Thị trường toàn cầu đã tăng mạnh vào thứ Hai khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết cuộc chiến với Iran có thể sớm kết thúc, giúp xoa dịu lo ngại về một cú sốc năng lượng kéo dài. Giá dầu giảm sâu trong khi thị trường chứng khoán đi lên và các loại tiền mã hóa lấy lại sự lạc quan, cho thấy tâm lý nhà đầu tư thay đổi một cách nhanh chóng.
Diễn biến này xảy ra sau một tuần biến động dữ dội do chiến dịch quân sự của Mỹ–Israel nhằm vào Iran, khiến thị trường năng lượng bị xáo trộn và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ khủng hoảng nguồn cung toàn cầu.
Giá dầu thô giảm mạnh sau khi ông Trump phát tín hiệu cho thấy xung đột có thể sẽ sớm dịu lại.
Trước đó trong ngày, giá dầu từng được dự báo theo kịch bản xấu nhất là nguồn cung ở Trung Đông bị ảnh hưởng kéo dài. Nhưng sau khi những lời phát biểu của ông Trump được lan truyền, các nhà giao dịch nhanh chóng điều chỉnh lại các khoản phí rủi ro này.
Dầu WTI đã giảm về vùng 80 USD sau khi trước đó từng giao dịch gần 100 USD hoặc cao hơn trong giai đoạn leo thang căng thẳng.
Giá dầu thô đảo chiều giảm mạnh sau cú nhảy vọt lên trên 110 USD trước đó trong ngày. Nguồn: Oilprice.com
Việc giá dầu lao dốc phản ánh thị trường đánh giá lại và tin rằng cuộc chiến sẽ không kéo dài, cũng như không gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu trong lâu dài.
Thị trường chứng khoán cũng phản ứng ngay lập tức.
Chỉ số S&P 500 đã tăng khoảng 0.7% trong phiên giao dịch khi nhà đầu tư quay lại với các tài sản rủi ro. Đợt tăng điểm này cho thấy niềm tin ngày càng lớn hơn rằng xung đột sẽ không kéo dài và khó gây ra cú sốc kinh tế diện rộng.
Giá dầu giảm góp phần hỗ trợ thị trường cổ phiếu bởi khi giá năng lượng tăng mạnh thường tạo áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến chi tiêu của người tiêu dùng.
Khi giá dầu giảm sâu, nhà đầu tư bắt đầu loại bỏ kịch bản về một khủng hoảng năng lượng toàn cầu như những gì từng xảy ra trong các căng thẳng địa chính trị trước đây.
Thị trường tiền mã hóa cũng chuyển biến tích cực.
Bitcoin phục hồi về quanh mức 69,000 USD, tăng khoảng 2% trong 24 giờ qua. Đợt phục hồi này diễn ra sau quãng thời gian biến động mạnh do nhà đầu tư lo lắng về rủi ro địa chính trị.
Các nhà giao dịch crypto thường coi khủng hoảng địa chính trị là tín hiệu cần giảm rủi ro. Tuy nhiên, khi căng thẳng lắng dịu, các tài sản kỹ thuật số thường phục hồi rất nhanh cùng các thị trường rủi ro khác.
Đợt tăng giá này cho thấy các nhà giao dịch kỳ vọng cuộc xung đột sẽ được kiểm soát và không chuyển thành khủng hoảng toàn cầu kéo dài.
Biến động thị trường diễn ra sau một tuần đầy căng thẳng tại Trung Đông.
Ngày 28/02/2024, Mỹ và Israel đã tiến hành các đợt không kích quy mô lớn trên lãnh thổ Iran, nhắm vào các cơ sở hạt nhân, hạ tầng tên lửa và căn cứ quân sự.
Các vụ tấn công này đã khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều chỉ huy cấp cao thiệt mạng, làm tình hình khu vực nóng lên chưa từng có.
Đáp trả, Iran liên tục phóng tên lửa và triển khai máy bay không người lái tấn công các mục tiêu tại Israel và căn cứ Mỹ trên khắp Trung Đông.
Xung đột nhanh chóng lan rộng sang nhiều quốc gia như Bahrain, Kuwait, Qatar, Iraq, Jordan, Lebanon và Oman.
Thị trường năng lượng phản ứng mạnh mẽ vì chiến tranh đe dọa ảnh hưởng đến các tuyến cung ứng dầu quan trọng.
Iran từng cảnh báo sẽ phong tỏa eo biển Hormuz – con đường vận chuyển nơi khoảng 20% lượng dầu toàn cầu được vận chuyển qua đây.
Chỉ riêng đe dọa này đã khiến thị trường bị xáo trộn nghiêm trọng.
Khoảng 150 tàu dầu buộc phải neo ngoài khơi eo biển, khiến khoảng 140 triệu thùng dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Các chuyên gia phân tích cho rằng nếu eo biển này bị đóng hoàn toàn, có thể lên đến 15 triệu thùng dầu mỗi ngày bị ảnh hưởng.
Cùng lúc đó, nhiều cơ sở sản xuất năng lượng trong khu vực cũng bị phá hoại hoặc buộc phải giảm công suất.
Iraq, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng phải tạm thời cắt giảm lượng dầu khai thác. Qatar cũng tuyên bố bất khả kháng với một số lô hàng khí tự nhiên hóa lỏng.
Ả Rập Xê Út đã cố gắng chuyển hướng xuất khẩu qua các đường ống dẫn tới các cảng biển Đỏ, nhưng tuyến đường này có công suất khá hạn chế.
Giữa bối cảnh này, những phát biểu mới nhất của ông Trump đã làm thay đổi kỳ vọng của thị trường.
Tổng thống cho biết quyết định kết thúc chiến tranh sẽ được đưa ra cùng với Thủ tướng Israel – ông Benjamin Netanyahu, đồng thời cho rằng xung đột có thể sẽ sớm chấm dứt.
Dù vẫn chưa có bất kỳ lệnh ngừng bắn nào được công bố, phát biểu trên đã cho thấy mục tiêu quân sự có thể đã gần hoàn thành.
Những lời phát biểu này đã giúp xoa dịu lo ngại về nguy cơ chiến tranh lan rộng hơn tới các quốc gia vùng Vịnh khác, hoặc khả năng gián đoạn vận chuyển hàng hải nghiêm trọng.
Có một số yếu tố quan trọng sẽ quyết định liệu đà tăng giá này có tiếp tục hay không.
Trước hết, thị trường sẽ chờ đợi các dấu hiệu về một lệnh ngừng bắn chính thức hoặc thông báo phối hợp giữa Washington và Tel Aviv.
Các nhà giao dịch cũng sẽ theo dõi sát tình hình tại eo biển Hormuz và liệu hoạt động vận chuyển dầu mỏ có trở lại bình thường hay không.
Bên cạnh đó, các chuyên gia sẽ theo dõi xem liệu các nhóm vũ trang thân Iran, bao gồm cả Hezbollah, có giảm mức độ can dự vào xung đột hay không.
Nếu căng thẳng tiếp tục lắng dịu, giá dầu có thể giảm thêm và thị trường toàn cầu cũng sẽ ổn định hơn.
Tuy nhiên, nếu xung đột lại leo thang, đà phục hồi hiện tại của cổ phiếu cũng như thị trường crypto có thể bị đảo ngược nhanh chóng.
Ở thời điểm hiện tại, thị trường dường như đang kỳ vọng rằng chiến tranh sẽ kết thúc sớm hơn so với lo ngại ban đầu của nhiều người.