Sách “Freedom of Money” của CZ làm nóng lại cuộc tranh cãi gay gắt nhất về crypto ở Trung Quốc

Nhà sáng lập Binance, Changpeng Zhao (CZ) vừa ra mắt hồi ký “Freedom of Money” dày 457 trang vào ngày 08/04/2024. Cuốn sách này ngay lập tức châm ngòi cho cuộc khẩu chiến công khai với nhà sáng lập OKX là Star Xu.

Cuốn hồi ký kể lại hành trình của CZ từ vùng quê Trung Quốc đến khi xây dựng sàn giao dịch crypto lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, những tiết lộ đáng chú ý nhất lại liên quan đến các ông lớn crypto khác của Trung Quốc, như nhà sáng lập Huobi – Li Lin và nhà sáng lập Tron (TRX) – Justin Sun.

Nguồn gốc mâu thuẫn kéo dài cả thập kỷ

CZ gia nhập OKCoin, tiền thân của sàn OKX, với vai trò Giám đốc Công nghệ vào giữa năm 2014, nhưng chỉ làm việc chưa đầy một năm.

Theo hồi ký, CZ rời OKCoin vào đầu năm 2015 sau khi Star Xu cố gắng thương lượng lại quyền sở hữu 10% cổ phần mà CZ đang nắm giữ tại công ty.

Việc chia tay này không êm đẹp. Ngay sau đó, một cuộc tranh chấp hợp đồng căng thẳng nổ ra, xoay quanh vấn đề quản lý tên miền Bitcoin.com.

CZ là người đứng ra môi giới một thỏa thuận giữa OKCoin và nhà đầu tư Bitcoin (BTC) đời đầu Roger Ver. Ver giao quyền sử dụng tên miền cho sàn đổi lại các khoản thanh toán hàng tháng.

Tồn tại hai phiên bản hợp đồng khác nhau. Cả Ver và CZ đều cho rằng OKCoin đã làm giả một hợp đồng thêm điều khoản chấm dứt sau sáu tháng. Xu lại đổ lỗi cho CZ về việc này.

Mâu thuẫn năm 2015 còn lôi kéo cả Ver vào khi ông này kiện OKCoin đòi 570,000 USD. Đồng thời, CZ công khai cáo buộc OKCoin làm giả khối lượng giao dịch bằng bot và gian lận kiểm toán proof-of-reserves.

Xu đáp trả bằng cách đặt câu hỏi về năng lực của CZ và tố cáo ông gian dối. Dù sau này sự việc đã lắng xuống, nhưng cả hai bên đều không quên.

Từ hiềm khích cũ đến các cáo buộc mới

Trong “Freedom of Money”, CZ nhắc lại đợt siết chặt quản lý crypto tại Trung Quốc năm 2020 khiến thị trường biến động mạnh.

Ông kể lại việc OKCoin thông báo tạm dừng rút tài sản vô thời hạn vào ngày 16/10/2020. Khi đó, Star Xu bị cảnh sát Trung Quốc áp dụng “giam lỏng mềm”. Xu được thả sau khoảng năm tuần.

Hai ngày sau khi Xu được thả, nhà sáng lập Huobi là Li Lin cùng nhiều lãnh đạo khác bị tạm giữ trong một sự kiện công khai vào ngày 28/11/2020.

Li Lin trải qua khoảng 90 ngày “giam lỏng mềm”. Sau đó, ông rời khỏi ngành và bán Huobi cho quỹ About Capital Management của Justin Sun vào tháng 10/2022.

Thương vụ này được cho là có giá trị khoảng 1 tỷ USD nhưng lại dẫn đến mâu thuẫn giữa Sun và Li.

Sun cáo buộc Li Lin che giấu khoản thiếu hụt 30 triệu USD trong quá trình kiểm toán. Ngược lại, Li kiện Sun tranh chấp quyền sở hữu thương hiệu. Sau đó, Sun đã đổi tên sàn này thành HTX.

Tuy nhiên, tình tiết gây sốc nhất trong cuốn sách của CZ lại nói về chuyện diễn ra nhiều năm sau.

CZ kể rằng trong một bữa tối vào năm 2025, Li Lin nói ông đã nhìn thấy ảnh chụp màn hình cho thấy chính Star Xu là người trực tiếp báo công an về mình. Theo CZ, chính điều này đã dẫn đến việc Li Lin bị bắt.

“Năm năm sau, trong một bữa tối vào năm 2025, tôi gặp lại Li Lin sau 11 năm. Li Lin kể đã xem được ảnh chụp màn hình cho thấy Xu Mingxing chính là người báo công an Trung Quốc về ông, và chính nhờ báo cáo đó mà ông bị bắt.”

Star Xu phản pháo

Xu đã lên tiếng phủ nhận, cho rằng lời tố cáo “mách lẻo” là hoàn toàn vô lý, đồng thời đá đểu CZ là con người không thay đổi gì sau bốn tháng ngồi tù. Trước đó, CZ đã bị tòa án Mỹ kết án vì vi phạm quy định chống rửa tiền năm 2023. Ông phải nộp phạt cá nhân 150 triệu USD, còn Binance phải nộp tổng cộng 4.3 tỷ USD.

“Sau bốn tháng trong tù, ông ta vẫn tiếp tục tung ra các phát ngôn sai sự thật với toàn thế giới. Tôi chỉ có thể nói rằng: một kẻ quen nói dối sẽ không thay đổi bản tính”, ông cho biết.

Không dừng lại ở việc phủ nhận, Xu còn nhắc lại tranh chấp hợp đồng OKCoin năm xưa, đưa ra video YouTube và nhật ký trò chuyện QQ từ tháng 12/2014.

Theo Xu, các bằng chứng vẫn cho thấy CZ gửi hai bản hợp đồng cho kế toán OKCoin: phiên bản 7 gửi trước, rồi phiên bản 8 được chỉnh sửa cùng điều khoản chấm dứt gửi đến sau đó vài tiếng.

Bên cạnh tranh chấp hợp đồng, Xu còn liệt kê hàng loạt cáo buộc mà ông cho là giả dối, bao gồm:

• Câu chuyện của CZ về thời gian làm việc tại OKCoin
• Tranh chấp với Roger Ver
• Cả việc CZ có thao túng thị trường hay không, và
• Tình trạng hôn nhân của CZ.

Xu cũng ám chỉ rằng CZ là “nhân chứng có vấn đề”, từng báo cáo Justin Sun trong một vụ điều tra khác.

CZ hiện vẫn chưa lên tiếng phản hồi các bài đăng của Xu.

Mâu thuẫn này nói lên điều gì về các nhà sáng lập crypto Trung Quốc?

Những lời tố cáo công khai trên cho thấy các mâu thuẫn cá nhân giữa các nhà sáng lập sàn giao dịch crypto đời đầu của Trung Quốc vẫn có sức ảnh hưởng lớn đến dư luận.

CZ, Star Xu, Li Lin và Justin Sun đều là những người sáng lập ra bốn nền tảng có tầm ảnh hưởng nhất ngành. Họ đều từng trải qua sóng gió với các đợt siết chặt của Bắc Kinh, việc bị tạm giữ và phải chuyển trụ sở ra nước ngoài trong giai đoạn 2017–2022.

• Li Lin âm thầm rời khỏi sàn sau khi bán Huobi.
• Justin Sun trở thành người điều hành đầy tranh cãi của sàn HTX, đồng thời đối mặt với các cáo buộc của Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Hoa Kỳ (SEC) liên quan tới nghi vấn gian lận chứng khoán.
• CZ đã thi hành xong bản án của mình và hiện đang tự định vị như một người dẫn dắt tư duy thông qua các hoạt động giáo dục.
• Xu tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo tại OKX, sàn này vẫn nằm trong top các sàn giao dịch lớn nhất thế giới về khối lượng giao dịch.

Những luận điểm chính trong cuộc tranh cãi này đến nay vẫn chưa được xác thực độc lập. Ảnh chụp màn hình mà CZ nói là từ Li Lin cũng chưa từng được công khai.

Bằng chứng về bản hợp đồng từ năm 2014 vẫn còn gây tranh cãi sau hơn 10 năm.

Có một điều rõ ràng là “Tự do Tiền tệ” đang mở ra chương mới cho những vết thương cũ mà giới crypto Trung Quốc muốn giữ kín.