Mỹ đã thu giữ 15 tỷ USD Bitcoin của một “ông trùm lừa đảo” Trung Quốc như thế nào?

Ngày 07/01/2026, truyền hình nhà nước Trung Quốc phát sóng hình ảnh gây chấn động: Một người đàn ông đội mũ trùm đầu, bị còng tay được áp giải xuống máy bay ở Bắc Kinh. Đó là Chen Zhi, 38 tuổi, người sáng lập Prince Holding Group tại Campuchia, bị cáo buộc điều hành một trong những đế chế lừa đảo lớn nhất châu Á.

Campuchia đã bắt giữ Chen vào ngày hôm trước và dẫn độ anh ta về Trung Quốc, chấm dứt nhiều năm đồn đoán về việc liệu ông trùm có “chống lưng” này có phải chịu tội hay không. Nhưng khi việc Chen sa lưới trở thành tiêu điểm, một câu hỏi khác vẫn còn bỏ ngỏ: Thực sự chuyện gì đã xảy ra với số Bitcoin trị giá 15 tỷ USD của ông ta?

Vụ tịch thu kỷ lục

Tháng 10/2025, các công tố viên Mỹ thông báo rằng họ đã thu giữ 127,271 Bitcoin từ Chen, gọi đây là một “kỷ lục” trong việc tịch thu tài sản mã hóa. Mỹ và Anh đã phối hợp áp đặt lệnh trừng phạt đối với 146 cá nhân và tổ chức liên quan đến Prince Group – đây là cuộc triệt phá lớn nhất nhằm vào nạn lừa đảo sử dụng tiền mã hóa. Thông điệp dường như rất rõ ràng: Công lý Mỹ đã tóm được một tội phạm tiền số.

Tuy nhiên, theo phía Bắc Kinh, câu chuyện thực sự đã bắt đầu từ 5 năm trước đó.

Vụ hack năm 2020

Cuối tháng 12/2020, bể đào Bitcoin của Chen đã bị tấn công mạng nghiêm trọng. Hơn 127,000 Bitcoin – lúc đó trị giá khoảng 4 tỷ USD – bốc hơi không dấu vết.

Chen lúc đó rất tuyệt vọng. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông ta đã đăng hơn 1,500 tin nhắn rao thưởng khổng lồ để tìm lại tài sản. Nhưng không có gì hồi đáp.

Và rồi tháng 10/2025, Bộ Tư pháp Mỹ công bố cáo trạng đối với Chen và cho biết đã thu giữ 127,271 Bitcoin. Con số này gần như trùng khớp với số Bitcoin mà Chen mất năm 2020.

“Không phải cách mà hacker thông thường hành động”

Tháng 11/2025, Trung tâm Ứng cứu Khẩn cấp Virus Máy tính Quốc gia Trung Quốc (CVERC) công bố báo cáo kỹ thuật về vụ việc. Phát hiện chính của họ là: Số Bitcoin bị đánh cắp vẫn nằm yên bất động gần 4 năm cho đến khi chuyển sang các địa chỉ mới vào giữa năm 2024.

“Hành động này hoàn toàn không giống các hacker thông thường vốn sẽ tìm cách rút tiền càng sớm càng tốt,” báo cáo cho biết. “Mô hình hoạt động này phù hợp với một tổ chức hacker cấp độ nhà nước.”

Nền tảng phân tích blockchain Arkham Intelligence đã đánh dấu các ví nhận cuối cùng này là thuộc về chính phủ Mỹ.

Luật sư Du Guodong, đối tác tại hãng luật Haotian Bắc Kinh, đã chia sẻ với báo chí Trung Quốc rằng cáo trạng của Mỹ không tiết lộ bằng cách nào chính quyền lấy được khóa riêng của Chen. “Điều này cho thấy chính phủ Mỹ có thể đã sử dụng kỹ thuật tấn công mạng để chiếm quyền kiểm soát Bitcoin của Chen từ năm 2020,” ông nói.

Sự im lặng của Washington

Bộ Tư pháp Mỹ không phản hồi các cáo buộc từ Trung Quốc. Bản cáo trạng từ Tòa án quận Đông New York mô tả kỹ càng các tội danh của Chen – từ các khu trại lừa đảo, cưỡng bức lao động, đến rửa tiền – nhưng không nhắc gì đến cách các nhà điều tra tiếp cận được số Bitcoin của ông.

Để sử dụng Bitcoin cần có khóa riêng. Hoặc Chen đã giao nộp khóa, hoặc ai đó thân cận đã tiết lộ, hoặc còn một cách nào khác. Chen hiện thuê hãng luật Boies Schiller Flexner để khiếu nại về việc bị thu giữ tài sản.

“Cá lớn nuốt cá bé”

Truyền thông nhà nước Trung Quốc nhìn nhận vụ án vô cùng gay gắt. Nhật báo Bắc Kinh gọi vụ thu giữ này là “黑吃黑 (kẻ xấu ăn kẻ xấu)” – nghĩa là tội phạm “giết” tội phạm.

“Mỹ đã tịch thu số Bitcoin của Chen Zhi nhưng không nói gì về việc sẽ trả lại số tiền này cho các nạn nhân trên toàn thế giới”, bài báo viết. “Đằng sau bộ mặt ‘cảnh sát toàn cầu’, họ chỉ muốn chiếm một phần cho mình.”

Những nạn nhân bị lãng quên

Bị bỏ quên giữa căng thẳng Mỹ – Trung là hàng ngàn nạn nhân bị lừa đảo. Prince Group của Chen bị cáo buộc vận hành ít nhất 10 khu trại cưỡng bức lao động tại Campuchia, bắt buộc người lao động bị buôn bán phải thực hiện các trò lừa đảo “mổ lợn” trữ tình. Bộ Tài chính Mỹ ước tính các đường dây lừa đảo ở Đông Nam Á đã lấy đi ít nhất 10 tỷ USD của người Mỹ trong năm ngoái.

Về lý thuyết, 15 tỷ USD vừa bị tịch thu có thể dùng để bồi thường cho nhiều nạn nhân. Tuy nhiên, phía Washington chưa đưa ra bất kỳ kế hoạch hoàn trả nào.

Tháng 12/2025, Campuchia đã tước quốc tịch của Chen. Ngân hàng Prince cũng bị yêu cầu giải thể. Đế chế sụp đổ chỉ trong vài tháng.

Việc cáo buộc của Trung Quốc có đúng hay không có thể sẽ không bao giờ được xác nhận. Nhưng những câu hỏi vẫn còn đó: về các nhóm hacker được nhà nước chống lưng, về an toàn của tiền mã hóa, và về việc ai đang nắm luật chơi trong hệ thống tài chính số.

Mười lăm tỷ USD vẫn còn được theo dõi trên blockchain. Ông trùm lừa đảo đã bị bắt giam. Nhưng số tiền vẫn nằm trong tay một chính phủ mà đối thủ của họ cho rằng cũng có thể đã “lấy cắp” bằng cách khác.