Cuộc đàn áp crypto của Trung Quốc cho thấy xu hướng thị trường sắp tới

Thông báo chung ngày 06/02/2024 của Trung Quốc — cấm các stablecoin neo theo đồng nhân dân tệ không được cấp phép, coi hầu hết hoạt động token hóa RWA là bất hợp pháp và tái khẳng định lệnh cấm hoàn toàn với hoạt động crypto — đã không tạo ra nhiều biến động trên thị trường. Jason Atkins, Giám đốc Thương mại tại công ty tạo lập thị trường Auros có trụ sở ở Hồng Kông, cho rằng sự im lặng này chính là tín hiệu đáng chú ý nhất.

Sau nhiều năm các lệnh cấm và thường xuyên nhắc lại các quy định này, thị trường cơ bản đã “định giá” sự khắt khe của Bắc Kinh với crypto phi tập trung — và điều quan trọng hiện giờ nằm ở chi tiết về những gì thông báo lần này thực sự muốn truyền đạt.

RWA: đón đầu xu hướng

Điểm mới thực sự trong thông báo tháng 02 vừa rồi đó là lần đầu tiên cơ quan quản lý Trung Quốc đề cập đến việc token hóa RWA — một điều chưa từng có trước đây. Một số người cho rằng đây là bước mạnh tay hơn, nhưng theo Atkins, đây chỉ là động thái hoàn thiện quy định một cách logic.

Theo lý giải của ông: Trước đây, Bắc Kinh từng để hoạt động đào Bitcoin phát triển thành ngành lớn tại Trung Quốc trước khi ban lệnh cấm vào năm 2021, khiến họ phải xử lý thứ đã ăn sâu vào hệ thống tài chính. Giờ đây, với RWA đang tăng trưởng mạnh trên toàn cầu, Trung Quốc có vẻ không muốn đi vào vết xe đổ đó. Việc đề cập rõ ràng đến token hóa chính là cảnh báo về nguy cơ kiểm soát nguồn vốn từ sớm — khi việc di chuyển tài sản qua token hóa dễ dàng và tự do hơn rất nhiều, đi ngược lại triết lý tài chính của Trung Quốc.

Nhưng không có nghĩa là khung pháp lý quản lý RWA sẽ xuất hiện sớm. Chỉ đơn giản là Bắc Kinh đang chú ý nhiều hơn đến lĩnh vực này.

“Việc đào Bitcoin trong nước gần như phát triển nhanh chóng mà họ thậm chí không nghĩ tới — và rồi mọi thứ trở nên quá lớn,” Atkins chia sẻ. “Tôi nghĩ việc đưa RWA vào thông báo lần này là dấu hiệu cho thấy họ đang cố gắng nắm bắt các vấn đề mới nhất và muốn quản lý ngay từ đầu.”

Stablecoin, Hong Kong và tranh luận về hạ tầng

Một điểm tinh tế lần đầu tiên được đưa ra khiến nhiều chuyên gia chú ý: trong thông báo này, stablecoin được tách khỏi định nghĩa “tiền ảo” và được coi như công cụ thực hiện “một số chức năng của tiền pháp định”. Một số người cho rằng đây là động thái mở đường cho các ngân hàng liên quan đến Trung Quốc tại Hồng Kông trong tương lai có thể xin giấy phép stablecoin theo khung pháp lý mới của đặc khu này.

Atkins cho rằng cách hiểu này là hợp lý, nhưng quá trình sẽ còn kéo dài. Quan điểm của ông là về hạ tầng chứ không phải sáng tạo: nếu stablecoin thực sự cải thiện việc xử lý thanh toán và giải ngân, nó như một bản nâng cấp cho hệ thống ngân hàng, chứ không phải mối đe dọa. Khi đó, cơ quan quản lý mới có thể cân nhắc hợp tác. Theo Atkins, ban đầu các startup gốc crypto sẽ là bên tham gia sandbox ở Hồng Kông, rồi khi khung pháp lý hoàn thiện, các ngân hàng mới vào cuộc.

Về việc liệu các tập đoàn công nghệ lớn Trung Quốc — từng thử nghiệm các dự án stablecoin tại Hồng Kông rồi tạm dừng theo chỉ đạo — có được phép tiếp tục hay không, Atkins thẳng thắn chia sẻ rằng những vấn đề này giới ngoài không thể nắm rõ toàn bộ. Các cuộc trao đổi ngầm giữa Bắc Kinh và Hồng Kông gần như sẽ quyết định mức độ tự do của thành phố này. “Họ cho chúng ta biết điều gì là được biết,” ông nói.

Sự thống trị kỹ thuật số âm thầm của đồng USD

Phân tích sắc sảo nhất của Atkins không nằm ở các lệnh cấm của Trung Quốc mà ở chỗ thế giới đang chuyển động theo cách mà Trung Quốc không thể ngăn chặn. Theo ông, Đạo luật GENIUS của Mỹ đã đưa thế giới tiến gần hơn đến kịch bản các giao dịch số — như ngoài đời thực — mặc định sử dụng các kênh giao dịch lấy USD làm chuẩn. Mỗi khi ai đó mua stablecoin neo theo USD là tương đương với việc mua trái phiếu chính phủ Mỹ.

Trước đây, Trung Quốc từng rất hiểu ưu thế này: vào thời điểm đỉnh cao năm 2013, Trung Quốc là nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ nhiều trái phiếu chính phủ Mỹ nhất với hơn 1,3 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, sau nhiều năm bán ra, lượng nắm giữ hiện chỉ còn khoảng 680 tỷ USD, đẩy Trung Quốc xuống vị trí thứ ba sau Nhật Bản và Anh.

Nhưng quyết định bán trái phiếu là điều mà Bắc Kinh có thể kiểm soát. Khi stablecoin được sử dụng ngày càng rộng rãi và không biên giới, lựa chọn ấy không còn nữa — nhu cầu với trái phiếu Mỹ sẽ tự động xuất hiện trong mọi giao dịch kỹ thuật số hàng ngày, hoàn toàn ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ chính phủ riêng lẻ nào.

“Bạn có thể cấm nó,” ông nói. “Nhưng làm sao bạn thực sự chặn được nó chứ?”

Câu hỏi mà không ai đặt ra

Atkins cũng nhấn mạnh điều mà các quốc gia khác nên lưu tâm: khi các nước dần mở cửa khung pháp lý cho stablecoin và thử nghiệm token hóa, câu hỏi ai sẽ cung cấp thanh khoản cho các sản phẩm này vẫn chưa có lời giải rõ ràng.

Các cổng nạp/rút tiền, giá ổn định, trượt giá thấp — tất cả đều không thể triển khai nếu không có các nhà tạo lập thị trường hoạt động theo cơ chế thưởng phạt rõ ràng. Luật pháp có thể mở đường, nhưng thanh khoản mới là điều quyết định sự thành bại.

“Không có thanh khoản thì không gì hoạt động được,” ông khẳng định. “Dù bạn có làm cho nó hấp dẫn đến đâu đi nữa.”

Cũng cần lưu ý Atkins hiện là CCO của một đơn vị tạo lập thị trường — tức có lợi ích kinh doanh trực tiếp trong vấn đề này. Tuy nhiên, quan điểm thực chất không thay đổi bất kể ai nói ra: Nếu thị trường không có đơn vị tạo lập liên tục đứng hai phía mua/bán, biến động giá sẽ ngày càng lớn, chênh lệch giá nới rộng và nơi nào cũng khó xây dựng thị trường ổn định, dễ tiếp cận như các nhà quản lý mong muốn — dù là ở Hồng Kông, Washington hay một ngày nào đó là Bắc Kinh.

Trung Quốc có thể bỏ qua thực tế này, hay nghĩ rằng có thể tự xây dựng hệ thống ổn định hóa stablecoin qua cơ sở hạ tầng do Nhà nước kiểm soát. Nhưng ở bất cứ kịch bản hệ sinh thái stablecoin nào hoạt động hiệu quả, vai trò của các đơn vị như Auros là không thể thay thế, dù Bắc Kinh có muốn thừa nhận hay không.

Jason Atkins là Giám đốc Thương mại (CCO) tại Auros, công ty chuyên thuật toán giao dịch và tạo lập thị trường crypto, có trụ sở tại Hồng Kông và New York. Buổi phỏng vấn này được thực hiện vào ngày 05/03/2026.