Nhật Bản phát tín hiệu tăng lãi suất thêm: Bitcoin đều sụt giảm sau mỗi lần

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), ông Kazuo Ueda, đã có buổi phát biểu công khai đầu tiên trong năm 2026, gửi đi thông điệp rõ ràng: chu kỳ tăng lãi suất của ngân hàng trung ương vẫn còn tiếp tục.

Những chia sẻ này được đưa ra khoảng hai tuần sau khi BOJ quyết định nâng lãi suất cơ bản lên 0.75% vào ngày 19/12/2025 — mức cao nhất kể từ năm 1995. Tuy nhiên, quyết định này đã bị lu mờ bởi những phát biểu chưa rõ ràng của ông Ueda về các đợt tăng lãi suất tiếp theo, điều này khiến thị trường thất vọng và đẩy đồng yên xuống mức thấp kỷ lục so với đồng euro và franc Thụy Sĩ. Những phát biểu đầu năm mới này có vẻ như nhằm sửa lại thông điệp trước đó.

Thị trường trái phiếu phản ứng

“Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng lãi suất song song với sự cải thiện của kinh tế và lạm phát,” ông Ueda phát biểu hôm thứ Hai tại hội nghị năm mới do Hiệp hội Ngân hàng Nhật Bản tổ chức. “Việc điều chỉnh hợp lý chính sách nới lỏng tiền tệ sẽ giúp đạt được mục tiêu lạm phát ổn định và tăng trưởng kinh tế bền vững.”

Trước khi ông Ueda phát biểu không lâu, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tiếp tục tăng, chạm mức cao nhất từ năm 1999. Điều này cho thấy thị trường ngày càng tin rằng các đợt tăng lãi suất nữa sẽ đến trong thời gian tới.

Phần lớn chuyên gia theo dõi BOJ dự đoán động thái tăng lãi suất tiếp theo của BOJ có thể diễn ra vào khoảng giữa năm 2026, dù một số nhà phân tích cảnh báo rằng điều này có thể đến sớm hơn nếu đồng yên tiếp tục yếu. Đến giữa trưa tại Tokyo, đồng yên đang giao dịch ở mức khoảng 157.15 mỗi đô la Mỹ — sát ngưỡng 160 mà nhiều người cho rằng nếu bị chạm đến thì chính phủ có thể sẽ can thiệp thị trường.

Mùa hè năm ngoái, giới chức Nhật Bản đã bán ra khoảng 100 tỷ USD để bảo vệ đồng yên khi tỷ giá ở gần mức như hiện tại. Thứ trưởng Tài chính Atsushi Mimura cũng đã cảnh báo vào tháng trước rằng chính phủ sẵn sàng “hành động phù hợp” nếu tỷ giá biến động quá mức.

Những rủi ro cấu trúc tiềm ẩn

Chính BOJ cũng thừa nhận vào cuối tháng 12/2025 rằng “lãi suất chính sách thực của Nhật đang ở mức rất thấp so với toàn cầu.” Dù đã tăng lên 0.75%, nhưng lạm phát đang ở mức 2.9% khiến lãi suất thực vẫn âm nặng, khoảng -2.15%. BOJ cho biết vẫn còn “một khoảng cách khá xa đến mức lãi suất trung lập” — tức sẽ còn có thể nâng lãi suất thêm 100-175 điểm cơ bản nữa trong thời gian tới.

Áp lực đã bắt đầu xuất hiện trong hệ thống tài chính Nhật Bản. Ngân hàng Norinchukin, ngân hàng hợp tác xã nông nghiệp lớn của Nhật, vừa báo lỗ 12.6 tỷ USD và phải bán 63 tỷ USD trái phiếu nước ngoài. Còn các ngân hàng khu vực đang giữ khoản lỗ chưa thực hiện khoảng 3.3 nghìn tỷ yên, tăng 260% kể từ tháng 03/2024 do lợi suất tăng làm giá trị trái phiếu giảm mạnh.

Một dấu mốc đáng chú ý khác, cuối năm ngoái Đức đã vượt Nhật trở thành chủ nợ lớn nhất thế giới – lần đầu tiên sau 34 năm. Điều này cho thấy dòng vốn ra nước ngoài của Nhật, vốn từng hỗ trợ lớn cho thị trường toàn cầu, nay đã đảo chiều quay trở lại.

Điều này có ý nghĩa gì đối với Bitcoin

Đối với thị trường crypto, việc BOJ chuyển hướng tăng lãi suất quyết liệt tiếp tục đem lại những mối lo quen thuộc. Bitcoin từng giảm từ 20-31% sau mỗi ba lần BOJ tăng lãi suất gần đây, do các giao dịch carry trade với đồng yên bị giải tỏa rút thanh khoản khỏi các tài sản rủi ro toàn cầu, bao gồm cả crypto.

Cơ chế của hiện tượng này khá rõ ràng: trong nhiều thập kỷ, nhà đầu tư vay đồng yên với lãi suất gần 0% để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn trên toàn cầu, trong đó có cả crypto. Khi lãi suất tại Nhật tăng lên, giao dịch này mất hút lợi nhuận và buộc các quỹ phải thanh lý vị thế trên nhiều thị trường.

Sự cố “flash crash” vào tháng 08/2024 là minh chứng rõ ràng cho việc các vị thế này bị giải phóng nhanh chóng sẽ gây hiệu ứng domino như thế nào. Khi BOJ tăng lãi suất mà không báo trước, chỉ số Nikkei rớt 12% chỉ trong một ngày và Bitcoin cũng rớt mạnh theo.

Lúc này, việc đồng yên ít phản ứng với phát biểu của ông Ueda cho thấy thị trường vẫn đang chờ hành động thực tế thay vì chỉ nghe phát ngôn. Giao dịch carry trade vẫn còn tiếp diễn chừng nào đồng yên còn yếu và chênh lệch lãi suất thực tiếp tục nghiêng về phía đồng đô la — hiện tại đang cao hơn 3.5 điểm phần trăm.

Nhìn về phía trước

Quyết định chính sách tiếp theo của BOJ vào ngày 23/01 sẽ rất quan trọng. Nếu ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất hoặc phát tín hiệu sẽ thắt chặt nhanh hơn, đồng yên có thể mạnh lên nhanh chóng và kéo theo hiện tượng giải tỏa carry trade, vốn trước đây từng gây áp lực lớn lên thị trường crypto.

Ở chiều ngược lại, nếu BOJ tiếp tục không rõ ràng về chính sách, trạng thái bình lặng hiện tại có thể kéo dài nhưng đồng yên sẽ càng yếu thêm và nguy cơ chính phủ phải can thiệp ngày càng lớn.

Dù thế nào, các nhà giao dịch crypto cũng nên cẩn trọng với biến động lớn liên quan đến Nhật có thể xảy ra trong thời gian tới. Như Robin Brooks từ Viện Brookings từng cảnh báo: Nhật Bản đang bước đi trên dây giữa nguy cơ phá giá tiền tệ và khủng hoảng nợ. Cách mà Nhật xử lý bài toán này sẽ tác động vượt xa phạm vi Tokyo.