Nếu lo ngại Thế chiến 3 gia tăng, Bitcoin sẽ sụp đổ hay trở thành vàng kỹ thuật số?

Tình hình chiến tranh hiếm khi đi theo kịch bản đơn giản. Thị trường thường đồng thời làm hai điều: chạy vào nơi trú ẩn an toàn, rồi sau cú sốc ban đầu sẽ định giá lại thế giới. Bitcoin nằm ngay trên đường ranh giới đó.

Đó là lý do vì sao “chiến lược giao dịch thời Thế chiến thứ 3” không chỉ là một nước cược duy nhất. Đây là một chuỗi sự kiện. Trong vài giờ đầu tiên, Bitcoin thường di chuyển như một tài sản rủi ro biến động cao. Nhưng sau đó, trong vài tuần tiếp theo, tùy vào động thái của các chính phủ, Bitcoin có thể được xem như một tài sản di động, khó bị kiểm soát, chống kiểm duyệt.

Nỗi lo ‘Thế chiến 3’ có thực sự đáng lo ngại lúc này không?

Với những căng thẳng địa chính trị hiện nay, chủ đề về thế chiến thứ 3 ngày càng thực tế hơn bao giờ hết. Một số người còn cho rằng chúng ta đang ở giữa một cuộc chiến tranh thế giới, chỉ là hình thức hiện nay không còn giống như 90 năm trước.

Trong vài tuần gần đây, hàng loạt điểm nóng đã đẩy rủi ro lên mức cao và giảm đáng kể biên độ sai số cho mọi động thái.

Ở châu Âu, các cuộc tranh luận về an ninh đã chuyển từ lý thuyết sang thực tế vận hành. Các quan chức đang bàn về những bảo đảm an ninh hậu chiến cho Ukraine, đây vốn là “lằn ranh đỏ” đối với Nga suốt lịch sử.

Bên khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, các cuộc diễn tập quân sự của Trung Quốc quanh Đài Loan ngày càng giống như thử diễn phong tỏa thực tế. Khủng hoảng phong tỏa không nhất thiết phải có xâm lược mà chỉ cần làm gián đoạn vận tải biển hoặc xảy ra sự cố ngoài khơi là đủ để thị trường rung chuyển.

Thêm vào đó là lập trường rộng hơn của Hoa Kỳ. Tổng thống Trump gần như “điều hành Venezuela” theo chính phát ngôn của mình sau khi bắt giữ tổng thống nước này tại nhà riêng.

Hiện tại, chính phủ Mỹ còn đề cập đến việc mua lại Greenland, một vùng lãnh thổ có chủ quyền của Đan Mạch và thuộc EU.

Bên cạnh đó là việc siết chặt trừng phạt, các thông điệp quân sự đầy rủi ro và quan điểm địa chính trị ngày càng sắc nét. Tất cả tạo nên môi trường toàn cầu mà mỗi sai lầm nhỏ đều có thể kéo theo sự cố lớn tiếp theo.

Đây cũng chính là cách mà các cuộc khủng hoảng nối tiếp nhau liên hoàn.

“WW3” nghĩa là gì trong mô hình này

Bài phân tích này xem “Thế chiến thứ 3” là khi vượt qua một ngưỡng nhất định.

• Có xung đột trực diện, kéo dài giữa các cường quốc hạt nhân, và
• Xung đột lan rộng khỏi một khu vực (cụ thể là châu Âu cộng thêm Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương là kịch bản dễ xảy ra nhất).

Việc xác định như vậy rất quan trọng vì thị trường phản ứng khác nhau giữa xung đột cục bộ và chiến sự đa khu vực lớn.

Cách các tài sản lớn biến động trong thời điểm chiến tranh

Bài học quan trọng nhất từ các cuộc xung đột lớn trong quá khứ là nguyên tắc: Thị trường thường bán tháo vì lo ngại không chắc chắn trước, sau đó mới phản ứng theo các quyết sách chính sách của chính phủ.

Cổ phiếu

Thị trường cổ phiếu thường giảm mạnh khi xảy ra cú sốc ban đầu, nhưng có thể phục hồi trở lại khi mọi thứ trở nên rõ ràng hơn – dù chiến tranh vẫn còn tiếp diễn. Các nghiên cứu thị trường trong thời hiện đại cho thấy yếu tố “rõ ràng” đôi khi quan trọng hơn bản thân xung đột, khi nhà đầu tư không còn đoán mò mà bắt đầu xác định giá trị thực.

Tuy nhiên, nếu chiến tranh kéo theo các biến động kinh tế vĩ mô lâu dài như cú sốc năng lượng, lạm phát kéo dài, siết chặt cung ứng hoặc suy thoái sâu, lúc này thị trường cổ phiếu sẽ còn khó hồi phục hơn nữa.

Vàng

Vàng nhiều năm qua vẫn luôn tăng mạnh khi tâm lý sợ hãi lên cao. Tuy vậy, khi “phí rủi ro chiến tranh” giảm xuống, các chính sách ổn định hơn, vàng có xu hướng mất lại phần tăng giá trước đó.

Ưu điểm lớn nhất của vàng là không phụ thuộc vào rủi ro tổ chức phát hành. Tuy nhiên, điểm yếu cũng rất rõ: vàng phải cạnh tranh với lợi suất thực tế. Khi lợi suất thực tế tăng lên, vàng thường chịu áp lực giảm giá.

Bạc

Bạc lại có tính chất “lai”. Bạc có thể cùng tăng với vàng khi thị trường lo ngại, nhưng lại dễ biến động mạnh vì nhu cầu công nghiệp tác động lớn. Bạc giống như chất “kích thích biến động” hơn là một nơi trú ẩn an toàn thật sự.

Dầu mỏ và năng lượng

Khi xung đột đe dọa các tuyến vận chuyển, năng lượng trở thành yếu tố quyết định kinh tế vĩ mô. Giá dầu tăng sốc có thể nhanh chóng thay đổi kỳ vọng về lạm phát.

Điều này buộc ngân hàng trung ương phải chọn giữa tăng trưởng và chống lạm phát. Quyết định đó sẽ chi phối mọi diễn biến sau này.

Bitcoin trong thời chiến tranh thế giới: xu hướng tăng hay giảm?

Bitcoin không có một danh tính duy nhất khi xảy ra chiến tranh. Bitcoin có hai vai trò và những vai trò này thường mâu thuẫn với nhau:

1. Bitcoin với rủi ro thanh khoản: hoạt động giống như một tài sản công nghệ beta cao trong giai đoạn giảm đòn bẩy.
2. Bitcoin với tính di động: trở thành tài sản chống kiểm duyệt, không biên giới khi kiểm soát vốn và căng thẳng tiền tệ gia tăng.

Mỗi loại này sẽ nổi bật tùy theo giai đoạn thị trường.

Giai đoạn 1: Tuần sốc

Đây là giai đoạn bán tháo bắt buộc. Nhà đầu tư gom tiền mặt. Bộ phận quản trị rủi ro sẽ cắt giảm đòn bẩy. Mức độ liên kết giữa các thị trường tăng mạnh.

Trong giai đoạn này, Bitcoin thường vận động dựa trên rủi ro thanh khoản. Giá Bitcoin có thể giảm cùng với thị trường cổ phiếu, đặc biệt khi vị thế phái sinh đang ở mức cao hoặc thanh khoản stablecoin bị siết chặt.

Vàng thường là nơi trú ẩn an toàn đầu tiên. Đồng USD Mỹ hay tăng giá. Chênh lệch tín dụng cũng mở rộng ra.

Giai đoạn 2: Nỗ lực ổn định

Thị trường thôi đặt câu hỏi “chuyện gì vừa xảy ra?” mà chuyển sang “chính sách tiếp theo sẽ là gì?”

Đây chính là lúc Bitcoin có thể đi theo hướng khác biệt.

Nếu ngân hàng trung ương và chính phủ đưa ra biện pháp hỗ trợ thanh khoản, đảm bảo hoặc kích thích kinh tế, Bitcoin thường sẽ hồi phục cùng các tài sản rủi ro khác. 

Nếu các nhà làm chính sách tăng cường kiểm soát—về dòng vốn, hệ thống ngân hàng hoặc các kênh nạp rút tiền điện tử—sự hồi phục của Bitcoin sẽ không đồng đều, biến động sẽ lớn và có sự phân hóa theo khu vực.

Giai đoạn 3: Xung đột kéo dài

Từ điểm này, sự xung đột trở thành yếu tố vĩ mô chủ đạo. Giá trị của Bitcoin sẽ phụ thuộc vào bốn yếu tố chính:

• Tính thanh khoản của USD: Điều kiện USD bị siết làm Bitcoin gặp khó. Dễ nới lỏng sẽ hỗ trợ.
• Lợi suất thực: Lợi suất thực tăng gây áp lực với Bitcoin và vàng. Nếu lợi suất thực giảm, cả hai nhận được hỗ trợ.
• Kiểm soát vốn và lệnh trừng phạt: tăng nhu cầu về tính di động của tài sản, nhưng cũng có thể hạn chế tiếp cận.
• Sự ổn định của hạ tầng: Bitcoin cần điện, Internet và các kênh giao dịch hoạt động ổn định.

Đây là môi trường mà vai trò “Bitcoin như vàng số” có thể xuất hiện, nhưng không phải lúc nào cũng chắc chắn. Điều này đòi hỏi mạng lưới thanh toán có thể sử dụng được, cùng với chính sách không làm tắc nghẽn tiếp cận.

Dưới đây là bảng tổng hợp đơn giản về áp lực mà bạn đọc có thể tham khảo. Bảng này tóm tắt các hiệu ứng hướng đi theo ba giai đoạn đối với hai kịch bản giống như Thế Chiến 3: do châu Âu dẫn đầu và do Đài Loan dẫn đầu.

Điều cần lưu ý là: Thời gian tệ nhất cho Bitcoin thường là giai đoạn đầu tiên. Giai đoạn thuận lợi nhất thường đến sau—nếu chính sách và mạng lưới thanh toán cho phép.

Điều gì khả năng cao sẽ quyết định kết quả của Bitcoin

Chế độ “Real Yield”

Bitcoin thường gặp khó khi lợi suất thực tăng và thanh khoản USD bị thắt chặt. Chiến tranh có thể khiến lợi suất giảm (vì lo ngại suy thoái, các biện pháp nới lỏng), hoặc tăng (do lạm phát đột biến, sức ép ngân sách). 

Yếu tố nào lấn át mới thực sự quan trọng, không phải chỉ là tiêu đề tin tức.

Vấn đề của Rails

Với một số người, Bitcoin vừa có thể có giá trị vừa có thể bị hạn chế sử dụng cùng lúc.

Nếu chính phủ thắt chặt kiểm soát sàn giao dịch, hạn chế kết nối với ngân hàng, hoặc chặn đường chuyển đổi stablecoin, Bitcoin có thể biến động nhiều hơn chứ không phải ít đi. 

Mạng lưới vẫn vận hành, nhưng cá nhân sẽ gặp khó khi chuyển vốn qua các điểm kiểm soát theo quy định.

Kiểm soát vốn và áp lực lên tiền tệ

Đây là môi trường mà khả năng di chuyển của Bitcoin thực sự phát huy ý nghĩa, không chỉ là một khẩu hiệu.

Nếu xung đột mở rộng các lệnh trừng phạt, siết chặt chuyển tiền xuyên biên giới hoặc làm bất ổn tiền tệ địa phương, nhu cầu về tài sản có thể tự do chuyển giao sẽ tăng lên. Điều này hỗ trợ quan điểm tích cực trung hạn cho Bitcoin, dù cho tuần đầu tiên có thể rất tiêu cực.

Cú sốc năng lượng so với cú sốc tăng trưởng

Giá dầu tăng mạnh kèm lạm phát duy trì có thể gây bất lợi cho tài sản rủi ro. Nếu kinh tế tăng trưởng chậm lại kéo theo các biện pháp nới lỏng mạnh, sẽ là yếu tố hỗ trợ.

Chiến tranh có thể đẩy thị trường theo bất cứ hướng nào. Thị trường sẽ phản ánh triển vọng vĩ mô, chứ không chỉ là câu chuyện đạo đức.

Cấu trúc dự báo đơn giản

Thay vì chỉ hỏi “Bitcoin sẽ tăng hay giảm nếu xảy ra Thế chiến 3?”, hãy lần lượt đặt ba câu hỏi sau:

1. Liệu có xảy ra một cú sốc khiến thị trường buộc phải giảm vay nợ? Nếu có, khả năng cao Bitcoin sẽ giảm giá trước.
2. Các chính sách có phản ứng bằng cách bơm thêm thanh khoản và hỗ trợ không? Nếu có, Bitcoin có thể phục hồi nhanh hơn nhiều loại tài sản truyền thống.
3. Kiểm soát dòng tiền và các lệnh trừng phạt có mở rộng, trong khi các hệ thống giao dịch vẫn hoạt động không? Nếu có, ưu thế di động của Bitcoin có thể tăng dần theo thời gian.

Cách nhìn nhận này giúp lý giải vì sao Bitcoin có thể giảm mạnh ngay trong ngày đầu nhưng sau 6 tháng vẫn có thể chứng tỏ sự bền bỉ của mình.

Kết luận

Một cú sốc như Thế chiến III hoặc leo thang địa chính trị lớn có thể sẽ tác động mạnh đến Bitcoin đầu tiên. Đó là đặc điểm của các cuộc khủng hoảng thanh khoản. Điều quan trọng hơn là điều gì sẽ xảy ra sau đó.

Kết quả của Bitcoin trong trung hạn, khi xảy ra xung đột địa chính trị lớn, sẽ phụ thuộc vào việc thế giới có rơi vào tình trạng nới lỏng tiền tệ, siết chặt kiểm soát và hệ thống tài chính bị chia cắt hay không.

Kịch bản này có thể giúp các tài sản di động, khan hiếm như Bitcoin trở nên hấp dẫn hơn—dù vẫn tiềm ẩn biến động mạnh.

Nếu bạn muốn nhớ một câu: Bitcoin có thể không đóng vai trò là “vàng kỹ thuật số” khi chiến tranh mới nổ ra, nhưng nếu xung đột kéo dài, nó có thể sẽ được giao dịch như vàng thật.