Đây là lý do giải pháp thay thế Ethereum mà Vitalik Buterin từng từ chối nay đang được xem xét lại

Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, vừa công khai thay đổi quan điểm gần 10 năm trước của mình, đánh dấu bước ngoặt lớn trong nhận thức về chủ quyền tự kiểm soát trên blockchain.

Trong một bài đăng gần đây trên X (Twitter), Buterin cho biết ông không còn đồng tình với nhận định năm 2017 của mình rằng việc người dùng tự xác thực hoàn toàn chỉ là một “ý tưởng viển vông của dân ẩn dật”.

Tại sao Vitalik Buterin đang xem lại các giả định về tự xác thực của Ethereum

Ông giải thích rằng quan điểm này phần nào phản ánh cả những tiến bộ về mã hóa và bài học thực tiễn rút ra từ các sự cố mạng lưới trên thực tế.

Quay lại năm 2017, Buterin từng tranh luận với chuyên gia về blockchain Ian Grigg về việc blockchain có nên cam kết lưu trữ trạng thái trực tiếp trên chuỗi hay không. Grigg cho rằng blockchain chỉ cần ghi nhận thứ tự giao dịch mà không cần lưu số dư của người dùng, mã smart contract hay dữ liệu lưu trữ.

Buterin phản đối cách tiếp cận này và cảnh báo rằng như vậy người dùng sẽ phải tự xử lý lại toàn bộ lịch sử chuỗi hoặc hoàn toàn tin tưởng vào bên cung cấp RPC bên thứ ba. Vào thời điểm đó, Vitalik Buterin cho rằng cả hai lựa chọn này đều không phù hợp với phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Lúc ấy, ông nhấn mạnh rằng việc Ethereum lưu trữ trạng thái trực tiếp trên chuỗi và cho phép xác minh thông tin qua Merkle proofs giúp việc tin tưởng mạng lưới an toàn hơn rất nhiều so với chỉ dựa vào một bên duy nhất.

Điều thay đổi lớn từ đó đến nay chính là sự xuất hiện của ZK-SNARKs, một bước đột phá về mã hóa giúp người dùng xác thực tính đúng đắn của blockchain mà không cần phải xem lại toàn bộ giao dịch.

Buterin so sánh công nghệ này giống như “tìm ra viên thuốc trị được tất cả bệnh chỉ với 15 USD” — một phát kiến thay đổi cuộc chơi giúp tăng cường bảo mật mà không tốn quá nhiều chi phí.

Ông cho rằng đổi mới này cho phép Ethereum xem xét lại những đánh đổi giữa khả năng mở rộng, xác thực và phi tập trung, những điều mà trước đây từng phải chấp nhận.

Lựa chọn “Mountain Man”: Ngôi nhà an toàn của Ethereum cho một tương lai phi tập trung

Buterin cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì khả năng thích ứng trước các tình huống thực tế.

“Đôi khi mạng P2P bị ngắt. Đôi khi độ trễ tăng đột biến 20 lần. Đôi khi dịch vụ bạn đang dùng lại đóng cửa. Đôi khi thợ đào hoặc người xác thực tập trung quyền lực, và các trung gian chặn ứng dụng bạn đang sử dụng,” ông chia sẻ.

Trong những trường hợp như vậy, người dùng cần có khả năng tự mình xác thực và sử dụng blockchain mà không phải nhờ đến nhà phát triển, đảm bảo chủ quyền tự kiểm soát kể cả khi mọi giả định ban đầu không còn đúng.

Nguyên tắc này là lý do Buterin nhấn mạnh trở lại lựa chọn mà ông gọi tạm là “Mountain Man”. Dù việc tự xác thực hoàn toàn không phải việc hàng ngày, nhưng nó là phương án dự phòng rất quan trọng, giống như chiếc “nhà an toàn” cuối cùng dành cho Ethereum.

Tương tự như BitTorrent đã từng buộc các nền tảng streaming phải mang đến điều kiện tốt hơn cho người dùng, lựa chọn “Mountain Man” giúp cộng đồng Ethereum có thêm sức mạnh và sự an toàn trước những biến động về công nghệ hay chính trị.

Tóm lại, sự thay đổi quan điểm của Buterin vừa có tính kỹ thuật vừa mang ý nghĩa triết lý. Công nghệ ZK-SNARKs đã xóa bỏ rào cản trước đây đối với việc người dùng tự xác thực, trong khi thực tiễn cho thấy rủi ro tập trung hóa, sự cố mạng hoặc kiểm duyệt là hoàn toàn có thể xảy ra.

Bằng việc duy trì lựa chọn “Mountain Man”, Ethereum bảo vệ được khả năng phục hồi lâu dài và tinh thần tự chủ của mạng lưới.

Việc Buterin thay đổi quan điểm cho thấy các giả định từng dẫn dắt quyết định thiết kế trước đây không còn bất biến, và việc giữ những phương án dự phòng mạnh mẽ là rất cần thiết cho một tương lai phi tập trung.