SpaceX là gì? Musk đã tái định nghĩa các quy tắc của ngành hàng không vũ trụ trong 20 năm qua như thế nào? Phân tích chuyên sâu từ nền tảng doanh nghiệp đến triển vọng IPO.

TradingKey - Trong hai thập kỷ qua, SpaceX đã phát triển từ một công ty khởi nghiệp với ước mơ chinh phục sao Hỏa trở thành đơn vị dẫn đầu toàn cầu trong ngành hàng không vũ trụ. Với đặc trưng là "đổi mới sáng tạo mang tính đột phá", công ty này không chỉ phá vỡ những nút thắt về hiệu suất của các vụ phóng không gian truyền thống mà còn tái cấu trúc căn bản logic thương mại của toàn bộ ngành công nghiệp.

Hiện tại, đợt IPO sắp tới của SpaceX đã thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư toàn cầu, trở thành một trong những sự kiện nổi bật nhất trên thị trường vốn. Chính xác thì SpaceX là một công ty như thế nào? Làm thế nào họ có thể bứt phá từ bờ vực thất bại để vươn tới đỉnh cao? Và các nhà đầu tư nên đánh giá giá trị IPO của "gã khổng lồ" ngành công nghiệp với tiềm năng to lớn này như thế nào?

SpaceX là gì?

SpaceX (Space Exploration Technologies Corp.) là một công ty hàng không vũ trụ tư nhân của Mỹ được Elon Musk thành lập vào năm 2002, có trụ sở chính đặt tại Starbase, Texas—nơi cũng đóng vai trò là căn cứ nghiên cứu và phát triển cốt lõi cho chương trình Starship của công ty.

Sau khi tích lũy được khối tài sản ban đầu từ việc bán PayPal, Musk đã đặt mục tiêu cuối cùng của công ty là "giảm đáng kể chi phí vận tải không gian và cuối cùng là tạo điều kiện cho con người định cư trên sao Hỏa", với hy vọng vượt qua những nút thắt về hiệu quả của các cơ quan vũ trụ chính phủ truyền thống thông qua các cơ chế định hướng thị trường linh hoạt.

Là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực hàng không vũ trụ thương mại toàn cầu, SpaceX đã phá vỡ mô hình thám hiểm không gian do nhà nước thống trị bấy lâu nay, trở thành một trong bốn thực thể duy nhất trên thế giới có khả năng đưa con người vào không gian; ba thực thể còn lại là các cơ quan vũ trụ chính phủ của Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc.

Khác với các cơ quan vũ trụ truyền thống như NASA, vốn phụ thuộc vào việc thu mua linh kiện toàn cầu dẫn đến sự tích tụ chi phí theo từng lớp, SpaceX tuân thủ lộ trình nghiên cứu và phát triển tích hợp theo chiều dọc, đạt được khả năng thiết kế và sản xuất độc lập các linh kiện cốt lõi từ động cơ tên lửa đến hệ thống điều khiển tàu vũ trụ, từ đó xây dựng lợi thế chi phí độc nhất.

Với tư cách là nhà cung cấp dịch vụ phóng tên lửa thương mại có thị phần toàn cầu cao nhất, SpaceX đã duy trì mối quan hệ hợp tác sâu rộng và lâu dài với NASA cùng nhiều cơ quan chính phủ khác.

Vào năm 2026, SpaceX đã hoàn tất việc sáp nhập với công ty trí tuệ nhân tạo xAI của Musk, tích hợp sâu rộng công nghệ kỹ thuật hàng không vũ trụ với AI để xây dựng nền tảng công nghệ thông minh hơn cho việc thám hiểm không gian sâu và du hành liên sao trong tương lai.

Tận dụng các cơ chế thị trường linh hoạt, đổi mới công nghệ mang tính đột phá và công nghệ tên lửa tái sử dụng, SpaceX đã tái cấu trúc hoàn toàn logic về chi phí và hiệu quả của ngành hàng không vũ trụ toàn cầu, biến thám hiểm không gian từ một "dự án quốc gia chi phí cao" thành một "dịch vụ công thương mại hóa", cung cấp một lộ trình khả thi hơn cho hành trình tiến vào không gian sâu của nhân loại.

Tổng quan chi tiết về lịch sử phát triển của SpaceX

2001-2004: Ra đời từ giấc mơ chinh phục sao Hỏa

Năm 2001, Elon Musk đã nảy ra ý tưởng cho dự án "Mars Oasis" (Ốc đảo sao Hỏa) – phóng một nhà kính thử nghiệm nhỏ lên sao Hỏa để trồng cây, nhằm khơi dậy sự quan tâm của công chúng đối với việc thám hiểm không gian và thúc đẩy nguồn tài trợ cho ngành hàng không vũ trụ Mỹ.

Năm 2002, Musk chính thức thành lập SpaceX, với trụ sở ban đầu đặt tại một nhà kho ở El Segundo, California. Nhờ mô hình nghiên cứu và phát triển (R&D) tích hợp theo chiều dọc, công ty đã tăng trưởng nhanh chóng, đạt quy mô 160 nhân viên vào tháng 11/2005.

2005-2009: Bài kiểm tra sinh tử của Falcon 1

Năm 2005, SpaceX bắt đầu phát triển Falcon 1, tên lửa đẩy quỹ đạo đầu tiên của mình. Là một tên lửa nhỏ có khả năng đưa hàng trăm kg tải trọng lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO), Musk từng mô tả đây là "tên lửa đẩy cấp quỹ đạo bán tái sử dụng đầu tiên trên thế giới".

Từ năm 2006 đến 2008, Falcon 1 đã trải qua ba lần phóng thất bại liên tiếp, đẩy công ty đến bờ vực phá sản.

Mãi đến lần phóng thứ tư thành công vào ngày 28/9/2008, SpaceX mới đạt được bước ngoặt – nhận được khoản đầu tư 20 triệu USD từ Founders Fund và đặt nền tảng kỹ thuật cho sự phát triển trong tương lai. Vào tháng 7/2009, sau hai lần phóng thành công, Falcon 1 chính thức được cho nghỉ hưu khi công ty chuyển nguồn lực sang phát triển tên lửa Falcon 9 lớn hơn.

2010-2015: Falcon 9 và Dragon mở ra kỷ nguyên bay vào không gian thương mại

Ngay từ năm 2005, SpaceX đã đề xuất kế hoạch phát triển tên lửa tái sử dụng hạng trung Falcon 9 và tàu vũ trụ Dragon. Hợp đồng Dịch vụ Vận tải Quỹ đạo Thương mại (COTS) của NASA đóng vai trò then chốt; năm 2006, NASA đã cung cấp 396 triệu USD để hỗ trợ phát triển Dragon, trong khi SpaceX tự đầu tư 500 triệu USD để phát triển Falcon 9.

Tháng 12/2010, tàu vũ trụ Dragon đã đi vào quỹ đạo thành công và được thu hồi trong chuyến bay thứ hai của Falcon 9, đưa SpaceX trở thành công ty tư nhân đầu tiên trên thế giới thu hồi thành công tàu vũ trụ từ quỹ đạo.

Năm 2011, SpaceX công bố kế hoạch thu hồi và tái sử dụng tên lửa, đồng thời nhận được hợp đồng trị giá 75 triệu USD từ NASA để nâng cấp tàu Dragon đủ tiêu chuẩn chở người, cũng như bắt đầu phát triển tên lửa Falcon Heavy. Vào tháng 5/2012, Dragon đã kết nối thành công với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), trở thành tàu vũ trụ thương mại đầu tiên vận chuyển hàng hóa lên trạm; giá trị vốn hóa của công ty sau đó đã tăng gấp đôi từ 1,3 tỷ USD lên 2,4 tỷ USD.

Năm 2013, SpaceX bắt đầu nhận các đơn hàng phóng vệ tinh thương mại, cạnh tranh với các ông lớn đã thành danh như Arianespace. Tháng 1/2015, Google và Fidelity Investments đã rót 1 tỷ USD vào SpaceX, nâng định giá công ty lên 12 tỷ USD; cũng trong tháng đó, Musk thông báo khởi động dự án internet vệ tinh quỹ đạo thấp "Starlink". Tuy nhiên, vào tháng 6 năm đó, một tên lửa Falcon 9 đã phát nổ sau khi phóng trong sứ mệnh CRS-7. Tai nạn do một thanh chống thép bị gãy trong bình heli do nhà cung cấp cung cấp, đã trở thành một bước lùi lớn đối với công ty.

2015-2018: Sự trưởng thành của công nghệ tên lửa tái sử dụng

Tháng 12/2015, tầng đẩy đầu tiên của Falcon 9 đã thực hiện thành công lần hạ cánh thu hồi trên đất liền đầu tiên, tiếp theo là lần hạ cánh thành công trên tàu không người lái vào tháng 4 năm sau, chứng minh tính khả thi của công nghệ tên lửa tái sử dụng. Tuy nhiên, vào tháng 9/2016, một tên lửa Falcon 9 đã phát nổ trong một bài kiểm tra kích hỏa tĩnh, phá hủy vệ tinh Amos-6 trị giá 200 triệu USD. Điều này dẫn đến việc tạm dừng phóng trong bốn tháng; các cuộc điều tra sau đó tiết lộ tai nạn là do phản ứng giữa oxy lỏng siêu lạnh và thành bình bằng vật liệu composite.

Tháng 3/2017, SpaceX đã thực hiện sứ mệnh SES-10 bằng tầng đẩy Falcon 9 từng được sử dụng trước đó, trở thành công ty hàng không vũ trụ đầu tiên trên thế giới đạt được thành tựu tái sử dụng tên lửa. Vào tháng 7 năm đó, công ty nhận được khoản đầu tư 350 triệu USD, nâng định giá lên 210 tỷ USD. Vào tháng 2/2018, Falcon Heavy đã hoàn thành chuyến bay đầu tiên thành công, trở thành tên lửa đẩy mạnh mẽ nhất đang hoạt động. Tính đến tháng 3/2018, SpaceX đã thực hiện hơn 100 sứ mệnh phóng và nắm giữ các đơn hàng trị giá 12 tỷ USD, khẳng định vị thế là nhà cung cấp dịch vụ phóng thương mại hàng đầu toàn cầu.

2019-Nay: Những biên giới mới cho Starship, Starlink và Chuyến bay có người lái

Năm 2019, SpaceX đã đẩy mạnh phát triển nguyên mẫu Starship đồng thời tại Florida và Texas; vào tháng 5 năm đó, công ty đã phóng lô 60 vệ tinh Starlink đầu tiên, bắt đầu triển khai mạng lưới vệ tinh internet toàn cầu.

Tháng 5/2020, SpaceX đã sử dụng tàu vũ trụ Dragon để đưa hai phi hành gia NASA lên Trạm Vũ trụ Quốc tế, trở thành công ty tư nhân đầu tiên trên thế giới thực hiện thành công chuyến bay có người lái và mở rộng đáng kể ranh giới của không gian thương mại.

Trong cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022, hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink đã đóng một vai trò quan trọng. Cùng năm đó, Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) đã tìm đến SpaceX để đàm phán về dịch vụ phóng sau khi Nga chấm dứt hợp tác đối với tên lửa Soyuz.

Tháng 4/2023, chuyến bay thử nghiệm quỹ đạo đầu tiên của Starship đã kết thúc trong một vụ nổ, các lần thử nghiệm thứ hai và thứ ba sau đó cũng gặp thất bại. Mãi đến chuyến bay thử nghiệm thứ tư vào tháng 6/2024, Starship mới hoàn thành thành công chuyến bay dưới quỹ đạo và hạ cánh xuống Ấn Độ Dương.

Năm 2024 đóng vai trò là một cột mốc quan trọng đối với SpaceX: tháng 7, công ty thông báo chuyển trụ sở chính từ California đến Starbase, Texas; tháng 9, hoàn thành chuyến đi bộ ngoài không gian thương mại đầu tiên; tháng 10, trong lần thử nghiệm thứ năm của Starship, tầng đẩy Super Heavy đã lần đầu tiên được các cánh tay cơ khí của tháp phóng bắt thành công, đánh dấu bước đột phá lịch sử trong công nghệ thu hồi tên lửa; và vào tháng 11, trong lần thử nghiệm thứ sáu, Starship đã thực hiện lần kích hỏa động cơ đầu tiên trong không gian và mang theo một quả chuối làm tải trọng thử nghiệm.

Theo dữ liệu được công bố trên trang web chính thức của SpaceX, công ty đã hoàn thành 122 sứ mệnh phóng vào năm 2025, tăng 36% so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng cộng có 3.207 vệ tinh đã được phóng, tương ứng với tốc độ tăng trưởng hàng năm là 62%, duy trì quỹ đạo mở rộng nhanh chóng.

Để giải quyết các vấn đề về độ trễ mạng tại một số khu vực do lượng người dùng tăng đột biến, SpaceX kế hoạch bắt đầu triển khai các vệ tinh V3 thế hệ tiếp theo vào năm 2026. So với các vệ tinh hiện tại, thông số kỹ thuật của V3 sẽ được nâng cấp toàn diện, với một vệ tinh duy nhất có khả năng cung cấp tốc độ mạng vượt quá 1 Gbps.

Để đáp ứng nhu cầu triển khai vệ tinh V3, SpaceX sẽ chuyển đổi tên lửa đẩy từ Falcon 9 hiện tại sang Starship có tải trọng lớn hơn. Trong tương lai, một lần phóng duy nhất sẽ có thể mang theo 60 vệ tinh V3 – nhiều hơn gấp đôi công suất phóng đơn lẻ của năm ngoái – dự kiến sẽ giúp tăng tổng dung lượng của mạng lưới Starlink lên gấp 20 lần mức hiện tại.

Tại sao SpaceX được coi là "đổi mới sáng tạo mang tính đột phá"?

Vị thế "nhà đổi mới mang tính đột phá" của SpaceX trong lĩnh vực hàng không vũ trụ bắt nguồn từ việc từ bỏ các mô hình ngành truyền thống, tái cấu trúc các quy tắc của ngành trên ba phương diện: công nghệ, chi phí và logic kinh doanh.

Khác với các "ông lớn" truyền thống như Lockheed Martin và Boeing vốn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng linh kiện toàn cầu, SpaceX áp dụng chiến lược tích hợp dọc triệt để, tự phát triển và sản xuất hơn 90% các thành phần tên lửa cốt lõi. Bằng cách tự nghiên cứu mọi thứ từ động cơ đến hệ thống điều khiển, công ty đã nén chi phí phóng xuống còn 1/3 hoặc thấp hơn so với mức trung bình của ngành.

Mang tính cách mạng hơn nữa là việc làm chủ công nghệ tên lửa tái sử dụng. Trước SpaceX, ngành hàng không vũ trụ toàn cầu mặc định tên lửa là "vật tư tiêu hao dùng một lần", nhưng việc thu hồi và tái sử dụng thành công các tầng đẩy của tên lửa Falcon 9 đã đảo ngược hoàn toàn logic chi phí của vận tải không gian, biến việc "du hành vũ trụ thường xuyên" trở thành một khả năng hữu hình.

Lợi thế về chi phí này đã cho phép SpaceX phá vỡ thế độc quyền trong ngành và nổi bật trong cuộc cạnh tranh với các cơ quan vũ trụ quốc gia của Mỹ, Nga và Trung Quốc. Công ty không chỉ giành được các hợp đồng cốt lõi của NASA cho các chuyến bay vũ trụ có người lái và sứ mệnh tiếp tế, mà còn xây dựng được tệp khách hàng đa dạng bao gồm các chính phủ, quân đội và các nhà vận hành vệ tinh thương mại.

Ngoài ra, SpaceX là công ty đầu tiên trên thế giới cung cấp mức giá cố định, minh bạch cho các dịch vụ phóng tên lửa. Mô hình định giá công khai này đã thách thức thêm các hệ thống khép kín của ngành hàng không vũ trụ truyền thống và thúc đẩy lĩnh vực này tiến tới thị trường hóa.

Tầm nhìn dài hạn và tinh thần chấp nhận rủi ro của Elon Musk cũng là những động lực chính. Với mục tiêu "biến nhân loại thành một loài đa hành tinh", ông đã liên tục đầu tư vốn cá nhân để thúc đẩy các bước lặp công nghệ. Từ dòng Falcon đến Starship, và từ tàu vũ trụ Dragon đến mạng internet vệ tinh Starlink, mỗi dự án kinh doanh đều đang mở rộng ranh giới của ngành hàng không vũ trụ và thậm chí tạo ra nhu cầu thị trường mới.

Mô hình này, với cốt lõi là đổi mới công nghệ và hướng tới thương mại hóa quy mô lớn, đã thay đổi hoàn toàn quan niệm truyền thống rằng "du hành vũ trụ đồng nghĩa với dự án quốc gia", biến hàng không vũ trụ thương mại thành một lĩnh vực mới nổi với tiềm năng vô hạn.

Các dòng doanh thu của SpaceX là gì?

Doanh thu của SpaceX chủ yếu đến từ dịch vụ thuê bao internet vệ tinh Starlink, dịch vụ phóng thương mại Falcon 9/Heavy và các hợp đồng với Chính phủ Hoa Kỳ (NASA và Bộ Quốc phòng). Hiện nay, Starlink đã trở thành trụ cột doanh thu tuyệt đối khi đóng góp hơn một nửa tổng doanh thu của công ty, trong khi mảng phóng tên lửa duy trì vị thế thống lĩnh trên thị trường phóng không gian thương mại toàn cầu nhờ tần suất phóng cao và lợi thế chi phí thấp từ khả năng tái sử dụng.

Tại sao đợt IPO của SpaceX được kỳ vọng lớn

Lý do đợt IPO của SpaceX thu hút sự quan tâm nồng nhiệt từ thị trường vốn toàn cầu là nhờ vị thế dẫn đầu tuyệt đối trong lĩnh vực hàng không vũ trụ thương mại, kết hợp giữa rào cản kỹ thuật, khả năng sinh lời và tiềm năng tăng trưởng khổng lồ. Công ty được các nhà đầu tư nhìn nhận là thực thể mang tính bước ngoặt tiếp theo có khả năng định nghĩa lại một cuộc cách mạng công nghiệp sau Tesla ( TSLA ), và là một mục tiêu mang tính biểu tượng khác có thể định nghĩa lại một cuộc cách mạng công nghiệp.

Khác với mô hình dịch vụ phóng đơn lẻ của các công ty hàng không vũ trụ truyền thống, SpaceX đã xây dựng một hệ sinh thái khép kín gồm "năng lực tên lửa tái sử dụng + internet vệ tinh Starlink", tạo ra một hào kỹ thuật không thể vượt qua. Đặc biệt, khi chương trình Starship hoàn thiện, nó sẽ định hình lại hoàn toàn cấu trúc chi phí của vận tải không gian, đặt nền móng hạ tầng cho sự bùng nổ của toàn bộ nền kinh tế vũ trụ.

Đáng ấn tượng hơn nữa, SpaceX đã phá vỡ mô hình thường thấy của các startup công nghệ là "tăng trưởng cao phải đi kèm với việc đốt tiền liên tục", khi duy trì khả năng sinh lời mạnh mẽ trong khi mở rộng quy mô kinh doanh—doanh thu năm ngoái đạt 15-16 tỷ USD, với lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và hao mòn (EBITDA) đạt khoảng 8 tỷ USD. Sự kết hợp giữa tăng trưởng và khả năng sinh lời này là cực kỳ hiếm thấy trên thị trường vốn.

Kỳ vọng của thị trường về định giá của SpaceX đã đạt tới 1,25 nghìn tỷ USD hoặc thậm chí cao hơn, điều này có nghĩa là công ty rất có khả năng trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử sau Saudi Aramco. Các ngân hàng đầu tư hàng đầu bao gồm Goldman Sachs ( GS ), Morgan Stanley ( MS ), JPMorgan Chase ( JPM ) và các ngân hàng đầu tư cấp cao khác đều đang cạnh tranh để tham gia vào các hoạt động kinh doanh liên quan.

Thành công trước đó của Elon Musk trong việc dẫn dắt Tesla phá vỡ ngành công nghiệp ô tô toàn cầu cũng đã mang lại cho SpaceX một "hiệu ứng ngôi sao" mạnh mẽ. Các nhà đầu tư kỳ vọng sẽ được chia sẻ lợi tức dài hạn từ giấc mơ thuộc địa hóa liên hành tinh và nền kinh tế dữ liệu không gian thông qua việc nắm giữ cổ phiếu của công ty.

Với tư cách là động cơ tăng trưởng cốt lõi của SpaceX, sự mở rộng bùng nổ của mảng kinh doanh Starlink đã tạo thêm sức nặng đáng kể cho đợt IPO. Sau khi vượt qua những hoài nghi ban đầu về khả năng sinh lời, Starlink không chỉ chứng minh được tính khả thi về kỹ thuật mà còn giành được sự công nhận rộng rãi của thị trường thông qua độ phủ mạng tại các vùng sâu vùng xa và các kịch bản chuyên dụng, cho thấy tiềm năng phá vỡ cục diện internet mặt đất.

Chính vị thế độc tôn này trong ngành hàng không vũ trụ, khả năng sinh lời vượt xa mức trung bình của ngành và sức hút từ thương hiệu cá nhân của Musk đã khiến đợt IPO của SpaceX trở thành tấm vé then chốt để các nhà đầu tư nắm bắt lợi nhuận từ cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo.

IPO là gì?

IPO là viết tắt của Initial Public Offering (Phát hành lần đầu ra công chúng). Thuật ngữ này chỉ quá trình một công ty tư nhân, vốn thuộc sở hữu của một nhóm nhỏ nhà đầu tư hoặc người sáng lập, lần đầu tiên phát hành cổ phiếu ra công chúng thông qua sàn giao dịch chứng khoán để huy động vốn.

Sau khi hoàn tất IPO, cơ cấu sở hữu của công ty sẽ có sự thay đổi căn bản, chuyển đổi từ một doanh nghiệp tư nhân sang một công ty đại chúng, nơi cổ phiếu được giao dịch tự do trên thị trường.

Các nhà đầu tư đại chúng có thể mua cổ phiếu qua tài khoản môi giới để trở thành cổ đông, trong khi công ty huy động được nguồn vốn lớn từ đợt chào bán để phục vụ các nhu cầu phát triển như mở rộng kinh doanh, nghiên cứu và phát triển (R&D) và thanh toán nợ.

Đối với doanh nghiệp, IPO không chỉ là kênh huy động vốn thiết yếu mà còn giúp nâng cao uy tín thương hiệu và tính thanh khoản của cổ phiếu, tạo sự linh hoạt cho các hoạt động tài chính trong tương lai. Tuy nhiên, các công ty niêm yết cũng phải tuân thủ quy định về công bố thông tin, chịu sự giám sát của cổ đông đại chúng và các quy trình kiểm tra tuân thủ nghiêm ngặt hơn.

Cách mua cổ phiếu SpaceX? Mã chứng khoán là gì?

Hiện nay, SpaceX vẫn chưa thực hiện IPO và chưa có mã cổ phiếu niêm yết công khai, điều này đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư cá nhân không thể mua cổ phần trực tiếp thông qua các sàn chứng khoán Hoa Kỳ mà phải dựa vào các kênh đầu tư gián tiếp.

Đối với các nhà đầu tư tổ chức hoặc cá nhân có tài sản ròng lớn, cổ phần do nhân viên hoặc các cổ đông sớm của SpaceX chuyển nhượng có thể được tìm kiếm thông qua các nền tảng giao dịch vốn cổ phần tư nhân (như Forge Global và EquityZen); tuy nhiên, các giao dịch này đi kèm với ngưỡng vốn rất cao và yêu cầu sự chấp thuận từ phía công ty.

Việc sở hữu gián tiếp cũng có thể được thực hiện thông qua các pháp nhân mục đích đặc biệt (SPV) hoặc các công ty quản lý tài sản tư nhân, thường yêu cầu mức đầu tư tối thiểu là 100.000 USD cùng với các khoản phí quản lý.

Hiện tại, có hơn 20 quỹ trên thị trường đang nắm giữ cổ phần của SpaceX. Trong đó, quỹ Baron Partners Fund của Baron Capital phân bổ hơn 25% tài sản vào SpaceX, và quỹ Baron Focused Growth Fund của công ty này cũng niêm yết đây là khoản đầu tư lớn nhất. Một số quỹ từ các công ty như Fidelity và Neuberger Berman cũng có vị thế nắm giữ, mặc dù quỹ Fidelity Growth Company Fund đã ngừng tiếp nhận nhà đầu tư mới.

Về các quỹ vốn cổ phần tư nhân, quỹ Private Shares Fund trị giá 1,1 tỷ USD coi SpaceX là khoản nắm giữ lớn nhất với tỷ lệ gần 14%, mặc dù quỹ này thu phí quản lý 1,9% và có các hạn chế về việc rút vốn.

Quỹ ARK Venture Fund của Cathie Wood cũng đưa SpaceX vào danh sách các khoản nắm giữ cốt lõi, với phí quản lý là 2,75% và một số hạn chế về tính thanh khoản; đội ngũ này từng dự báo định giá của SpaceX có thể đạt 3,1 nghìn tỷ USD vào năm 2030.

Trong khi đó, quỹ XOVR do ERShares triển khai nắm giữ cổ phần SpaceX thông qua một SPV, và XOVR là quỹ ETF niêm yết tại Hoa Kỳ duy nhất công khai việc nắm giữ SpaceX trong các báo cáo pháp lý của mình.

Quỹ ETF RONB, mới được Baron ra mắt vào tháng 12 năm 2025, cũng phân bổ tỷ trọng 16% cho SpaceX. Ngoài ra, Destiny Tech100 (mã: DXYZ), với tư cách là một công ty đại chúng trực tiếp nắm giữ lượng lớn cổ phần SpaceX, là một lựa chọn khác cho việc đầu tư gián tiếp.

Cần lưu ý rằng không có kênh đầu tư gián tiếp nào có thể phản ánh đầy đủ sự tăng trưởng định giá của SpaceX, và một số quỹ có các hạn chế về tính thanh khoản hoặc phí quản lý cao. Để nắm giữ cổ phiếu SpaceX trực tiếp, cách đơn giản nhất vẫn là chờ đợi đợt IPO chính thức của công ty.

Khi nào SpaceX sẽ thực hiện IPO?

SpaceX dự kiến nộp hồ sơ đăng ký IPO bí mật lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ vào cuối tháng 3, chính thức khởi động quy trình niêm yết với mục tiêu giao dịch trên sàn Nasdaq vào tháng 6 tới. Đợt IPO này được kỳ vọng sẽ trở thành thương vụ niêm yết lớn nhất trong lịch sử Mỹ.

Theo các cố vấn tham gia quá trình chuẩn bị, SpaceX dự định huy động hơn 75 tỷ USD, vượt qua mức kỳ vọng 500 tỷ USD trước đó của thị trường. Định giá mới nhất hiện ở mức 1,25 nghìn tỷ USD, đồng thời số tiền huy động và định giá cuối cùng sẽ được quyết định vài tuần trước khi niêm yết dựa trên phản hồi từ thị trường. Tỷ lệ phân bổ cho các nhà đầu tư cá nhân trong đợt IPO này có thể vượt quá 20%, với tỷ lệ cụ thể hiện vẫn đang được thương thảo.

Về việc phân chia nhiệm vụ giữa các ngân hàng đầu tư, Morgan Stanley và Goldman Sachs sẽ chịu trách nhiệm phân phối cổ phiếu cho các nhà đầu tư tổ chức, trong khi Bank of America ( BAC) và Citigroup ( C) dẫn dắt các kênh nhà đầu tư cá nhân. Barclays ( BLK ), Deutsche Bank ( DB) và các ngân hàng quốc tế khác cũng đã gia nhập tổ hợp bảo lãnh phát hành để hỗ trợ mở rộng nguồn lực nhà đầu tư toàn cầu. SpaceX cũng xác định rõ việc "được đưa vào Chỉ số Nasdaq 100 sớm nhất có thể sau khi niêm yết" là một trong những điều kiện niêm yết cốt lõi.

Động lực chính đằng sau việc Musk thúc đẩy IPO SpaceX là nhằm đẩy nhanh kế hoạch xây dựng "Trung tâm Dữ liệu Không gian" và cung cấp hỗ trợ chiến lược cho các hoạt động kinh doanh xAI và Tesla của mình.

Ông tin rằng bằng cách tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và tài nguyên không gian vô hạn, các trung tâm dữ liệu không gian sẽ có lợi thế về chi phí so với các cơ sở trên mặt đất trong vòng hai đến ba năm tới.

Kể từ đầu năm, SpaceX đã hoàn tất một loạt các bước đi kinh doanh: vào tháng 1, công ty đã nộp đơn lên FCC để xây dựng một mạng lưới vệ tinh AI gồm 1 triệu vệ tinh; vào tháng 2, hoàn tất việc sáp nhập với xAI, tích hợp các thuật toán AI, công nghệ tên lửa và mạng lưới Starlink; vào tháng 3, hợp tác với Tesla và xAI công bố kế hoạch "Nhà máy Tính toán Nghìn tỷ", mục tiêu đạt công suất tính toán AI hàng năm là 1 terawatt — tương đương gấp 50 lần tổng công suất chip cao cấp toàn cầu hiện nay.

Đợt IPO này không chỉ cung cấp hỗ trợ tài chính cho hoạt động R&D và mở rộng toàn cầu của SpaceX mà còn có thể thúc đẩy toàn bộ ngành vũ trụ thương mại bước vào giai đoạn phát triển quy mô lớn. Nếu niêm yết thành công, tài sản cá nhân của Musk dự kiến sẽ vượt ngưỡng 1 nghìn tỷ USD, tiếp tục củng cố vị thế người giàu nhất thế giới của ông.