầu bùng nổ với Ethereum… Mới chỉ một tháng trôi qua. Có vẻ sẽ rất thú vị!” David Walsh, trưởng nhóm doanh nghiệp của Ethereum Foundation, nhận xét.

Việc token hóa tài sản, stablecoin và các sản phẩm staking tiếp tục phát triển, trong khi các dự án như Glamsterdam hard fork (trong đó có enshrined proposer-builder separation, ePBS) hỗ trợ việc ứng dụng thực tiễn việc tạo ZK proof trên L1.

Phát triển L1-zkEVM cũng mang lại lợi ích cho Layer 2 rollup và các nhà phát triển zkVM như ZisK, openVM, RISC Zero – những bên hiện đã có thể tạo proof cho block Ethereum. Việc chuẩn hóa witness thực thi và API ZK VM sẽ xây dựng hạ tầng chung, cho phép validator L1 cũng như Layer 2 sử dụng chung bằng chứng xác thực.

Workshop ngày 11/02 sẽ tập trung vào 6 chủ đề then chốt:

• Chuẩn hóa execution witness và guest program
• Chuẩn hóa API zkVM-guest
• Tích hợp với lớp đồng thuận
• Hệ thống hạ tầng cho prover
• Benchmarking (đánh giá hiệu năng), và
• Kiểm tra xác minh chính quy để đảm bảo an toàn.

Đây sẽ là cột mốc khởi đầu chính thức cho lộ trình Ethereum trong năm 2026, hướng tới xác thực block tùy chọn, dựa vào proof và hiệu quả cao hơn rất nhiều.

Nếu cộng đồng chấp nhận, EIP-8025 có thể giúp việc vận hành node xác minh đầy đủ trên laptop trở nên khả thi và mở rộng tầng nền Ethereum mà không làm suy giảm tính phi tập trung hoặc bảo mật.

Với validator, nhà phát triển và người dùng, đây có thể là thời điểm mà quá trình xác thực block trên Ethereum thực sự bước sang một kỷ nguyên mới.

Workshop L1-zkEVM ngày mai hứa hẹn mang lại cái nhìn đầu tiên về một bước tiến kiến trúc mang tính đột phá nhất của Ethereum kể từ The Merge.