JPMorgan cảnh báo cổ phiếu Tesla có thể giảm thêm 60%, liệu Musk có còn khả năng lật ngược tình thế?

TradingKey - JPMorgan ( JPM) trong báo cáo nghiên cứu mới nhất đã phát đi cảnh báo đỏ đối với Tesla ( TSLA), khi chuyên gia phân tích Ryan Brinkman hạ giá mục tiêu cuối năm của cổ phiếu này xuống còn 145 USD, ngụ ý rằng Tesla có thể đối mặt với mức sụt giảm gần 60% so với thị giá hiện tại khoảng 352 USD.

Là cổ phiếu có hiệu suất kém nhất trong nhóm "Magnificent Seven" của chứng khoán Mỹ, giá cổ phiếu Tesla đã giảm 20% trong năm nay, và cảnh báo này chắc chắn càng làm xói mòn thêm tâm lý thị trường.

Brinkman chỉ ra rằng kỳ vọng của thị trường đối với hiệu suất của Tesla đã đạt đỉnh vào giữa năm 2022, khi ước tính đồng thuận về thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) quý 1 từng lên tới 3,68 USD. Tuy nhiên, dự báo hiện tại của ông cho chỉ số này chỉ là 0,30 USD, thấp hơn 21% so với mức đồng thuận 0,38 USD của thị trường. Đáng lo ngại hơn, kỳ vọng EPS cho năm 2030 đã giảm mạnh 38% so với mức của năm 2022. Việc liên tục điều chỉnh giảm các kỳ vọng dài hạn này đang trực tiếp làm lung lay niềm tin của thị trường vào khả năng đạt được các mục tiêu hướng tới tương lai của Tesla.

Mức tồn kho chưa bán được cao kỷ lục là cơ sở cốt lõi cho quan điểm tiêu cực của JPMorgan đối với Tesla. Tesla chỉ bàn giao 358.000 xe điện trong quý 1 năm 2026, thấp hơn kỳ vọng 370.000 của thị trường và thấp hơn 7% so với dự báo 385.000 của chính JPMorgan. Mặc dù lượng bàn giao tăng 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng mức tăng trưởng này dựa trên nền thấp của cùng kỳ năm trước và thể hiện sự sụt giảm đáng kể so với mức đỉnh lịch sử vào quý 4 năm ngoái.

Quan trọng hơn là cuộc khủng hoảng tồn kho đang tiếp tục leo thang, khi sản lượng của Tesla vượt quá lượng giao hàng 50.363 chiếc trong quý 1, lập kỷ lục về mức tăng tồn kho trong một quý.

Kể từ quý 1 năm 2023, sản lượng của Tesla đã tăng 80%, nhưng doanh số bán xe lại giảm 15%. Xu hướng bất thường "sản xuất nhiều hơn nhưng bán ít đi" này đang làm trầm trọng thêm tình trạng khó khăn về dòng tiền tự do. Brinkman cảnh báo rằng tình hình dòng tiền hiện tại của Tesla không còn đủ để hỗ trợ các kế hoạch mở rộng đầy tham vọng.

Ông cũng lưu ý rằng sản lượng bàn giao của Tesla đã đạt đỉnh từ đầu tháng 6 năm 2022, nhưng giá cổ phiếu của hãng đã tăng khoảng 50% kể từ đó. Sự phân kỳ nghiêm trọng giữa giá cổ phiếu và các yếu tố cơ bản cho thấy Phố Wall đang định giá dựa trên một câu chuyện chưa thành hiện thực: trong khi doanh số bán xe của Tesla tiếp tục giảm, các nhà đầu tư lại đặt kỳ vọng vào các dự án như taxi tự hành (robotaxi) và robot hình người.

Brinkman viết: "Nếu có bất kỳ bài học nào rút ra từ khoảng cách lớn giữa hiệu suất thực tế nói trên so với các kỳ vọng ban đầu, cũng như việc liên tục điều chỉnh giảm các kỳ vọng về hiệu suất trung bình trong tương lai, thì đó là: ngay cả khi tương lai tươi sáng mà các nhà đầu tư lạc quan hình dung có thể được hiện thực hóa hoàn toàn... thì thời điểm diễn ra có thể khác biệt đáng kể so với những gì họ tưởng tượng."

Thách thức sinh tồn của Tesla

Tesla đang là tâm điểm của những tranh cãi trên thị trường khi hàng loạt áp lực bên ngoài tiếp tục làm xói mòn nền tảng lợi nhuận của hãng. Nhu cầu suy yếu tại thị trường Mỹ và sự cạnh tranh trong ngành ngày càng gay gắt đã trở thành những thách thức chính mà công ty đang phải đối mặt.

Việc chính quyền Trump hủy bỏ khoản tín dụng thuế xe điện liên bang trị giá 7.500 USD vào cuối năm đã trực tiếp làm giảm nhu cầu trong nước tại Mỹ, trong khi môi trường lãi suất cao kéo dài đã đẩy chi phí tài chính của người tiêu dùng lên đáng kể, tiếp tục kìm hãm sức mua của thị trường.

Trong khi đó, các thương hiệu xe điện Trung Quốc, dẫn đầu là BYD, tiếp tục giành thêm thị phần toàn cầu nhờ tận dụng các dòng sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường và tỷ lệ hiệu năng - giá cả vượt trội. Các nhà sản xuất ô tô truyền thống như Mercedes-Benz, GM và Ford đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi điện hóa, tung ra các sản phẩm cạnh tranh dựa trên nền tảng chuyên môn kỹ thuật sâu rộng và hệ thống kênh phân phối sẵn có.

Các ngân hàng đầu tư tại Wall Street đang có quan điểm trái chiều rõ rệt về triển vọng giá cổ phiếu của Tesla. So với JPMorgan, HSBC đã đưa ra lập trường quyết liệt hơn khi đặt mức giá mục tiêu là 131 USD với xếp hạng tương ứng là "Tỷ trọng thấp" (Underweight).

Tuy nhiên, một số nhà phân tích vẫn lạc quan. Andres Sheppard của Cantor Fitzgerald tin rằng sự suy yếu của giá cổ phiếu Tesla gần đây đã tạo ra một "điểm mua thuận lợi", đồng thời đưa ra xếp hạng "Tăng tỷ trọng" (Overweight) và mức giá mục tiêu là 510 USD. Nhà phân tích Ben Kallo của Baird đã hạ giá mục tiêu từ 548 USD xuống 538 USD nhưng vẫn giữ quan điểm lạc quan về tiềm năng dài hạn của công ty.

Để giải quyết những khó khăn hiện tại, Elon Musk tuyên bố rằng năm 2026 sẽ là "năm chuyển mình" của Tesla, thông qua việc triển khai một loạt các sáng kiến quyết liệt nhằm củng cố niềm tin của thị trường.

Việc sản xuất Cybercab, một loại taxi tự hành chuyên dụng, đã chính thức bắt đầu trong tháng này, với kế hoạch mở rộng dịch vụ Robotaxi từ hai thành phố lên chín thành phố trong năm nay. Quá trình sản xuất hàng loạt robot nhân hình Optimus dự kiến sẽ bắt đầu vào cuối năm nay, cùng với việc ra mắt dòng xe Roadster thế hệ tiếp theo và hệ thống lưu trữ năng lượng Megapack 3.

Elon Musk xây dựng nhà máy sản xuất chip quy mô Terawatt.

CEO Tesla Elon Musk trước đó đã thông báo rằng ông sẽ hợp tác với SpaceX và xAI để xây dựng dự án sản xuất chip lớn nhất thế giới mang tên Terafab. Kế hoạch này hướng tới sản lượng hàng năm là 1 terawatt năng lực tính toán—tương đương gấp 50 lần tổng công suất tính toán AI toàn cầu hiện nay—nhằm cung cấp hỗ trợ tính toán cốt lõi cho robotaxi, robot hình người của Tesla và các trung tâm dữ liệu không gian của SpaceX.

Động lực cốt lõi đằng sau việc Musk khởi động dự án Terafab là sự tăng trưởng bùng nổ về nhu cầu năng lực tính toán từ các mảng kinh doanh khác nhau của ông. Ông thừa nhận trên nền tảng mạng xã hội X: "Tốc độ mở rộng hiện tại của ngành chip thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của chúng tôi. Chúng tôi hoặc là xây dựng Terafab, hoặc là đối mặt với tình trạng thiếu hụt chip."

Theo các ước tính, riêng robot hình người Optimus của Tesla đã cần từ 100 đến 200 gigawatt chip, trong khi mạng lưới vệ tinh AI không gian của SpaceX yêu cầu hỗ trợ tính toán ở mức terawatt. Nhu cầu này vượt xa tổng công suất của tất cả các nhà sản xuất chip toàn cầu hiện nay.

Đồng thời, sự không hài lòng của Musk đối với các chuỗi cung ứng hiện tại cũng là một yếu tố quan trọng. Ông đã nhiều lần tuyên bố công khai rằng các nhà sản xuất chip truyền thống như Samsung và TSMC ( TSM) không thể đáp ứng các nhu cầu tùy chỉnh của ông và có thời gian giao hàng quá dài. Dự án Terafab sẽ tích hợp toàn bộ quy trình từ thiết kế chip, quang khắc, sản xuất, sản xuất bộ nhớ, đóng gói tiên tiến đến thử nghiệm để đạt được một quy trình khép kín từ nghiên cứu và phát triển (R&D) sang sản xuất hàng loạt, giúp tăng tốc đáng kể tốc độ cải tiến của chip.

Theo kế hoạch của Musk, Terafab sẽ bao gồm hai nhà máy sản xuất wafer quy mô lớn đặt tại Austin, Texas. Khoản đầu tư ban đầu dự kiến là 25 tỷ USD, với quy mô cuối cùng có thể vượt quá 100 tỷ USD.

Thách thức lớn nhất đối với dự án Terafab là nguồn vốn và thời gian. Musk ban đầu ước tính chi phí khởi động ở mức 20 tỷ USD đến 25 tỷ USD, nhưng Morgan Stanley tính toán rằng tổng chi phí thực tế có thể cao tới 35 tỷ USD đến 45 tỷ USD. Bernstein thậm chí còn chỉ ra một cách quyết liệt hơn rằng để đạt được 1 terawatt năng lực tính toán hàng năm có thể cần tổng mức đầu tư từ 5 nghìn tỷ USD đến 13 nghìn tỷ USD, một con số vượt xa kế hoạch chi tiêu vốn năm 2026 của Tesla là 20 tỷ USD.

Giới chuyên gia trong ngành thống nhất rằng thông thường phải mất từ 3 đến 5 năm để một nhà máy sản xuất wafer tiên tiến đi từ giai đoạn xây dựng sang sản xuất hàng loạt ổn định. Do Tesla thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất chip, tiến độ dự án có thể đối mặt với sự chậm trễ hơn nữa. Hiện tại, Musk vẫn chưa công bố một thời gian biểu cụ thể cho việc sản xuất hàng loạt.

Các nút thắt kỹ thuật cũng không thể bị bỏ qua. Việc sản xuất chip quy trình tiên tiến phụ thuộc nặng nề vào các máy quang khắc cực tím cực ngắn (EUV). ASML, nhà cung cấp duy nhất trên thế giới, có thời gian giao thiết bị vượt quá 12 tháng và giá hơn 200 triệu USD mỗi đơn vị, khiến việc cung ứng thiết bị trở thành một nút thắt lớn tiềm ẩn đối với tiến độ của dự án.