Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng mạnh, nhưng thị trường chứng khoán chưa phục hồi sau 20 năm

Chỉ số Shanghai Composite chốt phiên ngày thứ Sáu quanh mức 4,113 điểm, vẫn thấp hơn khoảng 33% so với đỉnh năm 2007, dù sản lượng danh nghĩa của Trung Quốc đã tăng gấp khoảng 7 lần trong cùng khoảng thời gian hai thập kỷ này.

Chỉ số tham chiếu của Mỹ trong cùng kỳ đã mang lại tổng mức sinh lời hơn 600%, cho thấy khoảng cách lớn giữa tăng trưởng kinh tế thực của Trung Quốc và giá cổ phiếu niêm yết trên thị trường.

Trung Quốc tăng trưởng mạnh nhưng chỉ số chứng khoán vẫn trì trệ

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, nước này đã lập kỷ lục thặng dư thương mại 1.19 nghìn tỷ USD trong năm 2025 và GDP tăng 5% trong quý 1/2026.

Trung Quốc cũng đã vượt mặt Nhật Bản để trở thành nước xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới và tiếp tục dẫn đầu về sản xuất toàn cầu.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp niêm yết lại chưa biến được tiềm năng sản xuất này thành giá trị gia tăng cho cổ đông.

Tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình hiện chỉ chiếm khoảng 53% GDP, thấp hơn mức khoảng 68% tại Mỹ, điều này giới hạn khả năng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp – yếu tố then chốt thúc đẩy chỉ số cổ phiếu tăng.

Dòng tiền nhà đầu tư nhỏ lẻ và tài sản hộ gia đình “bất động”

Nhà đầu tư nhỏ lẻ chiếm gần 90% lượng giao dịch hàng ngày trên các sàn giao dịch đại lục, trong khi tại Mỹ con số này chỉ khoảng 20%.

Sự thiếu vắng dòng tiền từ tổ chức khiến thị trường thường xuyên biến động mạnh mỗi khi có tín hiệu chính sách mới, thay vì hình thành vốn lâu dài. Điều này cũng khiến nhiều người chuyển sang quan tâm đến Bitcoin (BTC) trong thời kỳ thị trường chứng khoán Trung Quốc suy giảm.

Bất động sản cũng góp phần làm mọi thứ trở nên khó khăn hơn. Chính sách “Ba lằn ranh đỏ” của Bắc Kinh năm 2020 đã gây ra sự sụp đổ của Evergrande và đẩy giá nhà ở thực tế về lại mức của năm 2005.

Khoảng 70% tài sản hộ gia đình Trung Quốc gắn với bất động sản, nên ngày càng có nhiều người phải đánh giá lại giá trị bất động sản cao cấp và nắm giữ tiền mặt nhiều hơn.

Sóng AI sớm bị “hạ nhiệt”

Chu kỳ AI từng là cú hích độc lập đầu tiên sau nhiều năm cho thị trường. Sự ra mắt phiên bản R1 của DeepSeek đầu năm 2025 đã giúp vốn hóa nhóm công nghệ tăng thêm khoảng 1.3 nghìn tỷ USD trước khi Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc yêu cầu các doanh nghiệp niêm yết và quản lý quỹ ETF phải công khai doanh thu liên quan đến AI trong vòng 20 ngày làm việc.

Tiếp đó, DeepSeek tung ra mô hình V4 với 1.6 nghìn tỷ tham số vào tháng 04/2026 chạy trên vi xử lý Ascend của Huawei, tạo ra tác động lan tỏa lên các công ty đào crypto và cả Nvidia.

Tuy vậy, phản ứng từ thị trường lại khá ảm đạm. CSRC cũng vừa siết chặt hoạt động của các công ty môi giới như Tiger, Futu và Longbridge về các giao dịch xuyên biên giới, đồng thời tiếp tục duy trì lệnh cấm crypto đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ tại Trung Quốc.

Goldman Sachs dự báo giá nhà đất còn có thể giảm thêm 10% trước khi chạm đáy, đồng nghĩa với việc tài sản hộ gia đình có thể tiếp tục bị “khóa cứng” đến năm 2027.

Nợ của các chính quyền địa phương cũng đã tăng lên mức khoảng 18.9 nghìn tỷ USD, khiến Bắc Kinh khó có thể bơm thêm tiền để kích thích kinh tế.

Chừng nào tình hình này chưa thay đổi, khoảng cách giữa nền kinh tế Trung Quốc và chỉ số thị trường chứng khoán nước này được dự báo vẫn sẽ còn kéo dài.