Các AI agent từng được kỳ vọng thúc đẩy một nền kinh tế mới trên blockchain — điều gì đã xảy ra không như mong đợi

Khi công nghệ blockchain và trí tuệ nhân tạo ngày càng kết hợp chặt chẽ, x402 – một tiêu chuẩn cho phép các agent AI tự động thực hiện thanh toán on-chain – từng được kỳ vọng sẽ mở ra kỷ nguyên mới: Agent Economy.

Tuy nhiên, dữ liệu gần đây cho thấy khối lượng giao dịch x402 đang giảm mạnh. Diễn biến này khiến nhiều người đặt dấu hỏi về việc phải chăng làn sóng phấn khích ban đầu đã sớm lắng xuống chỉ sau vài tháng bùng nổ.

Giao dịch x402 giảm hơn 92%

Theo báo cáo từ Artemis, khái niệm “thanh toán qua agent x402” hiện tại dường như vẫn còn mang nhiều tính lý thuyết hơn là thực tế. Dù các công cụ như OpenClaw, Moltbook và ví agent chuyên dụng xuất hiện ngày càng nhiều trong cộng đồng mạng xã hội và lập trình viên, nhưng dữ liệu on-chain lại cho kết quả hoàn toàn khác biệt.

Trong tháng 12/2025, x402 ghi nhận trung bình khoảng 731,000 giao dịch mỗi ngày. Đến tháng 02/2026, con số này chỉ còn khoảng 57,000 giao dịch/ngày, tức giảm hơn 92% so với đỉnh điểm trước đó.

Biểu đồ từ Artemis đã thể hiện rõ sự sụt giảm này trên các mạng như Base, Polygon PoS và Solana.

Lucas, chuyên gia về thanh toán on-chain tại Artemis, cũng chia sẻ thêm về hiện tượng này. Bằng việc phân tích giao dịch theo từng lĩnh vực, ông chỉ ra sự thu hẹp mạnh mẽ nhất nằm ở mảng “Hạ tầng & Tiện ích” (Infrastructure & Utilities), và đây là nguyên nhân chính khiến khối lượng giao dịch x402 sụt giảm.

Hoạt động từ các nền tảng như x402secure.com, agentlisa.ai và pay.codenut.ai đã giảm hơn 80% so với thời kỳ đỉnh cao. Những nền tảng này giữ vai trò là hạ tầng then chốt, giúp các agent sử dụng x402 thanh toán thuận tiện và ổn định, tuy nhiên hiện tại nhu cầu thực tế vẫn chưa xuất hiện rõ nét.

“Điều quan trọng nhất là những công cụ, ứng dụng và giao diện này đã cho thấy tiềm năng và hướng đi trong tương lai. Nhưng thực sự, nhu cầu sử dụng vẫn chưa xuất hiện ở thời điểm này”, Lucas chia sẻ.

Dù dữ liệu đang đi xuống, nhiều chuyên gia vẫn lạc quan vào tương lai dài hạn của mô hình kinh tế dựa trên agent.

Những tín hiệu cho thấy sự bùng nổ của nền kinh tế đại lý trong tương lai

Nhìn xa hơn, các nhà phân tích hình dung một hệ thống kinh tế mới nơi các agent AI trở thành các chủ thể kinh tế độc lập. Những agent này sẽ có thể tự động hành động, ra quyết định, giao dịch, tạo ra giá trị mà không cần sự kiểm soát thường xuyên của con người.

Chuyên gia Stacy Muur đã chỉ ra 3 dấu hiệu quan trọng hỗ trợ nhận định này:

• Framework OpenClaw đã vượt qua mốc 180,000 sao trên GitHub, cho thấy sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng. Đây là trợ lý AI mã nguồn mở, có khả năng giám sát ví, tự động claim airdrop và tham gia thị trường dự đoán.
• Moltbook, mạng xã hội đầu tiên thiết kế riêng cho agent AI, đã thu hút gần 2.5 triệu agent tham gia.
• ERC-8004, tiêu chuẩn token mới dành cho các agent AI phi tập trung, đã sẵn sàng được triển khai trên Ethereum mainnet, đưa tầm nhìn này tiến gần hơn đến thực tế.

Từ góc độ đầu tư, các dự án trong hệ sinh thái x402 được niêm yết trên CoinGecko vẫn chưa chứng minh được khả năng tăng trưởng giá ấn tượng. Tổng vốn hóa thị trường của lĩnh vực này đã vượt 6.7 tỷ USD, tuy nhiên riêng Chainlink (LINK) đã chiếm hơn 6 tỷ USD. Hầu hết các dự án còn lại chỉ có giá trị vốn hóa dưới 100 triệu USD.

Áp lực bán chung toàn thị trường cùng tâm lý e ngại đã khiến các nhà đầu tư bỏ qua những yếu tố cơ bản tích cực của hệ sinh thái x402 và agent AI. Nếu tâm lý thị trường được cải thiện, những nền tảng này hoàn toàn có thể tạo ra các dự án crypto tỷ USD mới trong tương lai.