Vibe Coding thay đổi Web3: Cộng đồng giờ là rào cản chính cho sự phát triển

Sau khi tạo tiếng vang trong các công ty công nghệ lớn, “vibe coding” (lập trình bằng cảm nhận) đang lan nhanh sang lĩnh vực crypto và có thể thay đổi tận gốc cách các dự án Web3 được xây dựng, huy động vốn và phát triển quy mô.

Thuật ngữ vibe coding do cựu đồng sáng lập OpenAI và nguyên trưởng bộ phận AI của Tesla, Andrej Karpathy, đưa ra vào đầu năm 2025. Cách lập trình này là xây dựng phần mềm dựa trên “cảm nhận”, chủ yếu sử dụng lời nói hoặc mô tả tự nhiên với AI, gần như không cần phải gõ phím nhiều.

‘Vibe coding’ có thể thay đổi Web3, startup và quỹ đầu tư mạo hiểm như thế nào

Ý tưởng này trở nên phổ biến rộng rãi sau khi Từ điển Collins lựa chọn “vibe coding” là Từ ngữ của năm 2025, cho thấy tốc độ lan truyền mạnh mẽ của khái niệm này trong ngành công nghệ.

Ở cốt lõi, vibe coding giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách từ ý tưởng đến triển khai thực tế. Với các công cụ như Cursor, Claude và Lovable, các founder chỉ cần diễn đạt ý tưởng bằng tiếng Anh đơn giản và sẽ lập tức nhận được đoạn code có thể sử dụng ngay.

Không chỉ giúp tăng tốc độ phát triển, phương pháp này còn thay đổi hoàn toàn khái niệm “ai là người có thể xây dựng phần mềm”. Theo nhà đầu tư Web3 kiêm người xây dự án Simon Kim, vibe coding đảo ngược trật tự kỹ năng truyền thống của các startup.

Trước đây, kỹ năng lập trình và hiểu biết sâu về kỹ thuật là yếu tố then chốt quyết định thành bại, nhưng giờ đây phần lớn được AI đảm nhận. Các founder giờ cạnh tranh ở những thứ như tư duy kinh doanh, cảm nhận về người dùng, gu thẩm mỹ sản phẩm và khả năng kể chuyện rõ ràng.

“Vai trò của founder chuyển từ người trực tiếp xây dựng sang biên tập viên trưởng hoặc đạo diễn,” Kim chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh sự thành công nằm ở khả năng chọn lọc, liên kết và chỉ đạo đầu ra do AI tạo ra.

Chính trải nghiệm thực tế của Kim đã chứng minh sự đổi thay này. Anh cho biết mình đã xây dựng bảng dashboard phân tích định giá Ethereum với 12 mô hình chỉ trong 4 tiếng. Kim cũng khẳng định mình đã tự tạo prototype sản phẩm về du lịch cho Abu Dhabi ngay trên một chuyến bay.

Những dự án như vậy trước kia sẽ phải mất vài tuần lên ý tưởng, phối hợp và phát triển. Nhưng giờ đây, mọi thứ có thể triển khai nhanh chóng, sử dụng ngay để trao đổi với các nhà quản lý.

Xu hướng này đã bắt đầu xuất hiện ở quy mô lớn. Đơn cử Lovable – ứng dụng cho phép xây phần mềm bằng ngôn ngữ đơn giản ra mắt từ năm 2024 – đã đạt doanh thu hằng năm 100 triệu USD chỉ sau 8 tháng, và gọi vốn thành công 330 triệu USD cuối năm 2025, định giá công ty ở mức 6.6 tỷ USD.

Theo thông tin tại Y Combinator, có đến 25% các startup ở mùa đông 2025 sở hữu sản phẩm với hơn 95% code được AI tạo ra.

“Bạn không cần một đội ngũ 50 hay 100 kỹ sư. Có thể gọi vốn ít hơn, và nguồn vốn duy trì được lâu hơn,” Kim dẫn lời CEO Y Combinator Garry Tan về sự thay đổi cục diện này.

Điều này càng có ý nghĩa đặc biệt đối với Web3. Hạ tầng blockchain vốn đã cho phép các nhóm nhỏ vận hành ở quy mô toàn cầu.

Ví dụ điển hình như Hyperliquid – một sàn phái sinh phi tập trung với đội ngũ nòng cốt chỉ 11 người, nhưng trong năm 2025 đã xử lý lượng giao dịch lên tới khoảng 3,000 tỷ USD và thu về ước tính 844 triệu USD doanh thu.

Bằng cách thay thế hạ tầng tài chính truyền thống (TradFi) bằng smart contract và logic on-chain, các nhóm nhỏ cùng với tự động hóa đã có thể cạnh tranh sòng phẳng hoặc thậm chí vượt mặt những “ông lớn” lâu đời.

Vì sao code không còn là yếu tố quyết định — cộng đồng, niềm tin và mạng lưới mới là quan trọng

Khi việc triển khai sản phẩm trở thành điều phổ biến, lợi thế cạnh tranh sẽ dịch chuyển. Code ngày càng dễ bị sao chép, các tính năng mới xuất hiện ở nơi khác chỉ sau vài tuần, AI cũng xóa nhòa những lợi thế địa phương như ngôn ngữ hay vị trí địa lý. Thứ khó bắt chước nhất lại là cộng đồng, thương hiệu, niềm tin và mạng lưới toàn cầu.

Điều này đã là bản chất trong crypto từ lâu. Những dự án Web3 dẫn đầu hiếm khi chỉ đơn thuần vì công nghệ tốt nhất. Họ thành công nhờ văn hóa, meme và cộng đồng sử dụng đông đảo, gắn kết.

“Công nghệ thì có thể fork (sao chép), còn văn hóa thì không thể,” Kim nhấn mạnh, nhắc lại bài học mà Web3 đã biết từ trước khi AI phát triển mạnh như bây giờ.

Quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) cũng chịu sức ép lớn. Khi các founder đơn lẻ có thể tự xây và kiểm chứng sản phẩm, vốn không còn là rào cản lớn nhất.

Niềm tin, khả năng phân phối sản phẩm và tiếp cận mạng lưới mới thực sự trở thành yếu tố quý giá. Kim cho rằng các VC cần chuyển mình thành những “siêu kết nối” – mang lại sự uy tín, mở ra cơ hội tiếp cận tầm quốc tế và xây dựng cộng đồng ngang hàng, thay vì quy trình gọi vốn chậm chạp và lời khuyên chung chung.

Trên nền bối cảnh đó, Ki Young Ju, CEO CryptoQuant, khuyến khích những người làm crypto trải nghiệm vibe coding, kể cả khi chưa từng lập trình trước đó. Theo chuyên gia on-chain này, toàn ngành đang bước qua thời kỳ “tập trung vào thực thi sang thời kỳ của trí tưởng tượng”.

Những người như IBuyRugs và Kiki cho thấy chỉ cần mô tả đơn giản bằng tiếng Anh, AI đã có thể tạo ra các dApp hoàn thiện, tích hợp sẵn tính năng kiếm tiền.

Khi AI giúp mọi người đều có thể thực thi ý tưởng, lợi thế sẽ nghiêng về khả năng nhìn nhận đúng xu hướng, tầm nhìn dài hạn và xây dựng mạng lưới – ít nhất là trong lĩnh vực crypto.

Đây cũng là môi trường mà sức mạnh cộng đồng đã chiếm ưu thế hơn cả code, với vibe coding hứa hẹn tăng tốc cho tương lai của các founder đi một mình, các giao thức hướng tới toàn cầu và những “hào lũy” dựa vào cộng đồng.