TradingKey - SpaceX (SPCX) đã đạt được bước tiến mang tính lịch sử trong chương trình tái sử dụng Starship. Vào ngày 14 tháng 11, tầng trên của Starship mang số hiệu Ship 42 đã quay trở lại Starbase, Texas, sau khi hoàn thành khoảng 14 vòng quỹ đạo quanh Trái Đất và lần đầu tiên được cánh tay cơ học của tháp phóng tóm bắt thành công.
Đây là lần đầu tiên SpaceX thu hồi thành công tầng trên của Starship quay trở về từ quỹ đạo. Trong sứ mệnh kéo dài hơn 22 giờ, tàu vũ trụ này cũng đã triển khai 26 vệ tinh Starlink V3, chứng minh rằng Starship đã có khả năng thực hiện đồng thời các nhiệm vụ vận chuyển tải trọng thương mại, vận hành kéo dài trên quỹ đạo và quay trở lại bãi phóng.
Tuy nhiên, Chuyến bay 15 đã không đạt được mục tiêu ban đầu là thu hồi cả hai tầng. Trong quá trình quay trở lại, tầng đẩy Super Heavy đã kích hoạt cảnh báo khối lượng nhiên liệu ở mức thấp, khiến quá trình đốt động cơ để quay về kết thúc sớm. Sau khi hệ thống dẫn đường xác nhận tầng đẩy không thể tiếp cận tháp phóng một cách an toàn, hệ thống đã tự động hủy bỏ quy trình tóm bắt và chuyển hướng về phía Vịnh Mexico, và cuối cùng tầng đẩy đã bị mất.
Việc thu hồi tầng trên của Starship khó khăn hơn rất nhiều so với việc thu hồi tầng đẩy Super Heavy. Trong khi tầng đẩy quay trở lại chỉ vài phút sau khi phóng, tầng trên phải tiến vào quỹ đạo, tái thâm nhập bầu khí quyển ở vận tốc cao hơn nhiều, đồng thời phải chống chịu lớp plasma và mức nhiệt cực lớn. Sau đó, tàu vũ trụ còn phải hoàn thành một loạt thao tác gồm giảm tốc, xoay lật, kích hoạt động cơ và tiếp cận tháp phóng với độ chính xác cao.
Trong chuyến bay Flight 15, tàu Ship 42 đã bay khoảng 22,5 giờ và hoàn thành 14 vòng quanh Trái Đất. Sau khi hoàn tất quá trình đốt động cơ để rời quỹ đạo, tàu vũ trụ đã thuận lợi vượt qua bầu khí quyển, thực hiện các thao tác hạ cánh trên bầu trời Starbase và cuối cùng được các cánh tay cơ học của tháp phóng bắt giữ. Dữ liệu sơ bộ cho thấy cả tàu vũ trụ lẫn hệ thống bảo vệ nhiệt nhìn chung đều hoạt động bình thường trong suốt quá trình quay trở lại.
Bước tiến này giải quyết một trong những thách thức phức tạp nhất đối với công nghệ tái sử dụng của Starship. Dù trước đó SpaceX từng 3 lần bắt thành công các phiên bản trước của tầng đẩy Super Heavy, công ty vẫn chưa từng thử nghiệm thu hồi tầng trên quay trở về từ quỹ đạo. Chuyến bay Flight 15 đã lần đầu tiên chứng minh rằng Starship có thể quay trở lại địa điểm phóng ban đầu sau khi hoàn thành một nhiệm vụ triển khai vệ tinh trên thực tế.
Nhiệm vụ này cũng đưa 26 vệ tinh Starlink V3 vào quỹ đạo. Mỗi vệ tinh V3 dự kiến sẽ bổ sung khoảng 1 Tbps dung lượng cho mạng lưới Starlink, với dung lượng đường xuống mà toàn bộ lô vệ tinh này mang lại tương đương khoảng 10 lần phóng vệ tinh V2 Mini bằng tên lửa Falcon 9.
Xét từ góc độ tài chính, Starship vẫn là một dự án đòi hỏi mức đầu tư lớn.
Tổng doanh thu quý 3 của SpaceX đạt 14,575 tỷ USD, tăng 161% so với cùng kỳ năm trước, nhưng doanh thu từ mảng kinh doanh không gian chỉ đạt 1,767 tỷ USD. Bộ phận này ghi nhận mức lỗ hoạt động 7 triệu USD, so với mức lợi nhuận hoạt động 259 triệu USD cùng kỳ năm trước. Công ty cho biết việc đẩy mạnh đầu tư R&D vào Starship đã khiến chi phí của mảng kinh doanh không gian tăng thêm 367 triệu USD so với cùng kỳ.
Chi phí đầu tư vốn trong quý 3 của mảng này đạt 1,606 tỷ USD, tương đương khoảng 91% doanh thu mảng kinh doanh không gian trong cùng kỳ. Điều này cho thấy trước khi Starship đi vào vận hành thường nhật, các hoạt động R&D, sản xuất, thử nghiệm và xây dựng bãi phóng sẽ tiếp tục tiêu tốn vốn.
Việc SpaceX thu hồi tàu vũ trụ cho Chuyến bay 15 sẽ không thể ngay lập tức loại bỏ các chi phí này. Công ty vẫn cần kiểm tra động cơ, tấm chắn nhiệt, hệ thống nhiên liệu và độ toàn vẹn cấu trúc của Ship 42, đồng thời xác định những bộ phận nào có thể tái sử dụng. Nếu phải tháo dỡ và tân trang trên diện rộng, giá trị kinh tế do chính việc thu hồi mang lại sẽ giảm đi đáng kể.
Lợi nhuận thương mại lớn nhất của Starship trong tương lai có thể không phản ánh trực tiếp qua doanh thu phóng cho bên ngoài, mà thông qua mảng kinh doanh Starlink. SpaceX chính là khách hàng phóng quan trọng nhất của chính mình. Trong quý 3, công ty đã đưa tổng cộng 476 tấn tải trọng vào quỹ đạo, trong đó 358 tấn là tải trọng nội bộ, chiếm khoảng 75% và chủ yếu bao gồm các vệ tinh Starlink.
Mảng kinh doanh dịch vụ kết nối, bao gồm Starlink, đã trở thành nguồn lợi nhuận tương đối ổn định cho SpaceX. Doanh thu quý 3 của mảng này đạt 5,248 tỷ USD, với lợi nhuận hoạt động đạt 2,367 tỷ USD và biên lợi nhuận hoạt động khoảng 45%; trong khi đó, số lượng người dùng đã tăng lên 13,6 triệu, tăng 1,6 triệu so với quý trước.
Nếu Starship có thể vận chuyển ổn định các vệ tinh V3 lớn hơn và có công suất cao hơn, SpaceX có thể mở rộng băng thông của Starlink với số lượng nhiệm vụ phóng ít hơn. Khi toàn bộ tên lửa đạt được khả năng tái sử dụng, chi phí biên của việc triển khai vệ tinh được kỳ vọng sẽ tiếp tục giảm, qua đó cải thiện mối tương quan giữa mức tăng trưởng người dùng, dung lượng mạng và biên lợi nhuận của Starlink.