Cơn sốt trở lại: Tỷ lệ Vàng/Bạc giảm xuống dưới ngưỡng 50, xác lập mức thấp nhất trong 14 năm; Tại sao Goldman Sachs lại mở vị thế mua ngược xu hướng?

TradingKey - Kể từ đầu năm 2026, thị trường kim loại toàn cầu đã duy trì "đợt tăng giá mở màn", với hầu hết các mặt hàng có xu hướng tăng mạnh. Vàng , bạc, đồng, thiếc và các loại kim loại chính khác đều đã lập mức cao kỷ lục, trong bối cảnh tâm lý thị trường vẫn lạc quan và dòng vốn tiếp tục đổ vào.

Trong đó, diễn biến của giá bạc đặc biệt ấn tượng. Dữ liệu cho thấy chỉ trong 50 ngày qua, giá bạc đã tăng lũy kế hơn 80%, vượt xa hiệu suất của vàng. Trong tuần này, giá bạc giao ngay đã vượt ngưỡng 90 USD/ounce, trong khi "tỷ lệ vàng/bạc" – một chỉ số chính để định giá tương quan giữa hai kim loại này – đã có lúc giảm xuống dưới 50, mức thấp nhất trong 14 năm.

Augustin Magnien, Trưởng bộ phận Giao dịch Kim loại quý tại Goldman Sachs, lưu ý rằng bạc hiện đang là tâm điểm của các hoạt động thương mại toàn cầu và diễn biến địa chính trị – Mỹ đã đưa bạc vào "Danh mục khoáng sản quan trọng", trong khi Trung Quốc đang thắt chặt kiểm soát xuất khẩu. Đồng thời, các yếu tố như nhu cầu đa dạng hóa danh mục đầu tư và kỳ vọng vào việc Fed nới lỏng chính sách tiền tệ đã hội tụ để đẩy giá bạc lên mức cao kỷ lục.

Đây là bong bóng đầu cơ hay sự định giá lại mang tính cấu trúc?

Kể từ đầu năm 2025, giá bạc đã có đợt tăng giá mạnh mẽ với mức tăng lũy kế 190%, vượt xa mức tăng 75% của vàng. Tỷ lệ tăng trưởng tương ứng giữa hai kim loại này là gần 2,5 lần. Trong khi đó, tỷ lệ vàng/bạc đã lao dốc từ mức cao trước đó là 105 xuống còn khoảng 50, điều này có nghĩa là so với vàng, bạc hiện đang nằm trong vùng "định giá quá cao" về mặt lịch sử .

Tuy nhiên, hầu hết các nhà phân tích trong ngành không coi đây là một đợt tăng giá thuần túy do đầu cơ. Họ chỉ ra rằng bản chất của việc tỷ lệ vàng/bạc giảm mạnh không phải do tâm lý ngắn hạn thúc đẩy, mà là do sự định giá lại giá trị của bạc như một "nguồn tài nguyên chiến lược" và "kim loại công nghiệp quan trọng" .

Về mặt lịch sử, kể từ năm 1980, mỗi lần tỷ lệ vàng/bạc thu hẹp đáng kể đều liên quan chặt chẽ đến sự phục hồi của hoạt động sản xuất. Logic là: kinh tế phục hồi → chỉ số PMI sản xuất tăng → nhu cầu bạc trong công nghiệp tăng → bạc tăng giá mạnh hơn vàng → tỷ lệ vàng/bạc giảm.

Tuy nhiên, diễn biến hiện tại đã phá vỡ quy luật này. Chỉ số Quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất của Mỹ vẫn duy trì dưới ngưỡng mở rộng 50 điểm, ở mức 47,9 và đã trì trệ trong 10 tháng liên tiếp, nhưng tỷ lệ vàng/bạc vẫn giảm đáng kể. Sự "tách rời" này cho thấy đợt tăng giá hiện tại của bạc không được thúc đẩy bởi chu kỳ sản xuất truyền thống mà được dẫn dắt bởi một logic mới.

Dữ liệu mới nhất từ Vanda Research cho thấy hoạt động giao dịch bạc hiện cao gấp 2,1 lần so với mức trung bình động 3 tháng, vượt xa sự cuồng nhiệt của thị trường đối với cả vàng và tiền điện tử.

Khác với "đợt bán tháo bạc" (silver short squeeze) năm 2021, dòng vốn hiện tại có vẻ mang tính cấu trúc và dài hạn hơn.

Chỉ trong 30 ngày qua, các nhà đầu tư cá nhân đã đổ 920 triệu USD vào các quỹ ETF liên quan đến bạc – như SLV, PSLV và AGQ – mức cao kỷ lục trong một tháng.

Đồng thời, quỹ ETF bạc lớn nhất thế giới, iShares Silver Trust (SLV), đã ghi nhận dòng vốn ròng từ các nhà đầu tư cá nhân trong 169 ngày giao dịch liên tiếp, một kỷ lục chưa từng có.

Động lực tăng giá của bạc vượt ra ngoài các chu kỳ công nghiệp truyền thống

Nguyên nhân sâu xa của hiện tượng này là khi bối cảnh sản xuất toàn cầu thay đổi, tỷ trọng của ngành sản xuất Mỹ trong nền kinh tế toàn cầu đã giảm dần, trong khi nhu cầu thực tế về bạc từ các thị trường mới nổi, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Đông Nam Á, đang tăng nhanh. Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị và vấn đề an ninh tài nguyên đã khiến vị thế chiến lược của bạc ngày càng trở nên nổi bật.

Hiện tại, bạc đang chuyển đổi từ một kim loại quý truyền thống thành "kim loại quan trọng cho tương lai". Nó đóng vai trò thiết yếu trong một số ngành công nghiệp mới nổi như xe điện, công nghệ quang điện, chip AI và trung tâm dữ liệu – vốn là kim loại dẫn điện tốt nhất, bạc là không thể thay thế trong các lĩnh vực cốt lõi như truyền tải điện hiệu quả, tốc độ xử lý thông tin và chuyển đổi năng lượng mặt trời.

Điều này cũng giải thích tại sao nhận thức của thị trường về giá trị của bạc đã thay đổi – nó không còn chỉ là một "lựa chọn thay thế rẻ hơn cho vàng", mà là một kim loại chức năng cốt lõi hỗ trợ năng lượng xanh và chuyển đổi số. Gần đây, một số nền kinh tế lớn đã đưa bạc vào danh mục "khoáng sản quan trọng" hoặc "kim loại hiếm", càng củng cố thêm thuộc tính chiến lược của nó.

Từ góc độ cơ bản, bạc đang trải qua tình trạng mất cân đối cung-cầu mang tính cấu trúc. Tăng trưởng sản lượng khai thác bạc toàn cầu gần như đình trệ kể từ năm 2015, với sản lượng hàng năm dao động trong khoảng từ 30.000 đến 33.000 tấn. Ngược lại, nhu cầu từ các lĩnh vực như quang điện, ô tô và điện tử liên tục mở rộng kể từ năm 2021. Dữ liệu cho thấy tiêu thụ bạc thực tế đã vượt cung trong nhiều năm liên tiếp, dẫn đến lượng tồn kho giảm dần. Vào năm 2024, lượng bạc sử dụng trong lĩnh vực năng lượng mặt trời đã tăng vọt gần 70% so với cùng kỳ năm ngoái, càng làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung.

Trong khi đó, kỳ vọng của thị trường đang làm gia tăng biến động giá. Có những tin đồn cho rằng Mỹ có thể áp thuế cao đối với bạc nhập khẩu (có khả năng lên tới 50%), dẫn đến tình trạng tranh nhau "gom hàng" trước khi bạc được chuyển đến Mỹ, điều này đã làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm tồn kho tại thị trường London. Sự thắt chặt thanh khoản này đóng vai trò như một đòn bẩy cho những đợt biến động giá mạnh, có khả năng đẩy thị trường vào vùng phi lý.

Tuy nhiên, thị trường đôi khi phải đối mặt với rủi ro quá nhiệt.

Các chiến lược gia hàng hóa tại BMO Capital Markets chỉ ra rằng mặc dù các động lực cấu trúc cho bạc vẫn còn, nhưng không thể loại trừ rủi ro điều chỉnh sau một đợt tăng giá quá nóng.

Công ty này kỳ vọng rằng khi nguồn cung dần phục hồi, thị trường bạc vật chất có thể chuyển từ thắt chặt sang dư thừa nhẹ, có khả năng đưa tỷ lệ vàng/bạc quay trở lại quỹ đạo tăng theo xu hướng lịch sử. Theo mô hình lịch sử của họ, đã có một mối tương quan dài hạn đáng kể giữa tình trạng dư thừa nguồn cung bạc và tỷ lệ vàng/bạc kể từ khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ: khi nguồn cung vượt quá nhu cầu, tỷ lệ vàng/bạc thường có xu hướng tăng; bạc chỉ có hiệu suất tốt hơn vàng khi các điều kiện cung-cầu thắt chặt.

Hơn nữa, từ góc độ ứng dụng công nghiệp, trong khi nhu cầu đầu tư đã thúc đẩy sự tăng giá hiện tại, xu hướng trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào việc liệu tiêu thụ cuối cùng có thể tiếp tục tăng trưởng hay không. BMO đặc biệt lưu ý rằng mức tiêu thụ bạc trong ngành năng lượng mặt trời có thể đã đạt đến ngưỡng bão hòa. Khi cuộc cách mạng về hiệu suất tính toán chậm lại, các vật liệu thay thế mới vẫn chưa hoàn thiện và xu hướng cắt giảm chi phí sản xuất vẫn tiếp diễn, giá biên của bạc trong một số chuỗi công nghiệp có thể phải đối mặt với áp lực.

Vàng: Vị vua bị định giá thấp

Trong khi thị trường đang tập trung vào hiệu suất mạnh mẽ của bạc, Goldman Sachs chỉ ra rằng vàng cũng đạt được lợi nhuận đặc biệt trong năm 2025, với mức tăng hàng năm là 67%. Trong bối cảnh tỷ lệ vàng/bạc giảm mạnh, vị thế của vàng như một tài sản thay thế cốt lõi để phòng ngừa rủi ro đồng USD đã bị lu mờ bởi sự cường điệu ngắn hạn trên thị trường bạc. Tuy nhiên, logic giá trị dài hạn của vàng vẫn tiếp tục phát triển ổn định.

Goldman Sachs tin rằng việc phân bổ vào các quỹ ETF vàng hiện chỉ chiếm 0,17% danh mục đầu tư tài chính phi tiền mặt tại Mỹ, thấp hơn nhiều so với mức cao kỷ lục năm 2012, cho thấy vẫn còn dư địa để tăng tỷ trọng nắm giữ vàng.

So với bạc, vàng sở hữu những lợi thế cấu trúc đáng kể hơn, đặc biệt là nhờ lực mua liên tục từ các ngân hàng trung ương toàn cầu. Goldman Sachs dự báo rằng lượng mua vàng trung bình hàng tháng của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ đạt 70 tấn vào năm 2026, vượt xa mức trung bình hàng tháng trước năm 2022 là khoảng 17 tấn; nhu cầu chính thức dài hạn và ổn định này sẽ tạo ra một mức sàn vững chắc cho giá vàng.

Ngoài ra, dữ liệu lịch sử cho thấy biến động của bạc cao hơn nhiều so với vàng, đặc biệt là trong những giai đoạn bạc có hiệu suất vượt trội, thường dẫn đến sự thu hẹp mạnh mẽ của tỷ lệ vàng/bạc.

Trong năm 2025, bạc đã đạt được hiệu suất vượt trội khoảng 82 điểm phần trăm so với vàng, mức chênh lệch lớn nhất trong 20 năm. Mặc dù sức mạnh này đã khiến tỷ lệ vàng/bạc sụt giảm mạnh, Goldman Sachs cảnh báo rằng các yếu tố hỗ trợ sự tăng giá của bạc có thể không bền vững.