Tình hình thực tế của tokenization: Chuyên gia phản hồi về vấn đề thanh khoản của thị trường RWA

Một báo cáo mới của BeInCrypto Intelligence, xây dựng dựa trên dữ liệu thị trường từ RWA.xyz và phản hồi từ Hội đồng Chuyên gia của BeInCrypto, theo dõi khoảng 60 tỷ USD tài sản thực được token hóa trên hơn 7,000 sản phẩm và 12 loại tài sản khác nhau.

Kết quả cho thấy thị trường đang phát triển, nhưng vẫn còn khá hẹp.

• Chỉ có 62 tài sản chiếm tới 88% tổng giá trị. Năm sản phẩm dẫn đầu thị trường bao gồm: Figure HELOC, Circle USYC, Tether Gold, BlackRock BUIDL và Justoken JMWH.
• Chênh lệch hoạt động cũng rất rõ rệt. Trong số 1,289 tài sản được token hóa có giá trị trên 100,000 USD, có tới 910 tài sản với tổng giá trị 32.9 tỷ USD không có bất kỳ giao dịch chuyển nhượng nào trong tuần.
• Khả năng tiếp cận cũng còn hạn chế. Báo cáo cho biết 97% thị trường nằm ngoài tầm với của nhà đầu tư nhỏ lẻ tại Mỹ. Chỉ khoảng 1.7 tỷ USD là hợp pháp để nhà đầu tư nhỏ lẻ Mỹ tham gia.

Trong khi đó, số lượng token cổ phiếu đang tăng nhanh, nhưng báo cáo nhận định rằng 59% các token cổ phiếu chỉ cung cấp mức giá mô phỏng, chứ không phải quyền sở hữu thực sự đối với cổ phiếu gốc.

Những phát hiện này đặt ra một câu hỏi trực diện: việc token hóa có đang không đáp ứng được tính thanh khoản, hay chỉ đơn giản là thị trường vẫn còn ở giai đoạn hạ tầng ban đầu?

BeInCrypto đã phỏng vấn ý kiến của năm lãnh đạo trong ngành về các phát hiện trong báo cáo này.

Securitize: Giai đoạn đầu chưa nhằm mục đích giao dịch công khai

Tal Elyashiv, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của SPiCE Venture Capital và Đồng sáng lập Securitize, cho rằng phát hiện về token hóa cổ phiếu trong báo cáo chỉ ra một vấn đề cấu trúc thực sự.

“Quan điểm của tôi về việc báo cáo đề cập đến token hóa cổ phiếu/quyền sở hữu là quá trình token hóa cần thực hiện ngay từ nguồn gốc. Việc token hóa mà không bao gồm quyền sở hữu đầy đủ là có vấn đề, thậm chí hoàn toàn sai theo ý kiến cá nhân tôi. Và đó cũng chính xác là điều Securitize đang làm.”

Elyashiv cũng cho rằng, việc các sản phẩm token hóa có lượng giao dịch thấp không phải lúc nào cũng đồng nghĩa là thất bại. Nhiều sản phẩm token hóa đầu tiên được tạo ra chủ yếu cho mục đích phát hành, tuân thủ và thanh toán trong lĩnh vực tổ chức, chứ không phải phục vụ giao dịch thứ cấp công khai.

“Nhiều loại tài sản token hóa đầu tiên là các quỹ (quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ tư nhân). Việc token hóa trong những trường hợp này không nhằm mục đích phục vụ nhà đầu tư nhỏ lẻ/giao dịch công khai, mà nhằm nâng cấp hạ tầng phát hành của tổ chức, đảm bảo tuân thủ và thanh toán. Ví dụ như BUIDL được tạo ra cho các trường hợp sử dụng giữa tài chính truyền thống và DeFi của các tổ chức (và hiện đang phục vụ đúng mục đích này).”

Quan điểm này cũng tương đồng với một trong những điểm phân biệt quan trọng của báo cáo. Một số tài sản là Phân phối (Distributed) và có thể di chuyển trên blockchain công khai. Số còn lại là Đại diện (Represented), dùng blockchain để ghi nhận dữ liệu số về vị thế tài sản nằm ngoài chuỗi.

Đối với Elyashiv, giai đoạn đầu cần chứng minh được sự bền vững trước khi tài sản được token hóa có thể tiếp cận rộng rãi hơn.

“Giai đoạn trước tiên phải thành công, chứng minh tính bền vững cũng như sự rõ ràng về mặt pháp lý, trước khi chuyển sang bước giao dịch công khai. Và hiện tại, chúng ta đang bước vào giai đoạn đó.”

Raiku: Hoạt động giao dịch phụ thuộc vào khả năng thực hiện dự đoán được

Robin Nordnes, CEO kiêm Nhà sáng lập Raiku, nhận định số liệu về sự “ngủ yên” của tài sản chỉ ra một vấn đề sâu hơn về hạ tầng.

Báo cáo cho thấy hơn một nửa giá trị thị trường token hóa không có giao dịch chuyển nhượng trong tuần. Theo Nordnes, lý do chính không nằm ở chất lượng tài sản hay quy định pháp lý, mà do các tổ chức cần có sự đảm bảo về khả năng thực thi giao dịch một cách nhất quán trước khi họ quyết định quản lý vốn trực tiếp trên blockchain.

“Kết quả nhiều tài sản nằm im không làm tôi bất ngờ, và cá nhân tôi không cho rằng nguyên nhân chính đến từ quy định pháp lý hay chất lượng. Điều chúng tôi được nghe từ các tổ chức phân bổ vốn là họ sẽ chưa quản lý vốn trực tiếp trên blockchain cho tới khi tự tin trả lời được hai câu hỏi: giao dịch của tôi có được thực hiện không và khi nào thì hoàn thành… Với các khoản đầu tư thụ động thì việc này có thể chấp nhận. Nhưng với giao dịch chủ động, quản lý tài sản thế chấp hay cân bằng lại trong ngày, thì không thể.”

Vấn đề này ngày càng quan trọng khi tài sản token hóa được sử dụng để giao dịch chủ động, quản lý tài sản thế chấp, hoặc vận hành quỹ hàng ngày. Trong các trường hợp đó, việc thiếu chắc chắn về thời gian thanh toán có thể ảnh hưởng tới mức chênh lệch giá, dự trữ thanh khoản và các quyết định phân bổ danh mục đầu tư.

“Phí giao dịch thực ra chỉ là phần nhỏ của vấn đề,” Nordnes giải thích. “Chi phí lớn hơn đến từ sự không chắc chắn khi thực thi: ví dụ như bạn phải chạy mức spread rộng hơn nếu không đảm bảo được thời gian giao dịch, phải giữ các khoản dự phòng thanh khoản phòng khi không thể giao dịch đúng lúc, hoặc đôi khi bạn bỏ qua những vị thế giao dịch bởi vì bạn không thể xây dựng mô hình do sự không chắc chắn.”

D3: Các điểm yếu chỉ ra cơ hội tăng trưởng trong tương lai

Báo cáo chỉ ra rằng chỉ có một trong số 12 loại tài sản đạt đến mức độ trưởng thành chuẩn sẵn sàng cho vận hành: trái phiếu chính phủ Mỹ.

Fred Hsu, đồng sáng lập kiêm CEO của D3, cho biết kết quả này không chỉ là yếu điểm, mà nó còn cho thấy đâu là lĩnh vực token hóa có nhiều tiềm năng tạo giá trị nhất.

“Hiện tại chỉ có trái phiếu chính phủ Mỹ đạt mức sẵn sàng sản xuất, hầu hết các loại tài sản khác vẫn còn tập trung hoặc chỉ mới ở giai đoạn thử nghiệm. Điều này tưởng chừng là yếu điểm, nhưng thật ra nó chính là tấm bản đồ chỉ ra nơi nào còn nhiều giá trị chưa khai phá. Những phân khúc chưa trưởng thành thường là thị trường nhỏ lẻ, thiếu thanh khoản mà tài chính truyền thống khó tiếp cận do việc theo dõi quyền sở hữu và chuyển giá trị quá tốn kém. Tài sản đó vốn dĩ luôn tồn tại, chỉ là thiếu phương thức để tiếp cận. Hạ tầng nào khai phá được các thị trường đó sẽ quyết định xu hướng phát triển lớn tiếp theo,” Hsu chia sẻ với BeInCrypto.

Các loại trái phiếu dễ token hóa hơn do có thanh khoản cao, được biết đến rộng rãi và các tổ chức tài chính dễ đánh giá giá trị. Ngược lại, các tài sản phức tạp hơn như tín dụng tư nhân, hàng hóa, bất động sản, cổ phiếu token hóa… vẫn đang gặp nhiều rào cản về pháp lý, vận hành và phân phối.

TransFi: Stablecoin cho thấy token hóa thực sự đã phát huy hiệu quả ở đâu

Raj Kamal, Nhà sáng lập kiêm CEO của TransFi, cho rằng kết quả của báo cáo nên được xem xét cùng với stablecoin, vì báo cáo này không tính stablecoin vào con số tổng thị trường RWA trị giá 60 tỷ USD.

Kamal khẳng định stablecoin vẫn là ví dụ rõ ràng nhất về việc token hóa đã giải quyết được các bài toán thực tế ở quy mô lớn.

“Theo tôi, token hóa tài sản thực sự giải quyết được các nhu cầu thực tế chính là stablecoin. Tại đây, tài sản thực — đồng USD — được token hóa thành các dòng stablecoin như USDC, USDT. Nhờ đó hàng tỷ USD stablecoin đã được sử dụng cho chuyển tiền quốc tế, giao dịch B2B, thanh toán lương cho freelancer, thanh toán thương mại điện tử, quản lý ngân quỹ doanh nghiệp, giao dịch ngoại tệ và rất nhiều hình thức chi trả khác trở nên nhanh, đơn giản, dễ dự đoán và tiết kiệm hơn.”

Lập luận này cũng không phủ nhận khoảng cách thanh khoản giữa các tài sản chứng khoán và quỹ token hóa. Tuy nhiên, nó cho thấy token hóa sẽ hoạt động hiệu quả nếu sản phẩm thực sự giải quyết được một vấn đề cụ thể trong quy trình vận hành.

Kamal nói làn sóng ứng dụng tiếp theo sẽ đến từ mảng thanh toán và dịch vụ doanh nghiệp, nơi stablecoin đã chứng minh được sức hút và nhu cầu sử dụng thực tế lớn.

“Bằng chứng là ngày càng có nhiều tổ chức lớn trong lĩnh vực tài chính truyền thống muốn tham gia phát hành stablecoin, như Western Union, PayPal, các ngân hàng và nhiều đơn vị khác. Thực tế, chúng ta mới chỉ tiếp cận phần nổi của ‘tảng băng chìm’ thị trường thanh toán truyền thống trị giá hàng nghìn tỷ USD sẽ chuyển sang stablecoin trong tương lai. Chúng ta nên vui mừng vì stablecoin đã thực sự thay đổi cục diện của ngành thanh toán toàn cầu — đây là minh chứng rõ ràng về hiệu quả của RWA,” Kamal nhận định.

Brickken: Thị trường vẫn đang xây dựng lớp truy cập

Edwin Mata, CEO của Brickken, cho rằng các con số trong báo cáo đã phản ánh đúng thực tế là thị trường token hóa mới chỉ ở giai đoạn đầu thu hút tổ chức lớn tham gia.

Ông chia sẻ giai đoạn đầu tiên của token hóa tập trung vào việc xây dựng niềm tin, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và phát triển cơ sở hạ tầng vững chắc. Giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc liệu các tài sản token hóa có dễ tiếp cận và dễ sử dụng hơn hay không.

“Những con số này hoàn toàn hợp lý và phản ánh đúng thực tế hiện tại: token hóa mới chỉ ở giai đoạn sơ khai với các tổ chức lớn, đúng như lộ trình ban đầu. Giai đoạn đầu tiên luôn xoay quanh việc xây dựng lòng tin: chứng minh công nghệ hoạt động, đạt đủ tiêu chuẩn quản lý, xây dựng hạ tầng đáp ứng quy định. Thực tế, đây không phải thời gian lãng phí mà chính là nền móng để phát triển lâu dài về sau.”

Mata ví quá trình phát triển phía trước sẽ tương tự stablecoin. Theo ông, tài sản token hóa chỉ thật sự phát triển khi giải quyết được các vấn đề thiết thực của doanh nghiệp, chứ không chỉ vì chúng tồn tại trên blockchain.

Ông cho biết nền tảng nào giúp tài sản token hóa dễ tiếp cận, dễ kết nối và tích hợp vào quy trình vận hành thực tế sẽ là lựa chọn chiến thắng trên thị trường.

“Thị trường token hóa cũng đang đi theo hướng này. Khi các quy định ngày càng rõ ràng (ví dụ như Clarity Act hay MiCA tại châu Âu) và hạ tầng ngày càng hoàn thiện, ai xây dựng được lớp truy cập — bao gồm khả năng khám phá, khả năng kết nối, hạ tầng giúp một tài sản token hóa chuyển từ dữ liệu tĩnh thành sản phẩm mà doanh nghiệp và tổ chức thực sự có thể tin tưởng sử dụng và phát triển — đó sẽ là người chiến thắng cuối cùng.”

Kết luận: Token hóa có nhiều tiềm năng, nhưng chưa thực sự phổ biến

Báo cáo không cho thấy token hóa đã hết thời, mà là thị trường vẫn đang trong giai đoạn hình thành và phát triển cơ bản.

Tài sản thật đã tồn tại, các tổ chức lớn đã tham gia, và trái phiếu chính phủ Mỹ đã đạt được mức trưởng thành về quy mô. Tuy nhiên, phần lớn thị trường vẫn còn tập trung, giới hạn hoặc ít hoạt động trên blockchain.

Điều này cho thấy con đường phát triển tiếp theo đã rõ. Token hóa không thể mở rộng chỉ bằng cách phát hành thêm tài sản. Điều quan trọng là cần cải thiện các yếu tố như quá trình thanh toán, tuân thủ, phân phối, thực thi giao dịch và khả năng truy cập.

Giai đoạn đầu tiên đã chứng minh rằng giá trị thực có thể được đưa lên chuỗi. Giai đoạn tiếp theo sẽ quyết định liệu những tài sản này có thể trở thành các thị trường tài chính sôi động hay không.

Đọc báo cáo đầy đủ của BeInCrypto Intelligence tại đây.