Hai meme coin là Ralph Wiggum Price (RALPH) và Gas Town (GAS) đã giảm mạnh hai con số trong 24 giờ qua, khiến giá trị thị trường của chúng bị sụt giảm đáng kể.
Diễn biến này khiến nhiều người lo ngại về sự bền vững của mô hình kinh tế sáng tạo đang nổi lên gần đây. Vẫn còn nhiều câu hỏi đặt ra liệu hình thức gọi vốn mới này có mang lại giá trị lâu dài hay không, hay chỉ lặp lại những đợt tăng giá ngắn hạn giống các xu hướng tiền mã hóa trước đây.
Được tạo ra trên ứng dụng BAGS thuộc Solana, RALPH token là để ghi nhận kỹ thuật Ralph Wiggum do Geoffrey Huntley phát triển. Tuy ông Huntley không tạo ra hoặc phát hành token này, ông sau đó đã lên tiếng ủng hộ RALPH.
Ông cũng cho biết sẽ chuyển toàn bộ lợi nhuận và phí nhận được để mua thêm meme coin này. Ngoài ra, ông Huntley còn được phân bổ 99% tiền bản quyền được trả dần theo lịch trình.
Token này từng ghi nhận đợt tăng mạnh với vốn hóa thị trường chạm mức cao nhất là 58.74 triệu USD vào ngày 21/01/2024. Tuy nhiên, giá RALPH đã lao dốc sau khi xuất hiện thông tin trên chuỗi rằng nhà phát triển đã bán ra một lượng lớn token.
Lookonchain phát hiện ví 5f2Qj9 thuộc Huntley đã bán 7.68 triệu RALPH, thu về 1,888 SOL tương đương khoảng 245,000 USD qua ba giao dịch. Bài đăng cho biết thêm một ví khác liên quan đến Huntley là 2mvtNn vẫn còn giữ 19.61 triệu RALPH.
Thông tin này đã khiến giá token rơi thảm. RALPH đã mất 95.76% giá trị chỉ trong 24 giờ vừa qua. Theo dữ liệu thị trường, vốn hóa hiện chỉ còn 1.5 triệu USD, giá mỗi token là 0.0016 USD.
Trong khi đó, ông Huntley cũng đã thừa nhận việc bán ra, cho rằng đó là hành động “giảm rủi ro”.
“Tôi vẫn còn giữ ralph nhé,” ông chia sẻ. “Hai tuần qua thực sự thú vị khi nhiều người kiếm được hàng triệu USD nhờ giao dịch coin này qua lại. Phí giao dịch cũng tốt nhưng tôi cũng cần giảm rủi ro cho khoản đầu tư của mình. Đường còn dài phía trước. Đây là cách dễ nhất để tôi nghĩ về dài hạn mà không cần ký những hợp đồng tài trợ kiểu lạ, tiềm ẩn nhiều rủi ro và ràng buộc.”
GAS token, gắn với dự án Gas Town là nền tảng điều phối AI mã nguồn mở do Steve Yegge sáng lập, cũng chứng kiến đợt giảm giá mạnh. Chỉ mới tuần trước, BeInCrypto đã đưa tin token này tăng đến 500%.
Tuy nhiên, GAS đã đảo chiều. Nguyên nhân được cho là trùng với thời điểm ông Yegge có những chia sẻ khiến tâm lý thị trường thay đổi, kéo theo hành vi giao dịch đảo ngược.
“Chào cộng đồng $GAS và CT. Tôi rất thích cộng đồng này, tuy nhiên tôi là người sáng lập kiêm duy trì duy nhất của Gas Town, và dự án này đang được nhiều người biết đến. Điều này là một gánh nặng lớn và khiến tôi phải dành gần như toàn bộ thời gian (và tiền bạc) của mình. Đó là lý do tôi không thể tham gia nhiều với CT. Tôi vẫn sẽ thỉnh thoảng chia sẻ blog, tham gia stream hay podcast, nhưng hiện tôi phải dành toàn tâm cho Gas Town. Hy vọng mọi người hiểu! Đây là cuộc sống của người làm kinh tế sáng tạo,” ông viết.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng những căng thẳng địa chính trị gần đây – vốn tác động tiêu cực đến tài sản rủi ro nói chung – cũng đã góp phần đẩy mạnh làn sóng bán tháo. Theo GeckoTerminal, trong 24 giờ qua, GAS đã giảm 47.8%. Vốn hóa của GAS hiện khoảng 508,000 USD, giảm sâu so với mức đỉnh 57.69 triệu USD vào ngày 16/01/2026.
Sự sụt giảm nhanh chóng của RALPH và GAS đã làm dấy lên nghi ngờ về xu hướng “creator economy” – xu hướng huy động vốn cho các nhà phát triển qua lĩnh vực crypto. Một chuyên gia phân tích crypto nhận định rằng các vấn đề cốt lõi về cấu trúc là nguyên nhân khiến nhiều dự án thất bại lặp đi lặp lại.
“Câu chuyện RALPH và GAS là bài học rõ ràng cho thấy không nên để bất kỳ coin nào phụ thuộc vào một điểm duy nhất, đặc biệt nếu điểm yếu này đến từ bên ngoài cộng đồng CT. ICM không thể phát huy hiệu quả nếu mục đích duy nhất chỉ là thu phí. Nếu các dev chỉ quan tâm tới phí giao dịch, họ sẽ không nghĩ tới giá trị lâu dài, hướng phát triển, hay sức khỏe của cộng đồng,” boot đã chia sẻ.
Chuyên gia này cũng so sánh với những đợt mở bán NFT, khi phần lớn doanh thu thu về ngay từ đầu nên thường xuất hiện tâm lý đầu tư ngắn hạn. Bài viết còn chỉ ra khi token đạt vốn hóa thị trường 50 triệu USD, các nhà phát triển hoặc chủ dự án nắm giữ từ 2% đến 3% thường dễ bị cám dỗ bán ra chốt lời.
Một chuyên gia thị trường khác cho rằng lý do GAS và RALPH thất bại không hoàn toàn đến từ các nhà phát triển, mà do sự thao túng nguồn cung và lợi ích được phối hợp chặt chẽ bởi những người phát hành token. Theo phân tích này, vụ việc mang dấu hiệu thao túng thị trường hơn là hành động “rug pull” do nhà phát triển dẫn dắt.
RALPH và GAS cũng là ví dụ nổi bật cho xu hướng chuyển dịch sang hình thức nhà đầu tư nhỏ lẻ góp vốn hỗ trợ phát triển dự án. Việc sử dụng token phi tập trung để thay thế nguồn vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm có tiềm năng, nhưng đợt lao dốc vừa qua cho thấy việc tạo sự gắn kết rõ ràng giữa người sáng lập và nhà đầu tư nắm giữ token là rất quan trọng.
Trong thời gian tới, thị trường sẽ kiểm chứng xem liệu mô hình creator economy có đủ sức phát triển và thích nghi, hay lại trở thành một trào lưu crypto thất bại trong quá khứ.