Oracle rơi vào thế kẹt trong mối quan hệ không cân sức với OpenAI

Cổ phiếu của tập đoàn Oracle đã trải qua một đợt sụt giảm mạnh, mất hơn 50% giá trị so với mức đỉnh vào tháng 9 năm 2025.

Nguồn: TradingKey

Đợt sụt giảm mạnh này đã thổi bay khoảng 463 tỷ USD vốn hóa thị trường so với mức cao kỷ lục đạt được sau báo cáo kết quả kinh doanh lạc quan vào tháng 9, thời điểm nhấn mạnh nhu cầu tăng vọt đối với các dịch vụ điện toán đám mây liên quan đến trí tuệ nhân tạo của hãng. Sự lao dốc này phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của các nhà đầu tư về tính bền vững trong chiến lược đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng AI của Oracle, đặc biệt là trong bối cảnh áp lực tài chính gia tăng đã biến công ty từ một thực thể tạo tiền mặt đáng tin cậy thành một doanh nghiệp đang phải đối mặt với tình trạng căng thẳng đáng kể trong bảng cân đối kế toán.

Căng thẳng tài chính

Các vấn đề cốt lõi bắt nguồn từ tình hình tiền mặt đang xấu đi và nợ vay ở mức cao của Oracle. Trong giai đoạn gần đây nhất, dòng tiền tự do của công ty đã chuyển sang mức âm sâu, đạt khoảng -13,1 tỷ USD tính theo số liệu lũy kế, một sự đảo ngược hoàn toàn so với mức dương 9,5 tỷ USD được ghi nhận một năm trước đó. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi các khoản chi tiêu vốn khổng lồ cần thiết để xây dựng các trung tâm dữ liệu và đảm bảo năng lực tính toán cho các khối lượng công việc AI.

Một vấn đề liên quan mật thiết là tổng nợ của Oracle đã tăng vọt lên khoảng 108 tỷ USD, dẫn đến tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu ở mức cao là 3,28 lần. Mức đòn bẩy như vậy là bất thường đối với một công ty công nghệ đã trưởng thành và làm dấy lên những cảnh báo về sự ổn định tài chính trong dài hạn.

Các tín hiệu thị trường càng nhấn mạnh thêm những lo ngại này. Chênh lệch hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) của Oracle đã nới rộng lên các mức cao lịch sử, vượt qua các mức đỉnh trước đó và ngụ ý rằng rủi ro vỡ nợ dự tính đã tăng lên đáng kể. Các nhà đầu tư rõ ràng sẵn sàng trả phí bảo hiểm lớn để bảo vệ trước khả năng Oracle có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện các nghĩa vụ của mình, phản ánh sự hoài nghi rộng lớn về khả năng của công ty trong việc lèo lái quỹ đạo hiện tại mà không phải chịu những hậu quả nghiêm trọng.

Nguồn: Bloomberg

Để ứng phó với những thách thức về thanh khoản này, Oracle đã thực hiện các biện pháp quyết liệt để củng cố tài chính. Công ty gần đây đã công bố kế hoạch huy động từ 45 tỷ USD đến 50 tỷ USD vào năm 2026 thông qua sự kết hợp giữa huy động vốn nợ và vốn chủ sở hữu để hỗ trợ việc mở rộng thêm hạ tầng đám mây. Một phần đáng kể trong số này dự kiến sẽ đến từ việc phát hành cổ phiếu, bao gồm bán cổ phiếu phổ thông và chứng khoán chuyển đổi, điều này sẽ làm loãng tỷ lệ sở hữu của các cổ đông hiện hữu và có khả năng gây thêm áp lực lên giá cổ phiếu. Các tin đồn cũng lan truyền về các sáng kiến cắt giảm chi phí đáng kể, bao gồm khả năng cắt giảm từ 30.000 đến 40.000 nhân viên — tương đương khoảng 20% lực lượng lao động — cũng như các cuộc thảo luận về việc thoái vốn tại các tài sản như Cerner, đơn vị chăm sóc sức khỏe đã được mua lại với giá 28 tỷ USD cách đây bốn năm. Những bước đi này làm nổi bật tính cấp bách mà Oracle đối mặt trong việc tạo ra tiền mặt giữa bối cảnh các cam kết thâm dụng vốn của mình.

Lời nguyền Stargate

Trớ trêu thay, nhiều khó khăn trong số này bắt nguồn từ một cơ hội ban đầu tưởng chừng mang tính bước ngoặt: thỏa thuận lịch sử với OpenAI trong khuôn khổ dự án Stargate. Thỏa thuận này, trị giá khoảng 300 tỷ USD trong 5 năm, đưa Oracle vào vị thế cung cấp sức mạnh tính toán khổng lồ để hỗ trợ các tham vọng AI của OpenAI, bắt đầu từ năm 2027 và bao gồm việc phát triển công suất trung tâm dữ liệu lên tới hàng gigawatt.

Nguồn: Fiscal.ai

Stargate, một sáng kiến rộng lớn hơn với sự tham gia của OpenAI, Oracle và các đối tác như SoftBank, nhằm mục tiêu xây dựng hạ tầng AI quy mô quốc gia tại Mỹ với các khoản đầu tư có thể lên tới hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, chính thành công này lại tạo ra cái gọi là "Nghịch lý Stargate". Để thu về doanh thu như cam kết, Oracle phải đầu tư nguồn vốn khổng lồ ngay từ đầu vào hạ tầng vật lý, đẩy bảng cân đối kế toán của công ty đến mức giới hạn. Công ty đang xây dựng những tài sản tính toán AI có thể thuộc hàng giá trị nhất thế giới, nhưng chi phí cố định, việc tài trợ bằng nợ và các rủi ro thực thi đang đe dọa chính sự tồn vong của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư dường như vẫn chưa tin rằng Oracle có thể xử lý áp lực này mà không làm xói mòn giá trị cổ đông hoặc bị hạ bậc tín nhiệm.

IPO OpenAI được xem là "liều thuốc vạn năng"

Khả năng duy trì hoạt động trong dài hạn của Oracle ngày càng phụ thuộc vào việc liệu OpenAI có thực hiện được các cam kết của mình hay không. Khoản nghĩa vụ thực hiện hợp đồng còn lại trị giá 300 tỷ USD đại diện cho các khoản thanh toán trong tương lai từ OpenAI cho năng lực tính toán mà Oracle đang cung cấp. Tuy nhiên, OpenAI vẫn tiếp tục hoạt động thua lỗ (mặc dù doanh thu tăng trưởng theo cấp số nhân), tiêu tốn một lượng tiền mặt đáng kể cho nghiên cứu, phát triển và cơ sở hạ tầng. Con đường chính để OpenAI tạo ra nguồn vốn cần thiết nhằm chi trả cho Oracle là niêm yết cổ phiếu ra công chúng, với một đợt IPO dự kiến có thể diễn ra vào cuối năm 2026 hoặc trong năm 2027. Các ước tính cho thấy đợt niêm yết này có thể huy động được từ 60 tỷ USD đến 100 tỷ USD hoặc hơn, tùy thuộc vào mức định giá đạt được — các mức định giá tư nhân hiện tại dao động từ 500 tỷ USD đến hơn 800 tỷ USD trong các cuộc thảo luận gọi vốn. Số tiền thu được từ đợt chào bán như vậy có thể chảy trực tiếp tới Oracle, cung cấp nguồn thanh khoản quan trọng để trả nợ, tài trợ cho các dự án xây dựng đang triển khai và ổn định hoạt động.

Nguồn: App Economy Insights

Nhưng không phải tất cả đều tích cực

Tuy nhiên, sự phụ thuộc này mang lại những rủi ro đáng kể và các tác dụng phụ tiềm ẩn. Nếu thị trường định giá OpenAI thấp hơn kỳ vọng—chẳng hạn như 500 tỷ USD thay vì 1 nghìn tỷ USD—số tiền thu được từ đợt IPO sẽ thấp hơn dự kiến, làm hạn chế lượng tiền mặt sẵn có cho Oracle và đe dọa việc ghi nhận doanh thu. Thêm vào đó, quy trình niêm yết đại chúng sẽ yêu cầu OpenAI phải công khai các báo cáo tài chính chi tiết, bao gồm dự báo doanh thu, phân bổ chi phí, sự phụ thuộc vào khách hàng và triển vọng ngành. Bất kỳ dấu hiệu nào trong các cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh hoặc hồ sơ pháp lý cho thấy tăng trưởng có thể chậm lại, chi phí có thể vượt mức hoặc nhu cầu có thể suy giảm đều có thể kích hoạt sự sụt giảm mạnh của cả cổ phiếu OpenAI và Oracle, trong bối cảnh vận mệnh của hai bên gắn liền với nhau.

Mối quan hệ bất cân xứng

Nhưng còn có một yếu tố khác ngoài nợ cao và bảng cân đối kế toán yếu kém. Công chúng hiếm khi bàn luận về mối quan hệ giữa chính hai công ty này. Trên thực tế, các nhà đầu tư cũng đang bất an vì Oracle đang ở trong tình thế bất lợi hơn so với OpenAI.

Ban đầu, OpenAI dựa vào Azure của Microsoft cho các dịch vụ đám mây nhưng đã vượt quá năng lực đó, phải tìm đến Oracle do nhu cầu cấp thiết hơn là vì ưu tiên công nghệ vượt trội. Theo quan điểm của OpenAI, Oracle chủ yếu đóng vai trò là nhà cung cấp năng lực tính toán mang tính hàng hóa với sự khác biệt hạn chế. Trong khuôn khổ Stargate, Oracle đóng vai trò là "người xây dựng" cơ sở hạ tầng, trong khi OpenAI giữ quyền sở hữu, thẩm quyền ra quyết định và giá trị sở hữu trí tuệ của các mô hình của mình. OpenAI có thể thay đổi nhà cung cấp, hợp tác với các bên khác hoặc thậm chí sử dụng tiền thu được từ IPO để xây dựng cơ sở hạ tầng riêng, giảm sự phụ thuộc lâu dài vào Oracle. Điều này khiến Oracle phải đối mặt với khả năng các khoản đầu tư khổng lồ của mình sẽ dẫn đến tình trạng công suất không được tận dụng hết trong những năm tới.

Rủi ro tập trung càng làm gia tăng những lo ngại. Không giống như các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn (hyperscalers) như Amazon (với thương mại điện tử), Microsoft (với phần mềm) hay Google (với quảng cáo), vốn sở hữu dòng doanh thu đa dạng và tự phát triển các sản phẩm AI của riêng mình, Oracle đang đặt cược lớn vào một khách hàng duy nhất trong quá trình xây dựng hạ tầng AI này.

Một bằng chứng rất rõ ràng cho vị thế yếu hơn của Oracle so với các nhà cung cấp đám mây quy mô lớn khác là việc theo một số nhà phân tích, OpenAI được cho là đã thương lượng mức giá khoảng 10 USD/giờ GPU, thấp hơn đáng kể so với mức tiêu chuẩn 14–18 USD mà AWS hay Azure đang áp dụng.

Bảng dưới đây tóm tắt sự bất đối xứng này:

Tóm tắt

Sự sụt giảm mạnh của Oracle phản ánh một canh bạc đầy rủi ro vào hạ tầng AI, vốn đã gây áp lực lên tình hình tài chính và lộ rõ những lỗ hổng của doanh nghiệp. Mặc dù thương vụ Stargate và quan hệ đối tác với OpenAI mang lại tiềm năng tăng trưởng to lớn nếu được triển khai thành công, song một nghịch lý vẫn tồn tại: con đường trở thành đơn vị cung cấp hạ tầng AI then chốt đang có nguy cơ làm suy yếu sự ổn định của công ty.

Sự sống còn của Oracle có thể phụ thuộc vào việc OpenAI chuyển đổi thành công sang giai đoạn có lãi và niêm yết trên thị trường đại chúng, nhưng những bất định kéo dài xoay quanh vấn đề định giá, công bố thông tin và sự phụ thuộc chiến lược đang khiến các nhà đầu tư phải thận trọng.

Những tháng tới, đặc biệt là các diễn biến liên quan đến đợt IPO của OpenAI, sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xác định liệu Oracle có thể chuyển hóa tầm nhìn táo bạo của mình thành giá trị bền vững hay sẽ phải đối mặt với những thách thức kéo dài.