Tác động từ canh bạc bầu cử của bà Sanae Takaichi là gì? Liệu đồng Yên sẽ phục hồi hay tiếp tục suy yếu?

Phép thử Tỷ giá Đồng Yên - TradingKey

TradingKey - Những diễn biến đầu năm 2026 đang trở nên căng thẳng hơn so với dự báo của Wall Street. Chỉ còn vài ngày nữa là đến cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản vào ngày 8/2, đương kim Thủ tướng Sanae Takaichi đang thực hiện ván bài lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của mình.

Là nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử hiến pháp Nhật Bản, bà Sanae Takaichi đã nhanh chóng ổn định nền tảng của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) với hình ảnh "Bà đầm thép" sau khi kế nhiệm ông Shigeru Ishiba vào tháng 10/2025, người có tỷ lệ ủng hộ bị sụt giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, phép thử thực sự nằm ở việc liệu bà có thể tận dụng cuộc bầu cử sớm này để giành được một "thanh bảo kiếm" cho mục tiêu cầm quyền dài hạn, cho phép bà triển khai đầy đủ các chính sách kinh tế mở rộng mang đậm dấu ấn của cố Thủ tướng Abe hay không.

Chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố như cuộc tổng tuyển cử tại Nhật Bản và lợi suất trái phiếu chính phủ tăng vọt, biến động của đồng Yên đã gia tăng đáng kể trong thời gian gần đây. Sau khi thất bại trong việc chinh phục mốc 160,0, tỷ giá USD/JPY đã sụt giảm mạnh, đồng Yên tăng giá gần 4% trong ba phiên giao dịch. Tuy nhiên, USD/JPY đã tạo đáy và tiếp tục đà tăng vào ngày 28/1, cho thấy đồng Yên có thể suy yếu thêm hoặc để mất mốc 160,0.

Liệu đồng Yên có tiếp tục suy yếu trước cuộc bầu cử? Đồng tiền này có thể thực hiện một cuộc phản công quyết liệt sau khi bầu cử kết thúc? Câu trả lời nằm trong thùng phiếu của bà Sanae Takaichi và trên bàn quyết sách của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) Kazuo Ueda.

Liệu "Bà đầm thép" Sanae Takaichi có thể giành chiến thắng? Hãy nhìn vào kết quả thăm dò dư luận!

Theo các cuộc thăm dò của Nikkei và một số tổ chức uy tín vào đầu năm 2026, tỷ lệ ủng hộ đối với nội các của bà Takaichi vẫn duy trì ở mức cao đáng ngạc nhiên, từ 70%-74%. Đây có thể coi là một kỳ tích trong bối cảnh các "nội các ngắn hạn" thường xuyên xuất hiện trên chính trường Nhật Bản những năm gần đây.

Nội các tiền nhiệm của ông Ishiba từng ghi nhận tỷ lệ ủng hộ rơi xuống dưới 20% do cách xử lý yếu kém đối với bê bối "quỹ đen" và sự chia rẽ trong nội bộ đảng. Sau khi nhậm chức, bà Takaichi đã nhanh chóng thu hút sự ủng hộ từ phe bảo thủ và các cử tri độc lập nhờ lập trường bảo thủ cứng rắn và các khẩu hiệu cải cách rõ ràng.

Về cuộc tổng tuyển cử sắp tới, thị trường nhìn chung tin rằng bà Takaichi có khả năng chiến thắng rất cao. Đảng Dân chủ Tự do (LDP) có khả năng tự giành được đa số ghế tối thiểu, và liên minh cầm quyền với Đảng Công minh (Komeito) thậm chí có thể hướng tới mục tiêu đạt được "đa số ổn định tuyệt đối".

Mặc dù hình ảnh cá nhân của bà Takaichi khá trong sạch, nhưng các vụ bê bối quỹ chính trị (liên quan đến phe phái cũ của ông Abe, v.v.) trong nội bộ LDP vẫn là điểm yếu bị các đảng đối lập (như Đảng Dân chủ Lập hiến và Đảng Đổi mới Nhật Bản) nhắm tới.

Nếu bà Takaichi giành chiến thắng lớn, điều đó đồng nghĩa với sự ổn định chính trị và chính sách "Sanaenomics" sẽ được đẩy mạnh hết tốc lực. Khẩu vị rủi ro của thị trường có thể tăng lên, có lợi cho thị trường chứng khoán Nhật Bản, nhưng tác động đối với tỷ giá đồng Yên sẽ phức tạp hơn.

"Sanaenomics": Bàn đạp tài khóa và phanh hãm tỷ giá

Chính sách kinh tế của bà Sanae Takaichi được gọi là "Abenomics mới" hay "Sanaenomics", với cốt lõi là: chi tiêu tài khóa táo bạo + xây dựng khả năng phục hồi sau khủng hoảng.

Bà Takaichi là người ủng hộ điển hình cho việc mở rộng tài khóa. Bà chủ trương soạn thảo một ngân sách bổ sung khổng lồ cho việc phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, nghiên cứu và phát triển công nghệ (như AI và bán dẫn), cũng như xây dựng quốc phòng.

Mở rộng tài khóa thường đi đôi với việc tăng phát hành trái phiếu chính phủ và tăng cung tiền Yên ra thị trường. Nếu không có các biện pháp thắt chặt tiền tệ tương ứng, điều này sẽ gây áp lực giảm giá lên đồng Yên.

Tuy nhiên, tình trạng đồng Yên mất giá quá mức hiện nay đã khiến giá năng lượng và thực phẩm nhập khẩu tăng vọt, làm xói mòn nghiêm trọng sức mua của người dân và trở thành một "quả bom tàng hình" có thể kéo giảm tỷ lệ ủng hộ đối với nội các.

Sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử, để xoa dịu sự bất bình của công chúng, bà Takaichi có thể dùng các tuyên bố để ngăn chặn việc thúc đẩy đồng Yên mất giá quá mức, thậm chí có thể ngầm cho phép can thiệp hạn chế hoặc tăng lãi suất ở mức vừa phải từ ngân hàng trung ương. Nhưng về cốt lõi, bà vẫn cần một đồng Yên yếu để hỗ trợ lợi nhuận cho các tập đoàn đa quốc gia của Nhật Bản, từ đó duy trì sự hưng thịnh của thị trường chứng khoán.

"Sảy chân còn đỡ, sảy miệng khó lùi"? Tranh cãi quanh phát ngôn về đồng Yên của bà Takaichi

Ngay trong giai đoạn nước rút trước cuộc bầu cử (cuối tháng 1/2026), một nhận định của bà Sanae Takaichi suýt chút nữa đã gây ra một sự cố "lật kèo".

Trong một bài phát biểu vận động tranh cử, bà Takaichi ám chỉ rằng "đồng Yên mất giá có mặt tích cực đối với nền kinh tế Nhật Bản", điều này ngay lập tức bị các đảng đối lập nắm thóp để chỉ trích bà là "phớt lờ nỗi khổ của người dân" và "không biết giá một ổ bánh mì là bao nhiêu".

Tình tiết này đã bộc lộ điểm yếu của nội các Takaichi; bà không dám để đồng Yên sụp đổ trước cuộc bầu cử. Điều này có nghĩa là quanh thời điểm bầu cử ngày 8/2, nếu các dòng vốn đầu cơ cố tình bán khống đồng Yên, rất có khả năng Bộ Tài chính sẽ tiến hành can thiệp bằng lời nói hoặc thậm chí là can thiệp thực tế.

Kế hoạch của ông Kazuo Ueda là gì?

Tính đến tháng 1/2026, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vẫn duy trì lãi suất chính sách ở mức 0,75%. So với mức lãi suất âm vài năm trước, 0,75% đã là một bước tiến lớn, đánh dấu việc Nhật Bản chính thức chia tay kỷ nguyên giảm phát.

Tại cuộc họp báo tháng 1, ông Kazuo Ueda tuyên bố rằng mặc dù nền kinh tế đang phục hồi vừa phải, nhưng cần phải quan sát kết quả của các cuộc đàm phán lương mùa xuân (Shunto) và những bất ổn của kinh tế nước ngoài (đặc biệt là các chính sách của chính quyền Trump tại Mỹ).

Gần đây, ông Ueda đã nhiều lần nhấn mạnh về một "vòng tuần hoàn đạo đức", nơi tăng lương thúc đẩy tăng giá. Nếu kết quả Shunto năm 2026 cho thấy mức tăng lương vượt xa lạm phát, khả năng ngân hàng trung ương tăng lãi suất lên 1,0% trong nửa cuối năm là cực kỳ cao.

Hiện tại, chênh lệch lợi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn còn rất lớn. Chừng nào Ngân hàng Trung ương Nhật Bản còn duy trì lãi suất ở mức 0,75% mà không vội vàng và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không cắt giảm lãi suất mạnh mẽ, đồng Yên sẽ thiếu động lực để tăng giá mạnh.

Nền tảng của tỷ giá đồng Yên nằm ở các yếu tố kinh tế cơ bản của Nhật Bản

Dữ liệu từ tháng 12/2025 cho thấy CPI lõi của Nhật Bản vẫn dao động trong khoảng 2,1% - 3,0%, vượt mục tiêu 2% của BoJ trong 45 tháng liên tiếp. Tình trạng lạm phát này phần lớn là do chi phí đẩy, gây ra bởi chi phí nhập khẩu tăng do đồng Yên mất giá, thay vì do cầu kéo. Điều này gây khó khăn cho những người tiêu dùng bình thường.

Ngoài ra, mặc dù tiền lương danh nghĩa đang tăng lên, nhưng tăng trưởng tiền lương thực tế sau khi điều chỉnh theo lạm phát vẫn còn yếu. Đây là vấn đề cấp bách mà bà Sanae Takaichi cần giải quyết và là một lý do khiến đồng Yên thiếu sự hỗ trợ trong dài hạn.

Bank of America duy trì quan điểm bi quan về đồng Yên trong báo cáo mới nhất, dự báo tỷ giá USD/JPY sẽ duy trì trên mức 150 trong phần lớn năm 2026 và thậm chí có thể thử thách mức cao 160 trong quý đầu tiên.

JPMorgan Chase chỉ ra rằng chừng nào chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn ở mức cao, các giao dịch kinh doanh chênh lệch lãi suất (carry trade) sẽ quay trở lại, kìm hãm bất kỳ sự phục hồi nào của đồng Yên.