Khi thị trường vốn chuyển sang các blockchain nhanh hơn, World Markets ra mắt trên MegaETH

Trong nhiều năm qua, thị trường crypto luôn tồn tại một khoảng cách rõ rệt. DeFi đã mang lại giao dịch mở và minh bạch, trong khi các sàn giao dịch tập trung vẫn đảm nhiệm phần lớn vai trò xác định giá. Nguyên nhân chính là do hạ tầng. Hầu hết blockchain chú trọng vào việc vận hành ứng dụng thay vì đáp ứng nhu cầu giao dịch tốc độ cao. Sổ lệnh, chênh lệch giá thấp và phòng ngừa rủi ro theo thời gian thực đòi hỏi hệ thống phải xử lý nhanh và chi phí thấp, và hiện nay yêu cầu này ngày càng trở nên bắt buộc đối với thị trường.

Khi khối lượng giao dịch tăng cao, áp lực lên hạ tầng ngày càng lộ rõ. Theo thống kê từ DeFiLlama, các thị trường perpetual futures phi tập trung hiện đã xử lý khoảng 20–30 tỷ USD mỗi ngày, với tổng khối lượng hàng tháng thường xuyên tiệm cận mức 1 nghìn tỷ USD tuỳ vào tình hình thị trường.

Khi xu hướng này phát triển mạnh mẽ hơn, MegaETH – một Ethereum Layer 2 hiệu năng cao với độ trễ cực thấp và khả năng xử lý vượt trội – đã chính thức đi vào hoạt động. Một trong những ứng dụng nổi bật đầu tiên chạy trên Layer 2 này vào ngày 17/02/2024 là World Markets – nền tảng giao dịch phi tập trung kết hợp giao dịch spot, perpetual futures và cho vay chỉ với một tài khoản duy nhất.

Là một trong những nền tảng giao dịch đầu tiên có đầy đủ chức năng trên mạng lưới này, World Markets đóng vai trò như phép thử đầu tiên để kiểm chứng liệu các blockchain ưu tiên hiệu suất có thể hỗ trợ mô hình thị trường chuẩn tổ chức trên blockchain hay không.

Khi thị trường phát triển vượt quá hạ tầng hiện tại

Trong giai đoạn đầu của DeFi, điều được chú trọng nhất là tính kết hợp. Các giao thức được xây dựng chồng lên nhau, dòng vốn luân chuyển qua các AMM, và thị trường lending phát triển rực rỡ.

Tuy nhiên, giao dịch chuyên nghiệp lại rất khác so với yield farming.

Sổ lệnh cần được cập nhật liên tục. Các nhà tạo lập thị trường cần phí giao dịch có thể dự đoán được. Các trader giao dịch tần suất cao đòi hỏi tốc độ xử lý không được chậm hơn các sàn tập trung đến từng giây. Ngay cả những điểm yếu nhỏ cũng gây thiệt hại lớn khi giao dịch có đòn bẩy.

Đó cũng là lý do khiến nhiều blockchain dạng thông dụng gặp khó khăn.

Phí gas trên các mạng như Base hay Arbitrum có thể biến động rất mạnh khi bị tắc nghẽn. Độ trễ, dù chấp nhận được với giao dịch swap hoặc mint NFT, cũng trở thành vấn đề lớn khi giao dịch các sản phẩm phái sinh có đòn bẩy.

Kevin Coons, nhà sáng lập World Markets, chia sẻ thẳng thắn:

“Chưa từng có một DEX thành công trên chuỗi dạng thông dụng. Có hai lý do đơn giản là phí gas và tốc độ. Phí gas cao hơn gần 100 lần. Phí gas lớn làm các nhà tạo lập thị trường không thể báo giá chênh lệch thấp, nghĩa là các sàn phi tập trung không thể cạnh tranh với Binance – cho đến bây giờ.”

Dù có đồng tình với so sánh 100 lần này hay không, ý chính vẫn rất đáng chú ý: chênh lệch giá thấp và tốc độ xử lý nhanh không phải là “tính năng chọn thêm”, mà là nền tảng trong lĩnh vực tài chính.

Coons nói thêm:

“Tốc độ rất quan trọng. Việc có thể đạt tốc độ gần bằng Binance là điều cần thiết để phát hiện giá trên chuỗi. MegaETH là blockchain đầu tiên cho phép xác lập giá theo thời gian thực.”

Nhận định này xuất phát từ xu hướng lớn hơn: nếu muốn cạnh tranh, thị trường phi tập trung không chỉ cần minh bạch mà còn phải thực sự hiệu quả.

MegaETH và sự nổi lên của các chuỗi hiệu suất cao

MegaETH đã chọn cho mình hướng đi riêng so với các giải pháp mở rộng Ethereum trước đây.

Thay vì chỉ tập trung giảm phí gas, dự án đặc biệt chú ý đến các tiêu chí về hiệu suất như các hệ thống tập trung, hướng đến khả năng xử lý cực lớn và xác nhận giao dịch trong thời gian rất ngắn. MegaETH từng công khai kết quả kiểm tra áp lực, xử lý hàng tỷ giao dịch trước khi ra mắt mainnet.

Các tài liệu chính thức của dự án đều nhấn mạnh tốc độ xử lý giao dịch, đặc biệt dành cho các ứng dụng nhạy với độ trễ như sổ lệnh hoặc game.

Cách tiếp cận này trùng với những nơi khác trong ngành. Hyperliquid, một nền tảng giao dịch khác cũng tập trung cho giao dịch, hiện là một trong những nơi giao dịch perpetual futures sôi động nhất trên blockchain, thường xuyên xử lý hàng tỷ USD giao dịch mỗi ngày.

Bài học rút ra là các thị trường lớn thường có xu hướng chọn những hạ tầng được phát triển riêng cho mục đích giao dịch. Các chuỗi dạng thông dụng vẫn sẽ tồn tại, nhưng thị trường tài chính đang dần chuyển hướng sang các môi trường tối ưu riêng cho khối lượng giao dịch lớn.

World Markets đang cố gắng thay đổi điều gì

World Markets xuất hiện trong bối cảnh này với một lựa chọn thiết kế quan trọng: margin hợp nhất.

Thay vì bắt buộc các trader phải chia nhỏ vốn cho thị trường spot, perpetual futures hoặc nền tảng lending, hệ thống World Markets giúp quản lý tất cả trong một danh mục đầu tư duy nhất.

Trên lý thuyết, điều này nghe có vẻ đơn giản. Nhưng thực tế, nó mở ra cánh cửa cho nhiều chiến lược từng rất khó áp dụng trên blockchain, như giao dịch chênh lệch tận dụng sự khác biệt giữa lãi suất vay và funding rate của perpetual futures.

Mô hình DeFi truyền thống khiến vốn bị chia nhỏ và phải thế chấp quá mức, buộc các trader phải phân tán việc vay mượn, phòng ngừa và giao dịch trên nhiều nền tảng khác nhau, dẫn đến hàng tỷ USD kẹt lại hoặc không tận dụng được do thiếu hạ tầng hợp nhất.

World Markets nỗ lực gom mọi thứ lại. Công cụ quản trị rủi ro ATLAS cho phép tính toán margin ở cấp danh mục đầu tư và thực hiện cho vay dưới chuẩn thế chấp – những tính năng thường chỉ có ở các mô hình prime brokerage truyền thống, rất hiếm thấy trong những giao thức DeFi đầu tiên.

Ở thị trường tài chính truyền thống, các quỹ đầu cơ sử dụng tài khoản hợp nhất, nơi rủi ro được đánh giá ở cấp danh mục đầu tư. Còn DeFi thì chưa từng như vậy.

World Markets về bản chất đang cố gắng mang mô hình quản lý vốn kiểu prime brokerage lên blockchain, giúp các trader tiếp cận các cấu trúc trước đây chỉ dành riêng cho các tổ chức lớn.

Xem lại việc thanh lý và rủi ro

Cách xử lý thanh lý tài sản (liquidation) luôn là chủ đề gây tranh cãi nhất trong giao dịch có đòn bẩy.

Hầu hết các sàn giao dịch, dù là tập trung hay phi tập trung, đều dựa vào hệ thống tự động đóng vị thế khi trader vi phạm ngưỡng an toàn. Đây là điều cần thiết để bảo toàn nguồn vốn nhưng đồng thời làm mất quyền chủ động của trader.

World Markets lại có cách tiếp cận khác. Theo Coons:

“Những trader nhiều kinh nghiệm thường sở hữu danh mục đòn bẩy lớn nhưng lại quản trị rủi ro bằng cách phòng ngừa hợp lý… Hiện nay, các sàn giao dịch thường san sẻ khoản lỗ này cho người dùng bằng việc tự động đóng vị thế của họ. Ở World Markets, bạn hoàn toàn kiểm soát rủi ro của mình. Chúng tôi không quyết định rủi ro thay bạn.”

Mô hình này giúp trader kiểm soát trực tiếp rủi ro đối tác thay vì phải hoàn toàn phụ thuộc vào các quyết định cưỡng chế của sàn.

Mô hình này có phát triển rộng hay không còn tùy thuộc vào số lượng người dùng và thanh khoản trên nền tảng. Tuy nhiên về bản chất, đây là bước chuyển từ các nguyên tắc thanh lý cứng nhắc sang quản lý rủi ro dựa trên danh mục đầu tư.

Thị trường on-chain đang hướng đến đâu

Nhìn rộng ra, khoảnh khắc này vượt xa một nền tảng riêng lẻ nào đó. Các thị trường phi tập trung giờ đây đang phát triển đến mức vượt qua hạ tầng chung mà trước đây chúng được xây dựng trên đó. Giai đoạn đầu của DeFi chủ yếu tập trung vào khả năng truy cập và tính kết hợp linh hoạt. Giai đoạn tiếp theo sẽ hướng tới hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng thực hiện giao dịch và cấu trúc thị trường đủ mạnh để chịu được khối lượng giao dịch thực tế.

Theo nghiên cứu về phái sinh năm 2025 của Messari, hợp đồng tương lai vĩnh viễn đã trở thành một trong những mảng lớn nhất của DeFi về khối lượng giao dịch, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng hoạt động trên chuỗi.

Với quy mô lớn như vậy, hiệu suất không còn là lựa chọn nữa mà trở thành điều kiện bắt buộc. Nếu muốn cạnh tranh với các sàn giao dịch tập trung, các nền tảng cần phải có mức chênh lệch giá thấp hơn, tốc độ khớp lệnh nhanh hơn và thanh khoản sâu hơn, tất cả những yếu tố này đều phải dựa trên hạ tầng được thiết kế riêng cho các hoạt động tài chính.

MegaETH đang hướng mình theo xu hướng thay đổi đó, và việc World Markets ra mắt là một trong những nỗ lực sớm nhất để vận hành toàn bộ hệ thống giao dịch tích hợp, gồm cả sổ lệnh trung tâm, trên hạ tầng được xây dựng riêng cho việc thực thi tài chính tốc độ cao. Đây là tín hiệu cho thấy DeFi đang bước vào giai đoạn trưởng thành, khi bản thân blockchain trở thành sự lựa chọn chiến lược phù hợp với nhu cầu của các thị trường vốn.