Việt Nam đề xuất sửa Luật Đất đai: Siết thu hồi, chống đầu cơ và đổi mới cách xác định giá đất

Dự thảo sửa Luật Đất đai hướng tới kiểm soát chặt việc thu hồi đất, hạn chế đầu cơ và tăng minh bạch trong xác định giá trị đất, đồng thời chú trọng hơn đến quyền lợi của người bị ảnh hưởng.

Chính phủ đang đề xuất một loạt điều chỉnh trong Luật Đất đai nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng và quản trị nguồn lực đất đai. Đối với những trường hợp Nhà nước thu hồi đất, hướng tiếp cận mới đặt trọng tâm vào việc bảo đảm chỗ ở và ổn định đời sống cho người bị ảnh hưởng, trong đó ưu tiên phương án bố trí đất hoặc nhà ở phù hợp ngay tại địa bàn. Một số trường hợp có thể được triển khai thu hồi trước khi hoàn thành toàn bộ các bước liên quan đến bồi thường và tái định cư, song nội dung này đang được đề nghị xem xét kỹ để tránh mở rộng phạm vi áp dụng quá mức cần thiết.

Cơ quan thẩm tra cho rằng các điều kiện để thực hiện thu hồi đất cần được quy định cụ thể hơn, nhất là đối với những trường hợp có thể phát sinh cách hiểu khác nhau trong thực tế. Mục tiêu là bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời ngăn khả năng chính sách bị vận dụng tùy tiện. Bên cạnh đó, dự thảo hướng đến việc sử dụng các chính sách thuế và biện pháp tài chính như một công cụ điều tiết thị trường, qua đó làm giảm tình trạng mua đất để chờ tăng giá, giữ đất trong thời gian dài hoặc để đất không được đưa vào khai thác. Những dự án triển khai chậm cũng có thể chịu mức nghĩa vụ tài chính cao hơn và đối mặt với phương án thu hồi nếu không khắc phục tình trạng kéo dài.

Một nội dung đáng chú ý khác là phương pháp hình thành giá đất và cách tính các khoản nghĩa vụ tài chính. Theo định hướng mới, dữ liệu thị trường và thông tin được công khai sẽ đóng vai trò quan trọng hơn trong quá trình xác định giá, kết hợp với bảng giá đất và các hệ số điều chỉnh phù hợp. Cách làm này được kỳ vọng giúp tăng tính minh bạch, hạn chế chênh lệch trong xác định nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất. Đồng thời, việc phân định giữa giá trị đất với các chính sách hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất được đặt ra nhằm xây dựng cơ chế bồi thường, hỗ trợ và bố trí nơi ở mới rõ ràng, nhất quán hơn.