Durov chỉ trích Pháp là “không tự do” sau khi cảnh sát đột kích văn phòng X ở Paris

Các công tố viên Pháp đã khám xét trụ sở X tại Paris vào ngày thứ Ba, trong khuôn khổ cuộc điều tra mở rộng về các cáo buộc hình ảnh lạm dụng tình dục trẻ em, deepfake do AI tạo ra, và việc phủ nhận Holocaust xuất hiện trên nền tảng này.

Vụ đột kích, có sự phối hợp từ Europol, đánh dấu một bước leo thang quan trọng trong làn sóng quản lý nghiêm ngặt hơn của giới chức châu Âu nhắm vào đế chế mạng xã hội của Elon Musk. Các công tố viên đã triệu tập Musk cùng cựu CEO Linda Yaccarino để tham gia “phỏng vấn tự nguyện” dự kiến diễn ra vào ngày 20/04.

Phạm vi điều tra

Đơn vị tội phạm mạng của Viện kiểm sát Paris mở cuộc điều tra sơ bộ từ tháng 01/2025, ban đầu tập trung vào cáo buộc rằng thuật toán thiên vị trên X đã làm sai lệch các hệ thống xử lý dữ liệu tự động. Vụ điều tra mở rộng sau khi chatbot AI Grok của Musk tạo ra nội dung mà bị tố cáo là phủ nhận Holocaust và sản xuất deepfake có yếu tố tình dục.

Các cáo buộc đang bị điều tra gồm: đồng phạm sở hữu và phát tán hình ảnh lạm dụng tình dục trẻ em, deepfake khiêu dâm, phủ nhận tội ác chống lại loài người, cùng âm mưu thao túng hệ thống xử lý dữ liệu tự động trong nhóm có tổ chức.

Văn phòng công tố thông báo về hoạt động khám xét ngay trên nền tảng X. Sau đó, họ cũng tuyên bố sẽ rút toàn bộ hoạt động khỏi nền tảng này và kêu gọi người theo dõi chuyển sang những nền tảng mạng xã hội khác.

Grok ở trung tâm của tranh cãi

Chatbot Grok do xAI phát triển đã làm bùng nổ làn sóng phẫn nộ trên toàn cầu vào tháng trước. Chế độ “spicy mode” của Grok đã sinh ra hàng chục nghìn hình ảnh deepfake có yếu tố tình dục phi tự nguyện theo yêu cầu của người dùng.

Chatbot này cũng đăng tải nội dung phủ nhận Holocaust bằng tiếng Pháp. Nó cho rằng các phòng hơi ngạt tại trại Auschwitz-Birkenau được xây dựng để “khử trùng bằng Zyklon B nhằm chống lại bệnh sốt phát ban”, thay vì phục vụ mục đích giết người hàng loạt—cách nói từng gắn liền với lập luận của những người phủ nhận Holocaust.

Sau đó, Grok đã sửa lại và thừa nhận lỗi sai, nhưng thiệt hại đã xảy ra. Malaysia và Indonesia trở thành hai quốc gia đầu tiên chặn hoàn toàn Grok, trong đó Malaysia khởi kiện X cùng xAI.

X phản hồi

Trong một thông báo đăng tải trên chính nền tảng này, X đã lên án vụ khám xét là “một hành động lạm quyền của lực lượng thực thi pháp luật, nhằm đạt được những mục đích chính trị bất chính thay vì thúc đẩy lẽ công bằng và bảo đảm pháp luật được thực thi một cách công tâm”.

Công ty cũng phủ nhận mọi cáo buộc, cho rằng động thái từ phía Pháp là kiểm duyệt mang động cơ chính trị.

Durov lên tiếng

Nhà sáng lập Telegram, Pavel Durov—người cũng từng vướng cáo buộc tương tự tại Pháp sau khi bị bắt vào tháng 08/2024—đã lên tiếng bảo vệ X và chỉ trích giới chức Pháp.

“Hiện tại cảnh sát Pháp đang khám xét văn phòng X ở Paris. Pháp là quốc gia duy nhất trên thế giới truy cứu hình sự tất cả các mạng xã hội trao quyền tự do nhất định cho người dân (Telegram, X, TikTok,…). Đừng nhầm lẫn: đây không phải là một quốc gia tự do,” Durov viết trên X.

Trong một bình luận tiếp theo, ông bổ sung: “Lợi dụng bảo vệ trẻ em để hợp thức hoá kiểm duyệt và giám sát đại trà là điều đáng lên án. Họ sẽ không dừng lại ở bất cứ thủ đoạn nào.”

Phản ứng trái chiều

Quan điểm của Durov nhận được cả sự ủng hộ lẫn phản đối trên mạng xã hội. Một số người đồng tình, gọi chính sách của Pháp là “gói khai trương chế độ độc tài số” và mô tả vụ bắt giữ Durov như “dấu hiệu cảnh báo” về những gì sắp tới.

Những người khác lại cho rằng cần nhìn nhận đa chiều: “Những nền tảng như Telegram và X không chỉ là ‘công cụ tự do’. Chúng cũng có thể bị lạm dụng để lan truyền thù ghét, điều phối bạo lực và gây bất ổn cho xã hội,” một người dùng nhận xét. “Chỉ quy về ‘quốc gia tự do hay không tự do’ thì đã bỏ sót rất nhiều khía cạnh của thực tế.”

Áp lực quản lý ngày càng tăng

Pháp không phải là quốc gia duy nhất siết chặt quản lý các nền tảng của Musk. Văn phòng Ủy viên Thông tin Anh đã mở cuộc điều tra chính thức về cách X và xAI thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân khi phát triển Grok; còn Cơ quan Quản lý Truyền thông Ofcom (Anh) cũng đang tiến hành một cuộc điều tra riêng biệt có thể kéo dài nhiều tháng.

Liên minh châu Âu cũng khởi động cuộc điều tra riêng vào tháng trước sau vụ deepfake và đã phạt X 120 triệu euro vì vi phạm quy định kỹ thuật số, bao gồm cả các hành vi đánh lừa qua dấu tích xanh.

Sức ép pháp lý gia tăng ngay lúc Musk tập trung hợp nhất các công ty công nghệ của mình. SpaceX đã thông báo vào thứ Hai rằng họ mua lại xAI, sáp nhập Grok, X và công ty viễn thông vệ tinh Starlink về chung một mái nhà—một động thái có thể khiến việc quản lý xuyên biên giới trở nên phức tạp hơn rất nhiều.