Jane Street: Vì sao một “ông lớn” phố Wall liên tục xuất hiện trong những sự sụp đổ lớn nhất của thị trường crypto

Jane Street lại xuất hiện trên truyền thông sau khi bên quản lý phá sản của Terraform Labs cáo buộc công ty giao dịch này đã giao dịch nội gián liên quan đến sự sụp đổ của TerraUSD (UST) và LUNA vào tháng 05/2022.

Vụ kiện cho rằng Jane Street đã sử dụng thông tin nội bộ về việc Terraform rút thanh khoản để rút khỏi các vị thế giao dịch và thu lợi trước khi stablecoin này mất neo với đồng USD.

Vụ kiện Terraform khiến Jane Street tiếp tục bị chú ý

Theo đơn kiện, Terraform đã bí mật rút khoảng 150 triệu USD thanh khoản khỏi các pool Curve hỗ trợ UST. Ngay sau đó, các ví có liên quan tới Jane Street được cho là đã rút hoặc bán hàng chục triệu USD UST.

Terraform cho rằng những hành động này đã làm giảm niềm tin của thị trường, dẫn đến sự sụp đổ diện rộng và khoảng 40 tỷ USD giá trị đã bị xóa sổ.

Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ là cáo buộc. Jane Street phủ nhận mọi sai phạm và cho biết sẽ bảo vệ mình tại tòa. Hiện tòa án vẫn chưa đưa ra phán quyết về các cáo buộc này.

Một mô hình liên kết gián tiếp đến các thất bại lớn trong thị trường crypto

Tên tuổi Jane Street cũng liên tục được nhắc đến trong một số vụ sụp đổ lớn của thị trường crypto, như FTX. Tuy nhiên, công ty này chưa từng bị cáo buộc sai phạm trong vụ FTX.

Sự liên quan chủ yếu xuất phát từ con người. Sam Bankman-Fried, nhà sáng lập FTX và Alameda Research, từng là trader tại Jane Street. Caroline Ellison, CEO của Alameda, cũng khởi đầu sự nghiệp tại đây.

Những sự liên kết này cho thấy Jane Street là môi trường đào tạo lớn cho các nhà giao dịch định lượng. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng xác minh rằng Jane Street, với tư cách công ty, từng nhúng tay vào các hoạt động gian lận hoặc sự sụp đổ của FTX.

Các nhà điều tra kết luận nguyên nhân khiến FTX sụp đổ là do lãnh đạo FTX và Alameda sử dụng sai tiền của khách hàng.

Vai trò của Jane Street như là nhà tạo lập thị trường trong lĩnh vực crypto

Jane Street hoạt động như một công ty giao dịch định lượng toàn cầu và là nhà cung cấp thanh khoản. Họ dùng các thuật toán và mô hình thống kê để giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, ETF và ngày càng mở rộng sang cả tiền mã hóa.

Công ty này không vận hành sàn giao dịch crypto hay phát hành token. Thay vào đó, họ đóng vai trò là nhà tạo lập thị trường.

Nhà tạo lập thị trường cung cấp thanh khoản nhờ liên tục mua – bán tài sản, giúp thị trường giao dịch ổn định hơn.

Vì vậy, Jane Street kết nối giao dịch với nhiều công ty crypto khác nhau. Điều này khiến họ thường xuyên có mặt trong các sự kiện lớn của thị trường, gồm cả các cuộc khủng hoảng.

Trong giai đoạn bùng nổ của thị trường từ 2020 đến 2022, Jane Street là một trong những nhà tạo lập thị trường crypto lớn nhất, giao dịch trên nhiều sàn lớn và hỗ trợ thanh khoản cho nhiều tài sản mã hóa.

Do quy mô hoạt động lớn, các giao dịch của Jane Street thường xuất hiện trên dữ liệu blockchain và các pool thanh khoản. Tuy nhiên, việc dễ nhận ra không đồng nghĩa với việc họ gây ra sự cố.

Cho đến nay, các cơ quan quản lý và tòa án chưa từng xác định Jane Street chịu trách nhiệm gây ra khủng hoảng lớn nào trong crypto. Vụ kiện từ Terraform là lần đầu tiên công ty bị kiện tụng trực tiếp liên quan đến sai phạm trong lĩnh vực crypto.

Kết quả pháp lý có thể định hình sự kiểm tra trong tương lai

Vụ kiện từ phía Terraform có thể giúp làm rõ liệu hoạt động giao dịch của Jane Street vượt qua giới hạn pháp lý hay chỉ là hành vi thông thường của nhà tạo lập thị trường.

Kết quả của vụ kiện này cũng sẽ ảnh hưởng đến cách các tòa án đánh giá việc sử dụng thông tin nội bộ trên các thị trường phi tập trung.

Tại thời điểm viết bài, Jane Street vẫn là tay chơi lớn nhưng hoạt động khá kín tiếng trong ngành crypto. Sức ảnh hưởng của họ đến từ quy mô, chuyên môn kỹ thuật và vai trò cung cấp thanh khoản — kể cả khi những nghi vấn về họ vẫn tiếp tục xuất hiện.