Những tin đồn về việc Venezuela nắm giữ lượng lớn Bitcoin đã lan rộng sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ và đưa sang Hoa Kỳ.
Một số thông tin cho rằng Mỹ có thể tịch thu một lượng Bitcoin khổng lồ bí mật – nhiều người đồn đoán là 600,000 BTC, trị giá khoảng 60 tỷ USD theo giá hiện tại. Tuy nhiên, thực tế pháp lý và dữ liệu trên chuỗi lại cho thấy một bức tranh dè dặt hơn rất nhiều.
Tin đồn bắt nguồn từ ý kiến rằng Venezuela đã âm thầm tích lũy Bitcoin trong nhiều năm nhằm né tránh các lệnh trừng phạt.
Những người ủng hộ giả thuyết này cho rằng các hoạt động mua bán dầu không chính thức, giao dịch vàng và sử dụng tiền điện tử trong nước chính là bằng chứng về một “quỹ đen” Bitcoin lớn.
Tuy nhiên, hiện tại không có bằng chứng nào trên chuỗi chứng minh Venezuela nắm giữ hàng trăm nghìn Bitcoin như lời đồn.
Chưa có địa chỉ ví nào được xác định hay tên của đơn vị quản lý nào được công bố. Không có bằng chứng nào xác thực được thông tin này trên chuỗi cả.
Tóm lại, con số 60 tỷ USD chỉ là suy đoán chứ chưa có chứng cứ.
Con số duy nhất xuất hiện trong các hệ thống theo dõi công khai và báo cáo của các chuyên gia là khoảng 240 BTC. Con số này cũng bị nhiều người tranh cãi và thật ra rất nhỏ nếu so với quy mô toàn cầu.
Quan trọng hơn, số Bitcoin này cũng không được liên kết rõ ràng với các ví mà phía Mỹ có thể tiếp cận. Chúng có thể được lưu trữ lạnh, giữ bởi bên thứ ba hoặc nằm ngoài phạm vi pháp luật Mỹ quản lý.
Quyền sở hữu cũng là vấn đề lớn. Tài sản của nhà nước gặp nhiều rào cản pháp lý hơn nhiều so với tài sản cá nhân.
Theo luật Mỹ, câu trả lời nhiều khả năng là có. Khi Nicolás Maduro bị đưa đến Hoa Kỳ và bị truy tố, các tòa án liên bang thường sẽ xử lý vụ việc này.
Quy tắc lâu đời Ker–Frisbie cho phép truy tố ngay cả khi bị cáo được đưa sang Mỹ bằng các phương thức không hợp lệ.
Mỹ cũng không công nhận Maduro là lãnh đạo hợp pháp của Venezuela. Điều này khiến ông khó được hưởng quyền miễn trừ lãnh đạo cấp nhà nước tại các tòa án Mỹ.
Tuy nhiên, việc bắt giữ cá nhân không đồng nghĩa với việc kiểm soát tài sản.
Để tịch thu Bitcoin, cần có hai yếu tố – quyền lực pháp lý và quyền truy cập thực tế.
Trước tiên, bên công tố phải chứng minh Bitcoin được liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội được buộc tội tại tòa án. Các con số ước tính, thông tin tình báo hoặc các kịch bản địa chính trị không đủ căn cứ.
Kế tiếp, nhà chức trách phải tiếp cận được tài sản. Điều đó có nghĩa là họ phải có private key, sử dụng đơn vị lưu ký tuân thủ, hoặc truy cập được sàn giao dịch nằm trong phạm vi của Mỹ. Nếu không có key hay không được hợp tác, thì Bitcoin không thể bị tịch thu – bất kể ai đang bị bắt giữ.
Điều này áp dụng cho cả quỹ dự phòng được đồn đoán lẫn số 240 BTC nhỏ hơn kia.
Mỹ có thể phong tỏa tài sản nếu phát hiện được danh tính chúng. Mỹ cũng có thể gây áp lực lên các bên trung gian hoặc giám sát các ví tình nghi. Họ cũng có thể dùng các đe dọa về tịch thu làm công cụ mặc cả trong quá trình xét xử.
Tuy vậy, việc tịch thu một kho Bitcoin 60 tỷ USD là rất khó xảy ra về mặt pháp lý lẫn thực tế.
Việc bắt giữ người đối đầu lớn nhất của Donald Trump không đồng nghĩa với việc chiếm được số Bitcoin của Venezuela, dù là có thật hay chỉ là tin đồn.
Nếu không có bằng chứng, quyền xét xử và private key, thì ngay cả những tuyên bố táo bạo nhất cũng chỉ nằm ngoài tầm với.