TradingKey - Sau đợt sụt giảm mạnh của giá vàng gần đây, tâm lý thị trường đã chuyển dịch từ việc đuổi theo đà tăng đơn phương trước đó sang việc đánh giá lại các rủi ro và cơ hội. Đối với các nhà đầu tư, đợt điều chỉnh này không chỉ đơn thuần là sự biến động của giá vàng; mà còn là một quá trình sàng lọc lại các tài sản kim loại quý. Việc xác định công ty khai thác nào có thể chống chịu được sự biến động giá và công ty nào có thể liên tục mở rộng dòng tiền trong môi trường giá vàng cao đang trở nên ngày càng quan trọng.
Vào cuối tháng 3, giá vàng giao ngay đã có lúc lùi về mức khoảng 4.400 USD, giảm hơn 17% so với mức cao kỷ lục gần 5.200 USD vào tháng 2. Một đợt điều chỉnh như vậy là hiếm thấy trong những năm gần đây, nhưng sau đợt tăng giá mạnh mẽ vừa qua, điều này có vẻ hợp lý — suy cho cùng, sự tăng vọt của giá vàng trong năm 2025 là khá cực đoan.
Gần đây, thị trường đã xuất hiện những dấu hiệu của một cuộc giằng co giữa phe mua và phe bán. Một mặt, các yếu tố hỗ trợ dài hạn như căng thẳng tại Trung Đông, lạm phát và thâm hụt ngân sách vẫn còn nguyên vẹn; mặt khác, đồng USD mạnh hơn và kỳ vọng lãi suất tăng đang trực tiếp gây áp lực lên định giá vàng. Do đó, giá vàng không còn tăng trưởng thuận lợi mà đã bước vào một giai đoạn điển hình hơn — biến động mạnh, rung lắc liên tục và không ngừng thanh lọc các nhà đầu tư yếu thế.
Tuy nhiên, chính vì điều này, sự tập trung của thị trường đã bắt đầu chuyển dịch từ việc đuổi theo đà tăng sang sàng lọc khả năng phục hồi. Đây chính là điểm khởi đầu cho sự phân hóa giữa các cổ phiếu ngành khai khoáng.
Tại sao đợt điều chỉnh này thực chất lại là một cơ hội
Nếu chỉ nhìn vào giá cả, vàng thực sự đang giảm; tuy nhiên, nếu phân tích các nguyên tắc cơ bản, bạn sẽ thấy mọi thứ không hề đơn giản như vậy.
Một mặt, sự sụt giảm này không phải là do nhu cầu sụp đổ mà là do việc định giá lại kỳ vọng về lãi suất. Nói cách khác, các điều kiện tài chính đang kìm hãm giá vàng, chứ không phải vàng đã mất đi giá trị phân bổ. Mặt khác, ngay cả khi điều chỉnh, giá vàng vẫn nằm trong phạm vi cao lịch sử — điều này cực kỳ quan trọng đối với các công ty khai thác.
Khả năng sinh lời của các công ty khai thác không phụ thuộc vào việc "giá vàng đã tăng bao nhiêu", mà phụ thuộc vào "mức chênh lệch giữa giá vàng hiện tại và chi phí". Trong môi trường giá vàng trên 4.000 USD, biên lợi nhuận của hầu hết các công ty khai thác hàng đầu vẫn rất đáng kể.
Nói cách khác: giá vàng đang điều chỉnh, nhưng dòng tiền của các công ty khai thác không nhất thiết sẽ suy giảm tương ứng.
Đây là một cơ hội kinh điển — khi thị trường bán tháo cổ phiếu khai thác do tâm lý ngắn hạn, điều này có thể tạo ra điểm gia nhập tốt hơn cho dòng vốn trung và dài hạn.
Nếu bạn đang tìm kiếm các mục tiêu tương đối ổn định trong đợt điều chỉnh này, Agnico Eagle ( AEM) và Newmont ( NEM) là những lựa chọn tuyệt vời.
Trước tiên hãy nhìn vào Newmont. Là một trong những nhà sản xuất vàng lớn nhất thế giới, công ty đã mang lại kết quả kinh doanh rất vững chắc trong năm 2025: doanh thu hàng năm đạt 22,67 tỷ USD, doanh số bán vàng tăng 23% so với cùng kỳ năm trước và sản lượng đạt gần 5,9 triệu ounce, đồng thời vượt kỳ vọng thị trường trong quý thứ năm liên tiếp.
Quan trọng hơn, trong chu kỳ giá vàng cao này, công ty đã củng cố đáng kể bảng cân đối kế toán — giảm nợ, tăng cổ tức và cải thiện dòng tiền — tất cả đều cho thấy khả năng chống chịu chu kỳ của công ty đã được nâng cao.
Động lực của Agnico Eagle thiên về hướng "tăng trưởng + ổn định". Các đặc điểm của công ty trong ngành bao gồm chất lượng dự án cao, kiểm soát chi phí tương đối tốt và liên tục mở rộng sản xuất. So với các công ty phụ thuộc vào một mỏ duy nhất, cấu trúc hoạt động của AEM cân bằng hơn, điều này rất quan trọng trong các thị trường đầy biến động.
Nói một cách đơn giản, hai công ty này là như thế này: khi giá vàng tăng, họ sẽ không bỏ lỡ cơ hội; khi giá vàng giảm, họ không dễ dàng bị tụt lại phía sau.
Barrick ( B) là một ví dụ điển hình về "tài sản chất lượng cao có đòn bẩy".
Theo báo cáo tài chính, doanh thu năm 2025 của công ty đạt 16,96 tỷ USD, với dòng tiền hoạt động là 7,69 tỷ USD và dòng tiền tự do là 3,87 tỷ USD, thể hiện sự tăng trưởng đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Đồng thời, công ty đã tăng cổ tức, mua lại cổ phiếu và đề xuất IPO một số tài sản trong tương lai để giải phóng giá trị.
Tuy nhiên, Barrick khác với các công ty thuần vàng ở một khía cạnh: họ đồng thời đặt cược vào đồng.
Đây là một "con dao hai lưỡi" trong bối cảnh hiện nay. Một mặt, đồng đại diện cho độ nhạy chu kỳ mạnh mẽ hơn; một khi nền kinh tế toàn cầu hoặc đầu tư năng lượng mới phục hồi, nó sẽ có thêm tiềm năng tăng trưởng. Mặt khác, điều đó cũng có nghĩa là công ty nhạy cảm hơn với các biến động vĩ mô.
Tóm lại: Barrick không phải là mã ổn định nhất, nhưng có thể là mã bùng nổ nhất trong một đợt hồi phục.
Nếu chúng ta mở rộng góc nhìn một chút từ vàng sang bạc, sự khác biệt giữa PAAS và AG trở nên rất rõ ràng.
Pan American Silver ( PAAS) đã dần chuyển đổi từ một "công ty khai thác bạc thuần túy" thành một "sự kết hợp giữa bạc + vàng" trong những năm gần đây, với sự cải thiện rõ rệt về tính ổn định của dòng tiền. Trong môi trường giá vàng cao, khả năng sinh lời của công ty này thực tế đang bị định giá thấp.
Trong khi đó, First Majestic ( AG) lại theo một phong cách hoàn toàn khác. Nó hoạt động giống như một bộ khuếch đại tâm lý thị trường — khi giá bạc tăng, nó sẽ tăng mạnh hơn; khi giá bạc giảm, nó dễ bị bán tháo hơn.
Sự khác biệt giữa hai mã này về cơ bản là: PAAS phù hợp để phân bổ trung và dài hạn, trong khi AG phù hợp để giao dịch lướt sóng ngắn hạn.
Fortuna Mining ( FSM) thuộc nhóm tài sản điển hình "nhỏ và có độ nhạy cao".
Từ dữ liệu cho thấy, cả dòng tiền hoạt động và dòng tiền tự do của công ty đều tăng trưởng trong năm 2025, nhưng vấn đề nằm ở áp lực liên tục về phía chi phí, với mức AISC vẫn duy trì ở mức cao. Điều này có nghĩa là nếu giá vàng tiếp tục biến động, biên lợi nhuận của nó sẽ bị khuếch đại — nhưng theo hướng nào thì vẫn chưa chắc chắn.
Nói cách khác, động lực của mã này không nằm ở sự chắc chắn mà nằm ở tỷ lệ đặt cược. Nó phù hợp với nguồn vốn sẵn sàng chấp nhận biến động để đặt cược vào giai đoạn phục hồi.
Đợt điều chỉnh vàng lần này thực chất đang âm thầm thay đổi một thứ — đó là sở thích của dòng vốn.
Trong xu hướng tăng, thị trường sẵn sàng chi trả cho "sự tăng trưởng trong tương lai"; tuy nhiên, một khi bước vào giai đoạn biến động, mọi người quan tâm nhiều hơn đến thực tế: Ai đang kiếm ra tiền? Chi phí của ai thấp? Ai có thể trả cổ tức?
Đây là lý do tại sao một số cổ phiếu khai thác vẫn tiếp tục giảm ngay cả khi giá vàng vẫn ở mức cao. Điều này không phải do các yếu tố cơ bản suy yếu, mà là do sự thay đổi thứ tự ưu tiên của thị trường.
Nhìn chung, đợt điều chỉnh này của vàng có vẻ như là một sự hạ nhiệt, nhưng ở một góc độ khác, nó đang kéo thị trường từ cảm xúc trở lại với lý trí.
Giá vàng không còn tăng đồng loạt và các cổ phiếu khai thác không còn biến động cùng nhịp; sự phân hóa đang bắt đầu xuất hiện. Trong môi trường này, việc tìm kiếm các mục tiêu thực sự có giá trị sẽ trở nên dễ dàng hơn.